Cymes
Cymes (jid. צימעס, z niem. zum Essen – do jedzenia, lub z śr.-g.-niem. zuomüese – przystawka)[1][a] – złożona z warzyw i owoców potrawa kuchni żydowskiej[1].
Składa się głównie z marchwi, suszonych śliwek i jabłek[3], ale może występować także w wersji z ziemniakami, innymi warzywami, mięsem oraz różnymi suszonymi owocami. Składniki są duszone lub pieczone; podawana jest na słodko[4]. Jest zwykle zaliczana do grupy potraw deserowych lub serwowanych na ciepło dań owocowo-warzywnych. W tradycyjnej wersji kuchni żydowskiej ma postać leguminy podawanej w ramach uroczystych, świątecznych posiłków[1]. Tradycyjnie wchodzi w skład menu wieczerzy rozpoczynającej szabat[1][5].
The Jewish Encyclopedia z początku XX stulecia opisywała cymes jako potrawę mającą postać mieszanki duszonych owoców, charakterystyczną dla Europy Wschodniej, na której obszarze żydowska sztuka kulinarna czerpała zapożyczenia z lokalnych zwyczajów żywieniowych. Według tego źródła podstawowym składnikiem potrawy była marchew pokrojona w plasterki i duszona przez 3 godziny. Po odcedzeniu wywar był łączony z mąką, cukrem i cynamonem. Dodawano pokrojone mięso, które należało dusić przez 2–3 godziny. Charakterystycznymi składnikami dla ziem południowej Rosji, Galicji i Rumunii były między innymi gruszki, jabłka, figi i suszone śliwki. Natomiast składnikiem typowym dla obszaru Litwy była rzepa[6].
Słowo „cymes” przeszło do języka polskiego jako określenie rarytasu, rzeczy najlepszej, jedynej w swoim rodzaju[7][3], czegoś wyjątkowo smacznego. Z kolei w języku jidysz, oprócz pierwotnego znaczenia, słowo to (prawdopodobnie w konsekwencji pracochłonnego mieszania składników podczas przygotowywania owej potrawy) zaczęło funkcjonować jako pojęcie stosowane na opisanie szczególnie skomplikowanej, zawiłej procedury lub przedsięwzięcia. Bywało także używane jako synonim komplikacji, kłopotów czy przewlekłości w załatwianiu spraw[1].
Uwagi
Przypisy
- ↑ a b c d e Rafał Żebrowski: Cymes. [w:] Polski słownik judaistyczny [on-line]. Żydowski Instytut Historyczny. [dostęp 2020-04-13]. (pol.).
- ↑ Aleksander Brückner: Słownik etymologiczny języka polskiego. Kraków: Krakowska Spółka Wydawnicza, 1927, s. 70.
- ↑ a b Cymes. [w:] Słownik języka polskiego PWN [on-line]. Wydawnictwo Naukowe PWN. [dostęp 2020-04-13]. (pol.).
- ↑ Tzimmes. [w:] Merriam-Webster.com Dictionary [on-line]. Merriam-Webster. [dostęp 2020-04-14]. (ang.).
- ↑ Adam Mazur. Zapomniany świat dawnego mistycyzmu, czyli o znaczeniu jedzenia w religiach świata. „Zeszyty Naukowe”. 54 (3), s. 48-49, 2017. Akademia Finansów i Biznesu Vistula. ISSN 2353-2688. (pol.).
- ↑ Cookery. W: Emil G. Hirsch, Immanuel Benzinger, Joseph Jacobs, Jacob Zallel Lauterbach: The Jewish Encyclopedia. Nowy Jork: Funk & Wagnalls, 1906, s. 256.
- ↑ Cymes, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2020-04-13].
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.