Czeper

Czeper (zm. po 1310) – chan z rodu Ugedeja, panujący w latach 1303 - 1306.

Był najstarszym synem Kajdu (zm. ok. 1301). Według Raszida ad-Dina wyglądał jak Rusin albo Czerkies, nie był zatem czystej krwi Mongołem. Kajdu wyznaczył swoim następcą syna Urusa, jednak chan Czagataidów, Duwa (ok. 1282 - 1307), uznał, że Czeper będzie dla niego wygodniejszym władcą ułusu Ugedeja (1229 - 1241) i doprowadził do jego wyboru, który dokonał się wiosną 1303 roku w mieście Imil (w pobliżu dzisiejszego Tachengu w Xinjiangu). W sierpniu 1303 roku za namową Duwy Czeper uznał nominalną zwierzchność Wielkiego Chana Temüra Öldżejtü (1294 - 1307), kończąc tym samym wojnę prowadzoną przez swojego ojca, którego większość zdobyczy terytorialnych na wschodzie musiał oddać. Następnie wysłannicy Temüra Öldżejtü, Duwy i Czepera podpisali we wrześniu 1304 roku wspólne porozumienie z ilchanem Oldżajtu (1304 - 1316), tym samym przywracając nominalną jedność imperium mongolskiego. Jednak już w roku 1305 Duwa w porozumieniu z Wielkim Chanem zaatakował Czepera[1][2][3]. Został on pokonany w roku 1306 i jego młodszy brat, Jangiczar, został marionetkowym chanem rządzącym okrojonym ułusem Ugedeja pod protektoratem Duwy. Duwa zmarł w następnym roku i jego następcą został jego syn, Könczek (1307-1308). Ten zmarł w roku 1308 i kolejnym chanem został Taliku (1308-1309), pochodzący z innej linii niż Duwa, który podjął wrogie działania przeciwko jego synom. To wkrótce doprowadziło do rebelii, i Taliku został pokonany przez syna Duwy, Kebeka (ok. 1320 - 1327). Czeper wykorzystał zamieszanie związane z sukcesją po Duwie do podjęcia próby odzyskania dawnej pozycji i w roku 1309 wraz z braćmi wszczął bunt. Został jednak pokonany przez Kebeka i ostatecznie uciekł do Chin, gdzie w roku 1310 poddał się Wielkiemu Chanowi Külügowi (1308-1311). Kurułtaj, który Kebek zwołał w lecie roku 1309 potwierdził niemal całkowitą dezintegrację ułusu Ugedeja. Jego ziemie na południe i zachód od gór Ałtaj przejął Wielki Chan, natomiast większość pozostałego terytorium ułusu zagarnęli Czagataidzi[4][1].

Przypisy

  1. ↑ a b B. Spuler: Čapar. W: B. Lewis, Ch. Pellat, J. Shacht: The Encyclopaedia of Islam. New Edition. Volume II. Leiden: E.J. Brill, 1991, s. 14. ISBN 90-04-07026-5.
  2. ↑ Paul D. Buell: Historical Dictionary of the Mongol World Empire. Lanham, Maryland, and Oxford: Scarecrow Press Inc., 2003, s. 87. ISBN 0-8108-4571-7.
  3. ↑ Peter Jackson: CHAGHATAYID DYNASTY. Encyclopaedia Iranica. [dostęp 2010-04-22]. (ang.).
  4. ↑ Hsiao Ch'i-Ch'ing: Mid-Yüan politics. W: Denis Crispin Twitchett, Herbert W Franke: The Cambridge history of China. Volume 6 Alien Regimes and Border States. Cambridge: Cambridge University Press, 1994, s. 504. ISBN 0-521-24331-9.; Liu Yingsheng: War and Peace between the Yuan Dynasty and the Chaghadaid Khanate. W: Reuven Amitai, Michal Biran: Mongols, Turks, and Others. London, Boston: Brill, 2005, s. 340. ISBN 90-04-14096-4.; Wasilij Bartold: Four Studies on the History of Central Asia. Tom I. Leiden: Brill, 1962, s. 131 - 133.

Bibliografia

  • Wasilij Bartold: Four Studies on the History of Central Asia. I. Leiden: Brill, 1962. Podgląd ograniczony
  • Paul D. Buell: Historical Dictionary of the Mongol World Empire. Lanham, Maryland, and Oxford: Scarecrow Press Inc., 2003. ISBN 0-8108-4571-7.
  • Hsiao Ch'i-Ch'ing: Mid-Yüan politics. W: Denis Crispin Twitchett, Herbert W Franke: The Cambridge history of China. Volume 6 Alien Regimes and Border States. Cambridge: Cambridge University Press, 1994. ISBN 0-521-24331-9.
  • Liu Yingsheng: War and Peace between the Yuan Dynasty and the Chaghadaid Khanate. W: Reuven Amitai, Michal Biran: Mongols, Turks, and Others. London, Boston: Brill, 2005, s. 349 - 358. ISBN 90-04-14096-4.
  • B. Spuler: Čapar. W: B. Lewis, Ch. Pellat, J. Shacht: The Encyclopaedia of Islam. New Edition. Volume II. Leiden: E.J. Brill, 1991, s. 14 - 15. ISBN 90-04-07026-5.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya