Czterech

Czterech – polski zespół grający rock instrumentalny, powstały w październiku 1966 roku w Warszawie i działający do jesieni 1968 roku. Był prekursorem, który od pewnego momentu łączył bigbit z muzyką klasyczną i jazzem.

W pierwszym składzie grupy znaleźli się: Marek Bliziński (eks-Pesymiści; gitara solowa), Andrzej Turski (eks-Chochoły i Pesymiści; gitara solowa), Paweł Brodowski (eks-Chochoły; gitara basowa) i Hubert Rutkowski (eks-Pesymiści; perkusja). Zespół odbywał próby w klubie „Medyk” w Warszawie. W świecie instrumentalnego, gitarowego rocka lat 60. XX w., warszawska formacja zajmowała dość specyficzne miejsce. Nie mogąc się bowiem odnaleźć wyłącznie w tej formule muzycznej, sięgała także po elementy muzyki klasycznej i jazzu. Nie było to trudne, ponieważ Bliziński miał w swoim zespole znakomitego gitarowego partnera w postaci Turskiego. W dość krótkim czasie muzycy dotychczasowej sekcji rytmicznej zostali zastąpieni przez basistę Marka Brodowskiego (zbieżność nazwisk przypadkowa – muzyk ten uchodził za jednego z najlepszych gitarzystów basowych tamtych czasów^[1]) i perkusistę Marka Rosińskiego (eks-Kawalerowie). Paweł Brodowski przeszedł do Akwareli, zaś M. Brodowski odszedł z tej grupy^[2]. W maju 1967 roku Czterech zadebiutowali na III Ogólnopolskim Przeglądzie Wokalistów i Zespołów Muzyki Rozrywkowej w Gliwicach, zdobywając I nagrodę, zaś M. Bliziński i M. Brodowski otrzymali wyróżnienie. W tym samym roku zespół dokonał pierwszych nagrań radiowych, w tym dwa utwory zarejestrowane jako zespół akompaniujący Tadeusza Woźniaka (Hej, Hanno, Piękne krawaty^[3]) i doczekali się płyty czwórki pt. Śpiew wiosny (N-0499 Muza), wydanej przez Polskie Nagrania „Muza”. Najważniejszym i najbardziej ambitnym przedsięwzięciem kwartetu były gitarowe opracowania kompozycji Jana Sebastiana Bacha. Wiele lat po rozpadzie zespołu, owe bigbitowe transkrypcje obrosły legendą, określane dziś mianem jednego z najciekawszych projektów lat 60. XX w. (mowa o kompletnym, trwającym blisko 50 minut programie). W 1968 roku zespół zarejestrował utwory barokowego klasyka w Polskim Radiu. W październiku tego samego roku grupa Czterech poszerzona o wiolonczelistę Wojciecha Rosińskiego wystąpiła w koncercie zatytułowanym „W kręgu Jana Sebastiana Bacha” w ramach II Festiwalu „Pro Musica” w Częstochowie i jesienią tego samego roku uległa rozwiązaniu, nie pozostawiając po sobie płyty długogrającej (w „Encyklopedii Polskiej Muzyki Rockowej – Rock ’n’ roll 1959–1973” podano informację, że zespół miał nagrać longplay z transkrypcjami utworów Bacha, lecz z nieznanych przyczyn do tego nie doszło)^[2]. Dopiero po 52 latach od zniknięcia zespołu ze sceny muzycznej, nakładem Kameleon Records ukazał się krążek, zatytułowany Dziwna historia, który zawiera 36 nagrań instrumentalnych grupy Czterech z lat 1967–1968^[4]. Na płycie nie znalazły się m.in. nagrane w 1967 roku utwory: Nie wiem gdzie, nie wiem jak, Gdzie jesteś Magdaleno i Nie śpiewaj przy mnie urodziwa dziewczyno. 23 października 2020 roku, nakładem GAD Records ukazała się kompilacja Brzdęk! Instrumentalne przygody bigbitowców – na której znalazł się utwór pt. Śpiew wiosny^[5].

• 1967: Śpiew wiosny / Jadąc w tłoku / Dziwna historia / Wielki skok (EP, Polskie Nagrania „Muza” N-0499)

• 2016: Dziwna historia. Nagrania archiwalne z lat 1967–1968 (CD, Kameleon Records KAMCD 39)^[4]
• 2021: Ze szpulowca bigbitowca 2: Na gorąco (CD, GAD Records GAD CD 162)^[6]

• 1967: Piękne krawaty (voc. Tadeusz Woźniak), Nie wiem gdzie, nie wiem jak, Gdzie jesteś Magdaleno, Odwilż, Płachta na byka (instr.), Maraton (instr.), Take Five (instr. z rep. Dave'a Brubecka), Śpiew wiosny (instr.), Jadąc w tłoku (instr.), Dziwna historia (instr.), Wielki skok (instr.), Nie śpiewaj przy mnie urodziwa dziewczyno

• 1968: Aria z IV suity orkiestrowej J. S. Bacha (instr.), Sarabanda z III suity francuskiej J. S. Bacha (instr.), X preludium f-moll J. S. Bacha (instr.), II preludium c-moll J. S. Bacha (instr.), Fuga d-moll J. S. Bacha (instr.), Preludium D-dur J. S. Bacha (instr.), Bouree z VI suity francuskiej J. S. Bacha (instr.)

• Jan Kawecki, Wojciech Zajac: Encyklopedia Polskiej Muzyki Rockowej – Rock ’n’ roll 1959–1973. Kraków: Rock Serwis, 1995. ISBN 83-85335-25-0.
• Czterech „Czterech – Dziwna historia” („Jazz Forum”)

• „Big Beat, odc.4 – Rozmowa z perkusistą zespołu Markiem Rosińskim”
• Czterech w Katalogu Polskich Płyt Gramofonowych
• Czterech w bazie Discogs.com (ang.)
• Czterech w bazie Rate Your Music (ang.)