Danuta Danek

Danuta Danek

prof. dr hab. Danuta Danek podczas wykładu Dlaczego miłość romantyczna musi być nieszczęśliwa, wygłoszonego w Pałacu Staszica w ramach XIV Warszawskiego Festiwalu Nauki (19 września 2010)
Imię i nazwisko	Danuta Jadwiga Danek
Data i miejsce urodzenia	23 marca 1938 Piekary Śląskie
Narodowość	polska
Dziedzina sztuki	literatura
Multimedia w Wikimedia Commons

Danuta Danek (ur. 23 marca 1938 w Piekarach Śląskich) – historyk literatury, eseistka, tłumaczka.

Urodziła się w Piekarach Śląskich, w rodzinie Kazimierza Danka, adwokata, i Małgorzaty z domu Urbanek, tłumaczki przysięgłej. W latach 1952–1955 uczyła się w gimnazjum w Gliwicach. Następnie studiowała polonistykę na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Warszawskiego, którą ukończyła w roku 1961. W latach 1959–1961 publikowała recenzje w miesięczniku „Twórczość”^[1]. W 1962 r. rozpoczęła pracę w Instytucie Badań Literackich PAN. W roku 1970 otrzymała tytuł doktora, a w 1980 doktora habilitowanego nauk humanistycznych na podstawie pracy pt. Dzieło literackie jako książka. O tytułach i spisach rzeczy w powieści. Od 1992 r. jest profesorem nauk humanistycznych. Początkowo zajmowała się zagadnieniami z dziedziny teorii literatury; później zaczęła łączyć w swoich pracach warsztat badacza literatury z warsztatem psychoanalitycznym.

W latach 1966–1968 prowadziła bezpłatnie zajęcia z poetyki w Katedrze Teorii Literatury Uniwersytetu Warszawskiego, w 1971 r. uczyła poetyki na Uniwersytecie M. Curie-Skłodowskiej w Lublinie, w latach 1976–1978 na Wydziale Wiedzy o Teatrze Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie. Uczestniczyła w akcjach odczytowych Instytutu Badań Literackich, w szczególności mających na celu dokształcanie nauczycieli. W latach 1998–2004 prowadziła wykłady i seminarium na temat: Literatura i psychoanaliza w ramach Podyplomowego Studium Humanistycznego w Instytucie Badań Literackich. Od 2006 r. wygłasza otwarte wykłady z cyklu Literatura i psychoanaliza w ramach wrześniowych Festiwali Nauki w Warszawie. W latach 2009–2019 prowadziła kurs autorski Literatura i psychoanaliza w Instytucie Badań Literackich, od 2021 r. prowadzi go w ramach działalności edukacyjnej Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza w Warszawie.

W 1973 r. otrzymała stypendium Rządu Francuskiego (w ramach wymiany z Polską Akademią Nauk). Półroczna kwerenda w Bibliothèque Nationale w Paryżu dostarczyła dużej części materiału pracy habilitacyjnej Dzieło literackie jako książka. Rezultatem pobytu stypendialnego jest także przekład arcydziełka powieściowego z XVII w.: Lettres portugaises i rozprawy poświęcone temu utworowi. W 2007 r. otrzymała grant Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na projekt badawczy własny: „Zofia Szymanowska-Lenartowiczowa. Studium osobowości w świetle jej pisarstwa i obraz z dziejów twórców polskich na obczyźnie w XIX w. (z wykorzystaniem rękopisów)”. W 2014 r. otrzymała grant tegoż Ministerstwa na projekt badawczy własny: „Stanisław Morawski: <Wspomnienia. Maria Szymanowska>. Opracowanie i wydanie tekstu z rękopisu, z aparatem krytycznym, notą edytorską, rozprawą poświęconą biografii i twórczości autora oraz materiałem ilustracyjnym”.

Członek Zarządu Towarzystwa Popierania i Krzewienia Nauk w latach 2006–2010. Członek Zarządu Sekcji Autorów Dzieł Naukowych Stowarzyszenia Autorów ZAiKS od 2013 r., przewodnicząca Zarządu od 2017 r. i członek Rady Stowarzyszenia od 2022 r.

• O polemice literackiej w powieści, PIW, Warszawa 1972.
• Dzieło literackie jako książka. O tytułach i spisach rzeczy w powieści, PWN, Warszawa 1980. ISBN 83-01-01920-4.
• Sztuka rozumienia. Literatura i psychoanaliza, Wydawnictwo IBL, Warszawa 1997. ISBN 83-85605-41-X.
• Śmierć wewnętrzna. Literatura w świetle doświadczenia psychoanalitycznego, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2012. ISBN 978-83-7453-073-6.
• Rękopis znaleziony w Paryżu. Wspomnienia Stanisława Morawskiego o Marii Szymanowskiej, wstęp i opracowanie D. Danek, fotografie K. Hejkego, Terra Nova, Warszawa 2013.
• Melancholia i poznanie. „Autobiografie” Elizy Orzeszkowej, wstęp i opracowanie D. Danek, fotografie K. Hejkego, Terra Nova, Warszawa 2015.
• Tajemnica miłości romantycznej. Zygmunt Krasiński i Delfina Potocka, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2022.

• G. Bychowski, Słowacki i jego dusza. Studium psychoanalityczne [wznowienie publikacji z 1930 r.]. Wstęp [Gustaw Bychowski - zapoznana postać z dziejów kultury polskiej] i oprac. D. Danek, Universitas, Kraków 2002.
• Pamiętnik pacjentki [wznowienie publikacji z 1926 i 1928 r.]. Wstęp [Dziennik Bezimiennej] i oprac. D. Danek, Universitas, Kraków 2001 [2002].
• S. Morawski, Szymanowska, zob.: Rękopis znaleziony w Paryżu. Wspomnienia Stanisława Morawskiego o Marii Szymanowskiej.
• E. Orzeszkowa, Wspomnienia, Autobiografia w listach, Pamiętnik, Zwierzenia, zob.: Melancholia i poznanie „Autobiografie” Elizy Orzeszkowej.

• G.-J. de Lavergne de Guilleragues, Listy portugalskie, przełożyła i wstępem poprzedziła D. Danek, PIW 1980.
• B. Bettelheim, Cudowne i pożyteczne. O znaczeniach i wartościach baśni. Przełożyła, wprowadzeniem, objaśnieniami i posłowiem opatrzyła D. Danek, PIW, Warszawa 1985, W.A.B., Warszawa 1996, W.A.B. Warszawa 2010, PIW, Warszawa 2023.
• B. Bettelheim, Rany symboliczne. Rytuały inicjacji i zazdrość męska. Przełożyła i wstępem opatrzyła D. Danek, „Czytelnik”, Warszawa 1989.
• B. Bettelheim, Freud i dusza ludzka. Przełożyła i przedmową opatrzyła D. Danek, PIW, Warszawa 1991, J. Santorski Agencja Wydawnicza, Warszawa 1994.
• B. Bettelheim, Schizofrenia jako reakcja na sytuacje skrajne, Odra 1990 nr 9, s. 40–47.
• B. Bettelheim, Sztuka i kształcenie artystyczne. Wizja osobista, Tytuł 1992 nr 3, s. 57–76.

• Mickiewiczowska i Gombrowiczowska miłość do menippei albo „Dziady” i „Operetka” - i Mozart, Twórczość 1989 nr 5, s. 88–95.
• Pisanie jako zabijanie, Twórczość 2014 nr 7, s. 78–82.
• Duch pisarza zaklęty w rękopisie, Twórczość 2015 nr 5, s. 52–61.
• Odzew pani teolog na cierpienia Mickiewicza-bitego dziecka, Twórczość 2015 nr 12, s. 63–75.
• Żałobne, Twórczość 2015 nr 7, s. 125–129.
• Trzy glosy do nowego wydania „Autobiografii” Orzeszkowej, Twórczość 2016 nr 7-8, s. 117–129.
• Nierozpoznane, Twórczość 2017 nr 9, s. 136–140.
• Przekład w te i wewte czyli „Waleria” po polskiemu, Twórczość 2019 nr 1, s. 143–147.

• Ciała, Teksty 1973 nr 6, s. 187–194.
• „Astrea”, Teksty 1974 nr 1 (z tłumaczonymi fragmentami powieści Honoriusza d'Urfé Astrée z XVII w.), s. 189–197.
• Wcielenia, Teksty 1974 nr 3, s. 183–187.
• Kamienie, Teksty 1974 nr 5, 153–154.
• Zaduma w Ermenonville. Natura, Teksty 1974, nr 6, s, 153–156.
• Intymny mały raj. Hegel, Teksty 1976 nr 1, s. 175–176.
• Klatki. Biografia imaginowana, Teksty 1977 nr 3 (tekst o malarstwie P. Bogusławskiego, zdjęty przez cenzurę).
• Coniedzielne święto człowieczeństwa, Gazeta Wyborcza 26. 10. 1991 (dział Arka Noego).
• Tekst bez tytułu w programie wystawy Malarstwo Piotra Bogusławskiego w Galerii Kordegarda w Warszawie, 7.12.1977–1.01.1998.
• Dokąd sięga „fotografia ojczysta”, tekst w programie wystawy K. Hejkego Od Kresów po Kamczatkę w Miejskim Domu Kultury w Szczytnie w 2014 r.
• Hieroglify cierpienia, tekst wstępno-dedykacyjny w publikacji: Niezatapialni. Antologia poezji młodzieży z Hostelu w Otwocku, Otwock 2017

• Ludzkie dążenie do pełni. Rozmowa z doc. dr Danutą Danek, rozmawiała J. Stefańska, Antena 1986 nr 41, s. 3.
• Upublicznione fragmenty rozmowy z Danutą Danek, Teksty Drugie 1998 nr 1–2, s. 185–205.
• „Dlaczego nikt nas tego nie uczy?” Rozmowa z prof. Danutą Danek, Polonistyka 2011 nr 10, s. 61–62.
• Sztuka rozumienia i sztuka widzenia. I. Rozmowa z Danutą Danek, Przestrzenie Teorii 2013 nr 19, s. 173–178.

• Rękopis znaleziony w Paryżu. Stanisław Morawski o Marii Szymanowskiej (współautor: K. Hejke), Muzeum Literatury im. A. Mickiewicza w Warszawie, 11.06 – 27.07 2014 r.

• J. Trzynadlowski, (bez tytułu, recenzja książki Dzieło literackie jako książka. O tytułach i spisach rzeczy w powieści), Rocznik Literacki 1984.
• Z. Mikołejko, Nos, literatura i psyche (niestaranne wypiski z Danuty Danek), Twórczość 2000 nr 1, s. 81–92.
• E. Nowicka, Odnaleziony głos, Nowe Książki 2014 nr 4, s. 24–25.
• J. Bachórz, Kolejne uwagi o Stanisławie Morawskim i jego „Wspomnieniach o Marii Szymanowskiej” oraz o rozmyślaniach Danuty Danek w tonacji nie tylko nokturnowej, Twórczość 2015 nr 5, s. 128–135.
• G. Borkowska, Orzeszkowa: dzieciństwo i dojrzałość, Twórczość 2016 nr 7–8, s. 226–229.
• M. Czermińska, Freud, Orzeszkowa i zimowe epifanie, Teksty Drugie 2016 nr 5.
• G. B. Tomaszewska, Prawo do intymności, Nowe Książki 2023 nr 5, s. 36–37.

• Nagroda naukowa im. Tadeusza Mikulskiego przyznana przez Radę Naukową Instytutu Badań Literackich za książkę O polemice literackiej w powieści (1972)^[1]
• Nagroda 100-lecia Stowarzyszenia Autorów ZAiKS przyznana przez Radę Stowarzyszenia za całokształt twórczości (2023)^[2]

• Prof. Danuta Danek, [w:] archiwalna baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2012-08-05] .
• Prof. Danuta Danek na stronie Instytutu Badań Literackich PAN
• Danuta Danek na terytoria.com.pl