Dawud Pasza

Dawud Pasza, arab. داود باشا, gruz. დაუდ ფაშა (właściwie Dawid Manwelaszwili, gruz. დავით მანველაშვილი) (ur. 1774 w okolicach Tbilisi, zm. w czerwcu 1851 w Medynie) – osmański namiestnik Bagdadu w latach 1816 - 1831 i ostatni mamelucki władca Iraku.

Z pochodzenia był Gruzinem, który w dzieciństwie został porwany przez wojska osmańskie i sprzedany na targu niewolników, by ostatecznie trafić na dwór namiestnika Bagdadu Sulajmana Paszy(inne języki) (1780-1802). Tam przyjął islam i zdobył wszechstronne wykształcenie, przy czym stopniowo zyskiwał coraz większe zaufanie Sulajmana, który mianował go kolejno klucznikiem oraz strażnikiem pieczęci, by w końcu wydać za niego swoją córkę. Jakiś czas później został defterdarem, a kiedy władzę przejął syn Sulajmana Saʾid Pasza(inne języki) (1812-1816), mianowany został na stanowisko katchudy(inne języki), "co odpowiada mniej więcej marszałkowi lub ministrowi spraw wewnętrznych - praktycznie więc w jego ręce zostały przekazane sprawy państwa"[1].

Dawud dzięki swojej uczciwości zdobył sobie wielką popularność i Saʾid Pasza, obawiając się jego wpływów, postanowił się go pozbyć. Dawudowi udało się jednak w porę dowiedzieć o przygotowaniach do zamachu na jego życie i uciec z Bagdadu, następnie zaś uzyskać sułtański ferman oddający mu władzę nad wilajetem bagdadzkim w miejsce niekompetentnego Saʾida. Gdy wyruszył na Bagdad z zebranym wojskiem mamelucy Saʾida zabili swojego pana[1].

Po przejęciu władzy Dawudowi udało się uspokoić buntujące się plemiona południa i zebrać od nich podatki. Zbudował wiele budynków użyteczności publicznej i utrzymywał pokaźny dwór, patronując wielu artystom. Poza tym skoncentrował się na reformie armii, podobnie jak Muhammad Ali wykorzystując europejskich oficerów do jej przekształcenia na wzór zachodni. Kiedy w roku 1826 Mahmud II rozwiązał korpus janczarów, nakazał swoim namiestnikom zrobienie tego samego w ich prowincjach. Dawud dał jednak janczarom możliwość wstąpienia do swojej nowej armii, dzięki czemu uniknął walk z nimi, do jakich doszło w stolicy imperium. Ubocznym skutkiem takiej polityki było jednak to, iż w ramach nowej organizacji "byli janczarzy pozostali tak samo niekompetentni jak poprzednio"[2].

Dawud Pasza "zapisał się w historycznej pamięci bagdadzkich muzułmanów jako sprawiedliwy namiestnik, jednak brakowało mu wojskowych umiejętności swoich poprzedników, co pozostawiało jego terytorium wrażliwe na atak"[2]. Jednym z głównych problemów ówczesnego Iraku była niestabilność podzielonego na liczne księstewka Kurdystanu, do którego pretensje rościł sobie Iran. Innym ogniskiem konfliktu pomiędzy Osmanami i Iranem był spór o Ahwaz. W 1818 Dawud podpisał z Irańczykami układ pokojowy, który jednak został przez nich zerwany atakiem na As-Sulajmanijję. W 1821 Abbas Mirza pokonał siły Dawuda w rejonie Szahrezor(inne języki) i nie zdobył Bagdadu tylko dlatego, że wśród jego żołnierzy wybuchła epidemia cholery. Wojnę irańsko-osmańską zakończył w 1823 traktat w Erzurum, który potwierdzał dotychczasowe granice[3][2]. Pomimo wielu starań Dawudowi nie udało się narzucić rzeczywistej władzy terytoriom kurdyjskim[3].

Dawud zaczął teraz podkreślać swoją niezależność i odmówił udziału w wojnie z Rosją, która wybuchła w roku 1828, najwyraźniej bojąc się pozbyć wojska z kraju. Od tej chwili Mahmud zaczął dążyć do pozbycia się Dawuda i w tym celu wysłał do Bagdadu swojego wysłannika, który jednak w 1829 został zgładzony przez jego namiestnika. W odpowiedzi sułtan wysłał przeciwko Dawudowi armię pod dowództwem paszy Aleppo Alego Rizy(inne języki), którego mianował namiestnikiem Bagdadu, Diyarbakıru i Mosulu. W międzyczasie w Bagdadzie wybuchła epidemia dżumy, która zdziesiątkowała jego mieszkańców i wojska Dawuda. Dodatkowo miasto nawiedziła niespodziewana powódź. W tej sytuacji Bagdad skapitulował przed armią Alego Rizy bez walki i ten 9 września 1831 wkroczył do zrujnowanej stolicy Iraku. Dawud został odesłany w łańcuchach do Stambułu, zaś Ali Riza "przystąpił do egzekucji wszystkich pozostałych męskich członków domostwa mameluków, którzy rządzili prowincją Bagdadu od początku XVIII stulecia"[2].

Sułtan postąpił z Dawudem łagodnie i w 1833 mianował go namiestnikiem Bośni, który to urząd ten sprawował do roku 1835. W 1838 Dawud został przewodniczącym Rady Konsultacyjnej (Madżlis asz-Szuara), zaś w latach 1838 do 1840 był namiestnikiem Ankary. W 1845 na jego własną prośbę przeniesiono go do Medyny, gdzie został Opiekunem Meczetu Proroka. Zmarł w tym mieście w czerwcu 1851 i został pochowany na słynnym cmentarzu Al-Baki(inne języki)[4][5][6].

Przypisy

  1. ↑ a b Dziekan 2002 ↓, s. 118.
  2. ↑ a b c d Ágoston i Masters 2009 ↓, s. 177.
  3. ↑ a b Dziekan 2002 ↓, s. 118-119.
  4. ↑ Dziekan 2002 ↓, s. 119.
  5. ↑ Longrigg 1991 ↓, s. 184.
  6. ↑ ZEKERİYA KURŞUN: DÂVUD PAŞA, Kölemen. İslâm Ansiklopedisi. [dostęp 2023-11-30]. (tur.).

Bibliografia

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya