DeFaKa

DeFaKa (skrót od niem. Deutsches Familien-Kaufhaus) – niemiecka sieć domów towarowych, istniejąca od lat 20. XX wieku do 1995 roku. Firma była jednym z głównych domów handlowych i sprzedawcą na rynku detalicznym w okresie międzywojennym i powojennym. Szczególnie zasłynęła z wprowadzenia systemu sprzedaży ratalnej, który umożliwił szerokim grupom społecznym dostęp do dóbr konsumpcyjnych.

Powstanie

Przedsiębiorstwo powstało w 1924 roku w Hamburgu, z inicjatywy Emila Köstera[1]. Już w pierwszych latach działalności spółka zaczęła rozwijać sieć domów towarowych, opierając się na nowatorskim wówczas modelu zakupów na kredyt[1]. Rozwiązanie to, popularne było zwłaszcza wśród pracowników administracji państwowej[2].

DeFaKa Glewitz (Gliwice) ok. 1940 roku
DeFaKa Glewitz (Gliwice) ok. 1940 – budynek projektu Justusa Fieglera[3]

Lata 30. XX w. i okres nazistowski

W latach 30. XX wieku kontrolę nad przedsiębiorstwem przejął bankier Jakob Michael(inne języki)[1]. W 1932 roku, po emigracji do Stanów Zjednoczonych, przeniósł on formalnie własność na nowojorską spółkę New Jersey Industries Co. Inc., co pozwoliło spółce uniknąć przymusowej „aryzacji” w okresie nazistowskim[1][2].

Do wybuchu II wojny światowej sieć liczyła 21 domów towarowych[1].

Z domem handlowym DeFaKa w Gliwicach łączy się słynna sprawa międzynarodowa. To właśnie z tym domem handlowym związana była petycja Bernheima – skarga złożona przez Franza Bernheima, żydowskiego pracownika gliwickiego oddziału DeFaKa, do Ligi Narodów w maju 1933 roku. Bernheim, zwolniony z pracy z powodu pochodzenia, odwołał się do postanowień Konwencji Genewskiej o Górnym Śląsku z 1922 roku, która gwarantowała mniejszościom narodowym i religijnym ochronę praw do 1937 roku. W wyniku interwencji Ligi Narodów władze niemieckie zostały zmuszone do przywrócenia praw Żydom zamieszkującym niemiecką część Górnego Śląska aż do wygaśnięcia konwencji[4].

Odbudowa i złote lata (1945–1970)

DeFaKa w Berlinie (1955)
DeFaKa w Berlinie (1955)

Po 1945 roku DeFaKa kontynuowała działalność w Republice Federalnej Niemiec, początkowo z jedenastoma uszkodzonymi w wyniku działań wojennych domami towarowymi w ówczesnych zachodnich strefach okupacyjnych Niemiec[5]. W 1954 roku Jakob Michael sprzedał sieć za 60 mln marek koncernowi Helmut Horten GmbH(inne języki)[1]. W ramach transakcji Horten przejął 19 domów towarowych, które początkowo zachowały nazwę DeFaKa i funkcjonowały jako równoległa marka obok domów towarowych Horten i Merkur[6][2].

W latach 60. XX w. rozpoczęto proces stopniowej zmiany szyldów na Horten. Choć jeszcze w połowie dekady sklepy DeFaKa odpowiadały za około jedną czwartą obrotów całego koncernu, marka zniknęła z rynku w latach 70.[2]

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f Das Paradies der Damen, „Der Spiegel”, 17 maja 1955, ISSN 2195-1349 [dostęp 2025-10-04] (niem.).
  2. ↑ a b c d DeFaKa – das Familienkaufhaus mit den ersten Kundenkrediten [online], www.hi-heute.de [dostęp 2025-10-10].
  3. ↑ Przez Jerzy S. Majewski, Szlakiem modernizmu. Cztery domy towarowe Mendelsohna – MIASTA RYTM [online] [dostęp 2025-10-04].
  4. ↑ J.W. Brugel, The Bernheim petition: A challenge to Nazi Germany in 1933, „Patterns of Prejudice”, 17 (3), 1983, s. 17–25, DOI: 10.1080/0031322X.1983.9969715, ISSN 0031-322X [dostęp 2025-10-04] (ang.).
  5. ↑ 1936-1986: 50 Jahre Horten: Ein Warenhaus-konzern auf dem Weg in die Zukunft, s. 16.
  6. ↑ Helmut Horten [online], www.rheinische-geschichte.lvr.de [dostęp 2025-10-10] (niem.).

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya