Delta Velorum

Delta Velorum
δ1,2 Velorum
Ilustracja
Położenie w gwiazdozbiorze Żagla
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór

Żagiel

Rektascensja

08h 44m 42,227s[1]

Deklinacja

−54° 42′ 31,75″[1]

Paralaksa (π)

0,04049 ± 0,00039″[1]

Odległość

80,55 ± 0,78 ly
24,70 ± 0,24 pc

Wielkość obserwowana

1,95[1] (A: 1,99[2], B: 5,57[3])m

Ruch własny (RA)

28,99 ± 0,50 mas/rok[1]

Ruch własny (DEC)

−103,35 ± 0,54 mas/rok[1]

Prędkość radialna

2,2 ± 1,8 km/s[1]

Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy

gwiazda potrójna

Typ widmowy

A1 Va(n)[1]

Masa

Aa: 2,53 ± 0,11 M☉,
Ab: 2,37 ± 0,10 M☉,
B: ~1,5[4] M☉

Promień

Aa: 2,83 ± 0,04 R☉,
Ab: 2,54 ± 0,05[4] R☉

Wielkość absolutna

−0,01m[5]

Jasność

AB: 83 L☉[6]

Wiek

~400 mln lat[4]

Temperatura

Aa: 9250 K[6]

Charakterystyka orbitalna
Krąży wokół

Centrum Galaktyki

Półoś wielka

8673[5] pc

Mimośród

0,1866[5]

Alternatywne oznaczenia
2MASS: J08444223-5442313
Cordoba Durchmusterung: CD−54°2351
Katalog Gliesego: GJ 321.3 A/B,
GJ 9278 A/B
Katalog Henry’ego Drapera: HD 74956 A/B
Katalog Hipparcosa: HIP 42913
Katalog jasnych gwiazd: HR 3485
SAO Star Catalog: SAO 236232
Alsephina; CPD−54°1788, CCDM J08448-5442AB

Delta Velorum (Alsephina, δ Vel) – gwiazda wielokrotna, druga co do jasności w gwiazdozbiorze Żagla (wielkość gwiazdowa dla całego układu: 1,93m). Gwiazda ta jest odległa od Słońca o około 81 lat świetlnych. Absolutna wielkość gwiazdowa całego systemu wynosi −0,01m.

Nazwa

Gwiazda ta ma nazwę własną Alsephina, która wywodzi się od arabskiego ‏السفينة‎ Al Safīnah, „okręt”, którą Arabowie określali historyczny gwiazdozbiór Argo[7][8]. Nazwa ta była już powiązana z tą konkretną gwiazdą w wydanym w 1660 roku dziele Harmonia Macrocosmica Andreasa Cellariusa[8]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna w 2017 roku formalnie zatwierdziła użycie nazwy Alsephina dla określenia tej gwiazdy[9].

Charakterystyka

Gwiazdy tworzące Fałszywy Krzyż

Delta Velorum jest najjaśniejszą gwiazdą asteryzmu „Fałszywego Krzyża”. Około roku 9000 w wyniku precesji stanie się ona południową gwiazdą polarną[6].

Gwiazda ta nie jest widoczna z terytorium Polski, należy do obiektów nieba południowego.

Delta Velorum AB

System Delta Velorum składa się z trzech gwiazd. Delta Velorum A jest gwiazdą zmienną zaćmieniową, której składniki, obiegając środek masy, wzajemnie się zasłaniają[6]. Wielkość obserwowana gwiazdy to 2,1m, podczas zaćmienia zmienia się do 2,5m (większa wielkość gwiazdowa odpowiada mniejszej jasności). Główny składnik to gwiazda typu widmowego A1. Drugi składnik świeci słabiej, a jego typ widmowy to A5. Gwiazdy te obiegają się w ciągu 45,2 dnia w średniej odległości około 0,5 au[6]. Na niebie dzieli je średnio zaledwie 0,01651 ± 0,00016 sekundy kątowej, orbita ma mimośród 0,287[10]. Gwiazdy mają masy równe odpowiednio około 2,5 i 2,4 M☉ oraz promienie równe około 2,8 i 2,5 R☉, co wskazuje że opuściły już ciąg główny[4].

Delta Velorum B wraz ze składnikiem A tworzy układ potrójny – gwiazda ta to żółto-biały karzeł, ma on typ widmowy F8 i wielkość obserwowaną 5,57m[10]. Ma masę równą około półtorej masy Słońca[4]. Obiega centralną parę w ciągu 146,97 lat po eliptycznej orbicie (mimośród 0,482) w średniej odległości 2″[10], co odpowiada w przestrzeni 49 au[6].

Różne zaawansowanie ewolucyjne gwiazd tego systemu pozwala określić jego wiek na około 400 milionów lat[4].

Delta Velorum CD

W 1847 roku John Herschel zaobserwował parę słabszych gwiazd odległych o 69 sekund kątowych od Delta Velorum A[11]. Delta Velorum C ma wielkość obserwowaną 11,0m, Delta Velorum D – 13,5m[6][12]. Na niebie dzieli je 5,6″ (pomiar z 1998 r.)[12]. Dawniej przypuszczano, że są one związane grawitacyjnie z δ Vel AB. Jeśliby tak było, to byłyby one czerwonymi karłami typu widmowego M, a jeden obieg wokół środka masy całego układu pięciu gwiazd zajmowałby im 28 tysięcy lat[6]. Tymczasem widma tych gwiazd ukazują, że jest to żółty karzeł (typ G8 V)[11][13] i pomarańczowy karzeł (typ K0 V)[11][14], są to więc tylko optyczni towarzysze Delta Velorum AB – gwiazdy te muszą być położone dalej niż ten układ potrójny i nie są z nim związane[11].

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f g h Delta Velorum w bazie SIMBAD (ang.)
  2. ↑ del01 Vel w bazie SIMBAD (ang.)
  3. ↑ del02 Vel w bazie SIMBAD (ang.)
  4. ↑ a b c d e f T. Pribulla, i inni. „Astronomy & Astrophysics”. A21. 528, 2011. DOI: 10.1051/0004-6361/201016227. 
  5. ↑ a b c Anderson E., Francis C.: HIP 42913. [w:] Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2018-01-12]. (ang.).
  6. ↑ a b c d e f g h Jim Kaler: DELTA VEL (Delta Velorum). [w:] STARS [on-line]. [dostęp 2017-10-04]. (ang.).
  7. ↑ Argo Navis, the Ship Argo. W: Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 66. ISBN 0-486-21079-0. (ang.).
  8. ↑ a b IAU Approves 86 New Star Names From Around the World. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2017-12-11. [dostęp 2017-12-12].
  9. ↑ Naming Stars. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2017-11-19. [dostęp 2017-12-12].
  10. ↑ a b c Malkov O.Yu., Tamazian V.S., Docobo J.A., Chulkov D.A. Dynamical masses of a selected sample of orbital binaries. „Astronomy & Astrophysics”. A69. 546, 2012. Bibcode: 2012A&A...546A..69M. 
  11. ↑ a b c d A. Kellerer, M.G. Petr-Gotzens, P. Kervella, V. Coudé du Foresto. „Astronomy & Astrophysics”. 469 (2), s. 633–637, 2007. DOI: 10.1051/0004-6361:20077079. 
  12. ↑ a b Mason et al.: WDS J08447-5443AB. [w:] The Washington Double Star Catalog [on-line]. VizieR, 2014.
  13. ↑ UCAC2 7947352 w bazie SIMBAD (ang.)
  14. ↑ 2MASS J08444962-5441498 w bazie SIMBAD (ang.)

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya