Disney Experiences

Artykuł ten został zgłoszony do umieszczenia na stronie głównej w rubryce „Czy wiesz”.
Pomóż nam go sprawdzić: oceń zgłoszoną nominację.
Disney Experiences
Ilustracja
Państwo

 Stany Zjednoczone

Siedziba

Lake Buena Vista, Floryda, USA

Data powstania

3 czerwca 1980

Forma prawna

segment The Walt Disney Company

Prezes

Thomas Mazloum

brak współrzędnych
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Disney Experiences – segment działalności amerykańskiej spółki The Walt Disney Company, oryginalnie odpowiedzialny wyłącznie za zarządzanie parkami rozrywki i kurortami. Na przestrzeni kolejnych dekad działalność spółki została rozszerzona o sieć hoteli, rejsy wycieczkowe, kluby wakacyjne Disney Vacation Club oraz liczne przedsięwzięcia związane z produktami konsumenckimi i licencjonowaniem marek Disneya.

Obecnie na świecie działa 14 parków rozrywki i aquaparków Disneya, zlokalizowanych w czterech krajach (USA, Japonia, Chiny i Francja) na trzech kontynentach (Ameryka Północna, Azja i Europa). Są one podzielone na sześć kurortów (Anaheim, Orlando, Urayasu, Marne-la-Vallée(inne języki), Hongkong i Szanghaj)

Historia

Początkowe działania producenta filmowego Walta Disneya w zakresie parków rozrywki odbywały się pod szyldem wytwórni filmowej Walt Disney Productions, której był współzałożycielem i przewodniczącym, oraz jego przedsiębiorstwa prywatnego WED Enterprises, założonego w 1952 roku z przeznaczeniem na budowę Disneylandu, otwartego w 1955 roku w Anaheim w Kalifornii[1].

Kiedy działalność parków rozrywki stała się istotnym elementem przedsięwzięć Disneya, a akcjonariusze Walt Disney Productions grozili mu pozwem sądowym, uważając WED Enterprises za narzędzie służące czerpaniu przez niego dodatkowych zysków[a], 5 lutego 1965 roku Disney sprzedał tę spółkę Walt Disney Productions jako jednostkę zależną[b][4]. Nastąpiło to w okresie ogłoszenia przez Disneya budowy kompleksu rozrywkowego Disney World w Orlando na Florydzie[3]. W 1971 roku w jego ramach otwarto drugi park rozrywki Walt Disney Productions – Magic Kingdom, natomiast cały kompleks nazwano Walt Disney World Resort na cześć Disneya, który zmarł pięć lat wcześniej[5].

Walt Disney Outdoor Recreation Division (1980–1989)

Parki i ośrodki wypoczynkowe stały się odrębną jednostką biznesową, kiedy po przejściu na emeryturę Donna Tatuma ze stanowiska przewodniczącego Walt Disney Productions 3 czerwca 1980 roku utworzono trzy działy, w tym Walt Disney Outdoor Recreation Division[6]. Jego prezesem został wiceprezes wykonawczy Walt Disney World i Disneylandu, Richard Nunis[7]. Jednostka i podlegające WED Enterpsises nadzorowała budowę rozpoczętego w 1979 roku drugiego parku rozrywki w Walt Disney World Resort, EPCOT Center(inne języki)[8], a także projektowała dla japońskiego przedsiębiorstwa kolejowego Keisei Electric Railway Company kopię Magic Kingdom w Urayasu pod Tokio. W zamian Walt Disney Productions miało otrzymywać 10 procent wpływów ze sprzedaży biletów oraz 5 procent przychodów z koncesji[9]. EPCOT Center otwarto w 1982 roku i koszt jego budowy wyniósł 1,2 miliarda dolarów – trzykrotnie więcej od pierwotnych szacunków – mimo że pierwotną wizję Walta Disneya, zakładającą stworzenie utopijnego miasta, ograniczono do parku przypominającego wystawę światową[8]. Po ukończeniu inwestycji, która przekroczyła budżet o 300 milionów dolarów, WED Enterprises stanęło w obliczu groźby likwidacji i zlecenia ich pracy tańszym podwykonawcom[10]. W 1983 roku park rozrywki w Urayasu został otwarty jako Tokyo Disneyland[11], którego natychmiastowy sukces stał się katalizatorem ekspansji międzynarodowej. Próbowano bez skutku wynegocjować umowę z rządem Francji na podobny park[12].

Kiedy w 1984 roku Walt Disney Productions wybrało Michaela Eisnera(inne języki) z Paramount Pictures na nowego dyrektora generalnego i przewodniczącego oraz Franka Wellsa(inne języki) z Warner Bros. na prezesa i dyrektora operacyjnego[13], Walt Disney Outdoor Recreation Division było jedyną jednostką, która przynosiła realne dochody. W pierwszych tygodniach swojej kadencji Eisner i Wells zostali oprowadzeni po Disneylandzie i Walt Disney World Resort przez Nunisa oraz pozostałych członków kadry kierowniczej. Zwiedzający parki wraz z rodziną i przyjacielem Michaelem Ovitzem Eisner był pod ogromnym wrażeniem ich nienagannej czystości, będącej jednym z najważniejszych priorytetów Walta Disneya, i uznał, że to właśnie w parkach rozrywki najsilniej odczuwalny jest jego duch[14]. W tym czasie WED Enterprises pracowało nad wodną zjeżdżalnią, zleconą przez Nunisa dostrzegającego rosnącą popularność tego typu atrakcji w amerykańskich parkach rozrywki. Nunis sprzeciwił się proponowanemu kosztowi 80 milionów dolarów. Eisnerowi spodobał się jednak model zjeżdżalni i przekonał wiceprezesa wykonawczego WED Enterprises, Marty’ego Sklara, i Nunisa do kontynuacji projektu[10]. Zachwyt Eisnera kreatywnością pracowników WED Enterprises bez patrzenia koszty pozwoliło przetrwać firmie. Równocześnie naciskał on rozwój działalność hotelarską, by wzmocnić Walt Disney Outdoor Recreation Division, co spotykało się z obiekcjami Carda Walkera z rady dyrektorów Walt Disney Productions[15]. We wrześniu 1984 roku utworzono Disney Development Company, której zadaniem było projektowanie, planowanie, zarządzanie i rozwój nieruchomości Disneya niezwiązanych z parkami tematycznymi[c][17].

W ramach starań zbudowania europejskiego kompleksu rozrywkowego oceniono prawie tysiąc dwieście potencjalnych lokalizacji w Europie i zawęził wybór do trzech: dwóch wzdłuż plaż nad Morzem Śródziemnym w pobliżu Barcelony w Hiszpanii i jednej na dużym polu buraków na wschód od Paryża we Francji, niedaleko Marne-la-Vallée(inne języki). Eisner i Wells od razu byli entuzjastycznie nastawieni, jako że Tokyo Disneyland przyciągnął 10 milionów ludzi w pierwszym roku i wniósł 40 milionów dolarów do wyniku finansowego, a w przypadku europejskiej lokalizacji nie trzeba byłoby dzielić się z zyskiem, jak to było z Oriental Land Company. Wells zlecił Nunisowi rozpoczęcie negocjacje z oboma krajami. Nunis i Walt Disney Outdoor Recreation Division byli za Hiszpanią, argumentując dobrą całoroczną pogodą, bardziej kooperatywnym rządem i okolicami będącymi już uznanym środkiem turystycznym, gdy Eisner, wspierany przez Wellsa i dyrektora finansowego Gary’ego L. Wilsona, naciskał na Francję uważając ją za centrum kultury zachodniej i wskazywał Paryż jako liczniejszy od Barcelony, z lepiej rozwiniętym węzłem komunikacyjnym i będący całorocznym celem turystycznym[12].

Pod koniec 1985 roku Eisner w Paryżu poinformował publicznie o utworzeniu kompleksu rozrywkowego Euro Disney, położonego 15 mil od miasta[18]. Rozwijano również w Walt Disney World Resort i obok Tokyo Disneylandu nowe parki tematyczne nawiązujące do kultury Hollywood, rozrywki i show-biznesu[19]. W styczniu 1986 roku Eisner oficjalnie zmienił nazwę WED Enterprises na Walt Disney Imagineering[20], odzwierciedlając liczne zmiany kulturowe, jakie zaszły w Walt Disney Productions, które w tym samym roku zmieniło nazwę na The Walt Disney Company[21].

W maju 1989 roku otwarto Disney–MGM Studios w Walt Disney World Resort, z kolei wersja japońska została anulowana[19].

Walt Disney Attractions (1989–2000)

Walt Disney Outdoor Recreation Division został 10 sierpnia 1989 roku przekształcony w spółkę Walt Disney Attractions, Incoporated[22]. W styczniu 1990 roku Eisner, ogłosił plany rozbudowy zarówno Disneylandu, którego powierzchnia miała wzrosnąć o 20% w ciągu dziesięciu lat[23], jak i Walt Disney World, w którym miał powstać kolejny park tematyczny, a w Disney–MGM Studios miało zostać dodanych 16 nowych atrakcji[24]. 25 stycznia 1990 roku The Walt Disney Company i The Coca-Cola Company zawarły piętnastoletnią umowę marketingową. Na jej mocy produkty Coca-Coli miały być jedynymi napojami oferowanymi w parkach Disneya, natomiast Coca-Cola zobowiązała się wykorzystywać wybrane postacie Disneya w swoich reklamach[25]. 16 marca 1990 roku Nunis, przedstawił 25-letni plan zagospodarowania obszaru o powierzchni 4,4 tys. akrów w hrabstwie Osceola w Florydzie. Projekt zakładał budowę osiedli mieszkaniowych, centrów handlowych oraz obiektów przemysłowych[26][d].

W sierpniu 1990 roku ogłoszono utworzenie kompleksu rozrywkowego o tematyce oceanicznej Port Disney w Long Beach[27], jednak rosnące koszty i lokalny sprzeciw doprowadziły do rezygnacji z projektu w grudniu 1991 roku[28]. Wówczas zdecydowano na projekt drugiego tematycznego parku w Anaheim[29] i w tym samym miesiącu ogłoszono wybudowanie pod koniec dekady kompleksu rozrywkowego Disneyland Resort, obudowanego wokół Disneylandu; w skład kompleksu miał wejść park tematyczny WestCOT Center będący odpowiednikiem EPCOT Center[30]. W 1992 roku otwarto park tematyczny Euro Disneyland, stanowiący pierwszy etap Euro Disney. Z powodu różnic kulturowych nie spełnił oczekiwań finansowych i poniesione straty[31] doprowadziły do anulacji WestCOT Center w 1995 roku. W 1996 roku ogłoszono powstanie parków rozrywki Disney California Adventure(inne języki)[32] w miejsce WestCOT Center i Tokyo DisneySea(inne języki) w Urayasu[33].

Walt Disney Parks and Resorts Worldwide (2000–2006)

W 2000 roku Walt Disney Attractions zmienił nazwę na Walt Disney Parks and Resorts Worldwide[34]. W 2001 roku otwarto Disney California Adventure[32] i Tokyo Disney Sea[35], rok później Walt Disney Studios Park, drugi park tematyczny Euro Disney w ramach dziesięciolecia kompleksu[36]. Rozpoczęto również plany parku rozrywki w Hongkongu[35], który oficjalnie otwarto w 2005 roku[37].

Disney Destinations (2006–2008)

W 2006 roku Walt Disney Parks and Resorts zmienił nazwę na Disney Destinations[34]. Planował wybudować na wzór Disneylandu mniejszy park rozrywki w Sydney w Australii w latach 2007–2008 pod proponowaną nazwą „Disney Wharf at Sydney Harbour”, ale koncepcja ta została porzucona z powodu mieszanych reakcji rządu Nowej Południowej Walii[38].

Walt Disney Parks and Resorts (2008–2018)

Spółka Walt Disney Parks and Resorts Worldwide, Inc. została założona 29 września 2008 roku i przejęła segment działalności parków i ośrodków wypoczynkowych. Na początku 2009 roku Disney Parks and Resorts przeprowadziło reorganizację, która obejmowała zwolnienia we wszystkich jednostkach z powodu spadku frekwencji spowodowanego recesją. W 2009 roku pod przewodnictwem prezesa Ala Weissa utworzono Worldwide Operations. Dział ten przejął różne funkcje zaplecza, wcześniej wykonywane przez Disney World i Disneyland, w tym szkolenia, zaopatrzenie, planowanie menu i rozwój produktów, podczas gdy jego spółka zależna Walt Disney Imagineering połączyła trzy jednostki rozwoju. W listopadzie tego samego roku rząd Chińskiej Republiki Ludowej wydał zgodę na zbudowanie kompleksu rozrywkowego w dzielnicy Szanghaju, Pudong[39]. W 2016 roku kompleks otwarto jako Shanghai Disney Resort[40].

Walt Disney Parks, Experiences and Consumer Products (2018–2019)

W marcu 2018 roku The Walt Disney Company połączyła swoje Walt Disney Parks & Resorts z Disney Consumer Products and Interactive Media, łącząc działalność parków rozrywki z produktami konsumenckimi, tworząc Disney Parks, Experiences and Consumer Products, z Bobem Chapekiem jako prezesem[41].

W tym samym miesiącu Disney Parks rozdzielono na regionalne oddziały: Disney Parks West, obejmujący Disneyland Resort, Walt Disney World Resort i Disneyland Paris Resort, pod kierownictwem Catherine Powell[42], oraz Disney Parks East, składający się z Shanghai Disney Resort, Hong Kong Disneyland i Walt Disney Attractions Japan, pod kierownictwem Michaela Colglaziera[43].

W kwietniu tego samego roku The Walt Disney Company wstrzymała plany budowy luksusowego hotelu w dzielnicy handlowej Disneyland Resort, powołując się na spór z władzami Anaheim o ulgi podatkowe, które korporacja spodziewała się uzyskać z tytułu prowadzenia hotelu[44].

Disney Parks, Experiences and Products (2019–2023)

Od 1 stycznia 2019 roku nazwę skrócono do Disney Parks, Experiences and Products, pomijając „Consumer”[45].

W 2020 roku z powodu pandemii COVID-19 zamknięto czasowo parki Disneya, co poskutkowało zwolnieniami 28 tys. pracowników[46].

Disney Experiences (2023–)

We wrześniu 2023 roku spółka ogłosiła zmianę nazwy na „Disney Experiences”[47].

W 2025 roku The Walt Disny Company ogłosiła wspólne opracowanie z arabskim przedsiębiorstwem Miral Group parku tematycznego na wyspie Yas w Abu Zabi[48].

Na rok 2027 roku Walt Disney World zaplanował kompleks wypoczynkowy Lakeshore Lodge nad jeziorem Bay Lake, na terenie dawnego parku wodnego Disney’s River Country[49].

Lokalizacje

Na świecie jest obecnie sześć kompleksów rozrywkowych Disneya:

Uwagi

  1. ↑ Jednym z celów statusowych WED Enterprises było nabywanie praw i zarządzanie wszystkimi przyszłymi towarami sprzedawanymi ze znakiem „Walt Disney”, co zapewniało korzyści majątkowe Disneyowi. Dochody WED Enterprises były też przedmiotem kolejnej z kłótni Disneya z jego bratem, Royem Disneyem, drugim współzałożycielem i prezesem Walt Disney Productions, który uważał pomysł oddzielnych firm za jawny konflikt interesów[2].
  2. ↑ W miejsce WED Enterprises Disney utworzył nową firmę, Retlaw Enterprises, która miała zarządzać jego prywatnymi interesami – przede wszystkim prawami do używania jego nazwiska oraz dochodami z kolejek kursujących w Disneylandzie[3].
  3. ↑ Część jej działalności wywodziła się z Arvida Corporation, spółki zakupionej przez Walt Disney Productions w maju 1984 roku za 200 milionów dolarów. Zakup miał utrudnić próbę wrogiego przejęcia Walt Disney Productions przez Saula Steinberga poprzez rozwodnienie udziałów[16]. W 1987 roku Arvida Corporation została sprzedana w 1987 roku firmie JMB Realty Corporation za 404 miliony dolarów, jednak The Walt Disney Company zachował dział zajmujący się planowaniem i zarządzaniem projektami, na bazie którego utworzono Disney Development Company z Peterem Rummellem jako pierwszym szefem.
  4. ↑ W grudniu 1991 roku otwarto kurort na wynajem wakacyjny Disney Vacation Club Resort, który w 1996 roku zmieniono nazwę Disney's Old Key West Resort.

Przypisy

  1. ↑ Schickel 2019 ↓, s. 327; Gabler 2006 ↓, s. 529–530
  2. ↑ Stewart 2006 ↓, s. 40-41.
  3. ↑ a b Gabler 2006 ↓, s. 629.
  4. ↑ Stewart 2006 ↓, s. 41; Schickel 2019 ↓, s. 392
  5. ↑ Bob Thomas: Walt Disney: An American Original. Nowy Jork: Simon & Schuster, 1976, s. 357–358. ISBN 0-671-22332-1. (ang.).
  6. ↑ Pamela G. Hollie: Disney Restructures In Line With Film Push; Other Promotions. The New York Times, 1980-06-04. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  7. ↑ Walt Disney Productions Annual Report 1979. Burbank: Walt Disney Productions, 1979, s. 40. (ang.).
  8. ↑ a b Stewart 2006 ↓, s. 45.
  9. ↑ Flower 1991 ↓, s. 87-88.
  10. ↑ a b Stewart 2006 ↓, s. 61.
  11. ↑ Flower 1991 ↓, s. 95.
  12. ↑ a b Stewart 2006 ↓, s. 81.
  13. ↑ Stewart 2006 ↓, s. 19.
  14. ↑ Stewart 2006 ↓, s. 60-61.
  15. ↑ Stewart 2006 ↓, s. 62-64.
  16. ↑ Smith 1998 ↓, s. 35.
  17. ↑ Smith 1998 ↓, s. 146.
  18. ↑ Stewart 2006 ↓, s. 81-82.
  19. ↑ a b Blake Taylor: Disney’s Tokyo Hollywood Studios {!} Canceled theme park before DisneySea. Attractions Magazine, 2025-09-19. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  20. ↑ Dotyk Midasa. Leslie Iwerks (reż.), Mark Catalena (scen.). Jak to się robi w Disneyu. Disney+. 22 listopada 2019. Odcinek 3, sezon 1. 12:22 minuta. [dostęp 2 sierpnia 2026].
  21. ↑ Smith 1998 ↓, s. 593.
  22. ↑ Detail by Entity Name: Walt Disney Attractions, Incorporated. Florida Department of State Division of Corporations. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  23. ↑ COMPANY NEWS; Expansion Set For Disneyland. The New York Times, 1990-01-13. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  24. ↑ COMPANY NEWS; Disney Outlines Plans for Florida. The New York Times, 1990-01-16. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  25. ↑ COMPANY NEWS; Coke-Disney Pact. The New York Times, 1990-01-26. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  26. ↑ Disney Plans Big Expansion. The New York Times, 1990-03-17. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  27. ↑ Michael Lev: Company News; New California Park Is Proposed by Disney. The New York Times, 1990-08-01. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  28. ↑ Kevin Johnson, Chris Woodyard: Disney Chooses Anaheim as Location for $3-Billion Resort : Development: Firm cites costly regulatory review process for its decision to bypass Long Beach seaside park.. Los Angeles Times, 1992-12-13. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  29. ↑ Bettina Boxall, Roxana Kopetman: Disney Will Abandon Ship and Bail Out of Long Beach : Tourism: The company will end its lease of the Queen Mary and Spruce Goose, both money losers. A waterfront development proposal also is dead, it says.. Los Angeles Times, 1992-03-07. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  30. ↑ Richard W. Stevenson: COMPANY NEWS; Disney Picks California Theme Park Site. The New York Times, 1991-12-13. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  31. ↑ Stewart 2006 ↓, s. 128.
  32. ↑ a b Shaun Finnie: The Disneylands That Never Were. Raleigh: Lulu.com, 2006, s. 168. ISBN 978-1-84728-543-0. (ang.).
  33. ↑ Mitsuru Misawa: Current Business and Legal Issues in Japan’s Banking and Finance Industry. Wyd. 2. Singapur: World Scientific Publishing Company, 2011, s. 542. ISBN 978-981-4291-01-9. (ang.).
  34. ↑ a b Events: Name History. SunBiz.org. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  35. ↑ a b Richard Verrier: Disney’s New Tokyo Sea-Themed Park Opens. Los Angeles Times, 2001-09-05. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  36. ↑ Movie Theme Park to Be New Neighbor for Disneyland Paris. Los Angeles Times, 2002-03-03. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  37. ↑ Disney opens its first theme park in China. China Daily, 2005-09-12. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  38. ↑ Deborah Snow: Walt Disney Company proposed a Disney Resort in Sydney. The Sydney Morning Herald, 2014-01-13. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  39. ↑ Kenneth Rapoza: Shanghai Disney To Open 2015. Forbes, 2013-03-08. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  40. ↑ 上海迪士尼度假区正式开园. Xinhua, 2016-06-16. [dostęp 2026-08-01]. (chiń.).
  41. ↑ Christine Wang: Disney announces strategic reorganization, effective immediately. CNBC, 2018-03-14. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  42. ↑ Catherine Powell steps into new Disney role. Park World, 2018-03-29. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  43. ↑ Sam McCaffrey: Michael Colglazier appointed president of Disney parks in Asia. Blooloop, 2018-02-02. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  44. ↑ Hugo Martín: Disney promised a luxury hotel and Anaheim offered $267 million in tax breaks — but a growing feud has plans on hold. Los Angeles Times, 2018-04-18. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  45. ↑ Certificate of Amendment of the Articles of Incorporation of Disney Parks, Experiences and Consumer Products. SunBiz.org. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  46. ↑ Frank Pallotta: Disney is laying off 28,000 employees as pandemic hammers its theme parks. CNN Business, 2020-09-29. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  47. ↑ Patrick Brzeski: Disney’s “Turbocharging” of Theme Park Business Gathers Pace With ‘Frozen Land’ Launch in Hong Kong. The Hollywood Reporter, 2023-11-16. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  48. ↑ Natasha Chen: Disney announces a new theme park in Abu Dhabi, its first new resort in a generation. CNN Travel, 2025-05-07. [dostęp 2026-08-01]. (ang.).
  49. ↑ Michał Koch: Disney pokazuje nowe wizualizacje Lakeshore Lodge. Otwarcie hotelu planowane na 2027 r.. Parkmag, 2026-08-05. [dostęp 2026-08-05]. (pol.).

Bibliografia

The Walt Disney Company
Studios Content
Walt Disney Studios
General
Entertainment
Disney Entertainment Television
Sport Content
Media and
Entertainment
Distribution
Dysrybucja
Streaming
International
Operations
Disney Experiences
Parks and Resorts
Experiences
Consumer Products

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya