Dobry humor

Ten artykuł dotyczy utworu H.Ch. Andersena. Zobacz też: „Dobry Humor” – czasopismo.

Dobry humor

Et godt Humeur

ilustracja wg Vilhelma Pedersena ze zbiorów Państwowego Muzeum Sztuki w Kopenhadze
Autor	Hans Christian Andersen
Typ utworu	baśń literacka
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania	Kopenhaga
Język	duński
Data wydania	5 kwietnia 1852
Wydawca	C.A. Reitzel(inne języki)
Pierwsze wydanie polskie
Data wydania polskiego	1931
Wydawca	Wydawnictwo Jakuba Mortkowicza
Przekład	Stefania Beylin
Multimedia w Wikimedia Commons

Dobry humor (duń. Et godt Humeur, współ. duń. Et godt humør) – baśń literacka autorstwa Hansa Christiana Andersena, wydana po raz pierwszy w Kopenhadze w kwietniu 1852 roku.

Miejscem akcji utworu jest cmentarz^[1].

Baśń literacka Dobry humor (duń. Et godt Humeur), napisana przez Hansa Christiana Andersena, została po raz pierwszy wydana drukiem 5 kwietnia 1852 w antologii opublikowanej przez kopenhaskie wydawnictwo C.A. Reitzel(inne języki). Tomik zatytułowany Opowieści^[2] (duń. Historier. Første Samling. 1852) zawierał siedem utworów. Były to, poza Dobrym humorem: To pewna wiadomość!, Dzień sądu, Dzieje roku, Najpiękniejsza róża świata, Obrazek z Kastelsvolden oraz Łabędzie gniazdo^[3]. W lutym 1853 ukazało się tłumaczenie utworu Dobry humor na język angielski w zbiorze A Poet’s Day Dreams. Ponad dwustustronicową antologię opublikował w Londynie Richard Bentley(inne języki). Edycja anglojęzyczna zawierała opowiadania w tłumaczeniu Anne S. Bushby(inne języki)^[4]. 30 kwietnia 1855 roku wyszedł w Kopenhadze kolejny zbiór baśni Andersena przygotowany przez wydawnictwo C.A. Reitzela zawierający utwór. Tom Historier. 1855 zilustrowany został oryginalnymi rysunkami Vilhelma Pedersena^[5]. Ostatni raz za życia pisarza Dobry humor ukazał się w zbiorze Baśnie i opowieści. Tom drugi (duń. Eventyr og Historier. Andet Bind) opublikowanym 30 marca 1863^[6]. W katalogu dzieł Andersena zredagowanym przez B.F. Nielsena(inne języki) Dobry humor oznaczony został numerem 610^[7].

Baśń została przetłumaczona na szereg języków europejskich, m.in. na: angielski, niemiecki, hiszpański i rosyjski^[4][8][9].

Pierwsze tłumaczenie Dobrego humoru na język polski autorstwa Stefanii Beylin ukazało się w antologii Baśnie wydanej przez Wydawnictwo Jakuba Mortkowicza w 1931 roku^[10]. Drugie tłumaczenie, bezpośrednio z języka duńskiego, autorstwa Bogusławy Sochańskiej, ukazało się w 2006 roku w trzytomowym zbiorze Baśnie i opowieści opublikowanym przez poznańskie wydawnictwo Media Rodzina^[1].

Streszczenia dokonano na podstawie polskiego tłumaczenia B. Sochańskiej oraz wersji duńskiej.

Narrator dziedziczy po ojcu przede wszystkim doskonały humor. Opisuje ojca jako człowieka tęgiego i radosnego. Zaznacza, że zawód ojca wydaje się być w sprzeczności z humorem. Wyjaśnia jednak, że ojciec nie jest katem ani oprawcą. Ojciec pełni funkcję woźnicy karawanu pogrzebowego. W swojej pracy znajduje się często wśród najbardziej szanowanych ludzi miasta. Jego pogodna twarz sprawia, że śmierć nie wydaje się straszna. Narrator twierdzi, że odziedziczył dobry humor i zamiłowanie do cmentarzy. Uważa spacery po cmentarzu za przyjemne, jeśli idzie się tam w dobrym nastroju^[1][11].

Podobnie jak ojciec regularnie czyta gazetę. Przyznaje, że żyje samotnie, bez rodziny i biblioteki, lecz gazeta mu wystarcza. Uznaje cmentarz za najlepsze miejsce do spacerowania. Zaprasza czytelnika na cmentarz w słoneczny dzień, gdy drzewa są zielone. Groby porównuje do zamkniętych książek, których tytuły mówią wiele, a zarazem nic. Twierdzi, że zna ich treść z opowieści ojca i z własnego rejestru^[1][11].

Pierwszy grób należy do człowieka nieszczęśliwego, choć za życia dobrze mu się powodziło. Mężczyzna zbyt poważnie traktował sztukę i irytowały go teatralne drobiazgi. Drażniły go reakcje publiczności. Drugi grób kryje człowieka szczęśliwego, bo wysoko urodzonego i uprzywilejowanego. To inni pracowali dla niego. Narrator uznaje naturę za poukładaną, sprzyjającą dobremu samopoczuciu. Trzeci grób należy do człowieka, który całe życie czekał na jeden dobry pomysł. Gdy wreszcie go znalazł, umarł z radości, pomysł przepadł razem z nim^[1][11].

Dla narratora groby są ironicznymi portretami ludzkich wad i słabości. Jedna kobieta była skąpa i udawała posiadanie kota, by oszukać sąsiadów. Druga, z dobrej rodziny, stale popisywała się śpiewem, a była wciąż nieszczera. Trzecia ulegała emocjom. Wdowa była miła, chociaż w sercu żywiła złe uczucia. Tropiła cudze wady z gorliwością dawnego urzędnika policyjnego^[1][11].

Narrator często odwiedza cmentarz, by symbolicznie „grzebać” ludzi, którzy go drażnią. Traktuje to jako sposób na zachowanie dobrego humoru i wewnętrznego spokoju. Całą swoją historię streszcza jednym hasłem: dobry humor^[1][11].

• Rękopis baśni (duń.)
• „Dobry humor” (audiobook) na YouTube