Dolomedidae

Dolomedidae
Simon, 1876
Ilustracja
Bagnik przybrzeżny
Ilustracja
Megadolomedes trux
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

stawonogi

Gromada

pajęczaki

Rząd

pająki

Podrząd

Opisthothelae

Infrarząd

pająki wyższe

Parworząd

płytkowce

Nadrodzina

Lycosoidea

Rodzina

Dolomedidae

Synonimy
  • Dolomediens Simon, 1864
  • Dolomedeae Simon, 1876
  • Dolomedinae Simon, 1876
  • Bradystichidae Simon, 1884
Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Dolomedidae – rodzina pająków z infrarzędu wyższych i parworzędu płytkowców. Kosmopolityczna. Obejmuje 128 opisanych gatunków.

Morfologia

Pająki te mają dłuższy niż szerszy, w zarysie gruszkowaty, w widoku bocznym nie wystający ku przodowi karapaks. Ośmioro oczu rozmieszczonych jest w dwóch szeregach, przy czym te w tylnym są większe niż te w przednim. W widoku przednim oczy przednio-środkowe leżą mniej więcej na tej samej wysokości co oczy przednio-boczne lub znacznie poniżej tychże. Oczy tylno-boczne leżą znacznie bardziej z tyłu niż tylno-środkowe i daleko od przednio-bocznych. Spośród par odnóży najkrótsza jest trzecia, a najdłuższa ostatnia. Wszystkie stopy mają trzy pazurki[1].

Opistosoma (odwłok) jest dłuższa niż szersza i pozbawiona siteczka przędnego. Kądziołki przędne mają niewydłużone, zwyczajnie wykształcone człony[1].

Samcze nogogłaszczki cechują się obecnością na goleni apofizy retrolateralnej (tylno-bocznej) i apofizy wentralnej (spodniej) oraz obecnością apofizy nasadowej u podstawy cymbium[1]. Charakterystyczną cechą rodziny jest obecność w tegulum okrągłej, zesklerotyzowanej płytki zwanej siodełkiem zamiast apofizy tegularnej dystalnej. Poniżej fulkrum, na przednim końcu odsiebnej rurki zesklerotyzowanej leży bocznie umieszczona apofiza subterminalna[1][2]. Do rurki tej przyłączone jest też samo fulkrum oraz embolus. Wyrostek tegularny jest duży i ku przodowi wydłużony, tworząc U-kształtny pierścień tegularny, na którym to umieszczony jest trójkątny konduktor[1].

Genitalia samicy pozbawione są żeberka na płytce płciowej i zwykle mają podługowatą, rurkowatą wulwę. Zarówno przewód zapłodnieniowy jak i przewód kopulacyjny łączą się z podstawą spermateki. Niewielkie główka i szypułka seprmateki[1] tworzą razem zaokrąglony lub guzkowaty bulbus dodatkowy (bulbus accessorius) połączony z podstawą spermateki[1][2]. Zarówno ta podstawa, jak i światło spermateki są sprężynowato lub spiralnie skręcone[1]. Na końcu przewodu zapładniającego znajdują się szerokie, płaskie, umięśnione walwy nasienne (valvae seminales)[2].

Rozprzestrzenienie

Rodzaj Dolomedes ma zasięg kosmopolityczny, natomiast pozostałe rodzaje są ograniczone zasięgiem do krainy australijskiej, przy czym cztery są endemitami Australii, a dwa endemitami Nowej Kaledonii[3]. W faunie europejskiej, w tym w Polsce rodzinę tę reprezentują tylko bagnik przybrzeżny i bagnik nadwodny[3][4].

Taksonomia i ewolucja

Takson ten pojawił się po raz pierwszy w 1864 roku w publikacji Eugène’a Simona pod nazwą Dolomediens[5], ale nazwa ta nie jest uznawana ze względu na użycie francuskiej końcówki[3]. Jako podrodzinę Dolomedinae w obrębie pogońcowatych wprowadził go Simon w 1876 roku[3][2]. W 1898 roku Simon umieścił go pod nazwą Dolomedeae w obrębie rodziny darownikowatych[6]. W 1884 roku Simon wprowadził ponadto rodzinę Bradystichidae[7], którą później zsynonimizowano z pogońcowatymi[3].

W 1967 roku Pekka T. Lehtinen na podstawie wyników badań morfologicznych wyniósł omawiany takson do rangi osobnej rodziny Dolomedidae, a także usunął Bradystichidae z synonimów pogońcowatych[8]. Późniejsi autorzy zwykle nie przyjmowali tego pierwszego kroku i omawiany takson klasyfikowano powszechnie w darownikowatych[3][9][10]. Z kolei Bradystichidae zsynonimizowane zostały z darownikowatymi w 1993 roku przez Normana I. Platnicka i Raymonda R. Forstera[11].

W XXI wieku monofiletyzm tak definiowanych darownikowatych zaczął być podważany przez wyniki molekularnych analiz filogenetycznych[1], takich jak te Steffena Bayera i Axela L. Schönhofera z 2013 roku[12], Majida Moradmanda i innych z 2014 roku[13], Daniele Polotow i innych z 2015 roku[14], Nicole L. Garrison i innych z 2016 roku[15], Marii J. Albo i innych z 2017 roku[16], Siddhartha Kulkarniego i innych z 2023 roku[17] czy Nicolasa A. Hazziego i Gustava Hormigi z 2023 roku[18]. Pojawiały się jednak także wyniki analiz molekularnych potwierdzające ich monofiletyzm, jak te Warda Wheelera i innych z 2017 roku[10], Rosy Fernández i innych z 2018 roku[19], Cheng Dongqianga i Williama H. Piela z 2018 roku[20], Luisa N. Piacentiniego i Martína J. Ramíreza z 2019 roku[21] czy Roberta J. Kallala i innych z 2021 roku[22]. Żadne z tych badań nie obejmowało jednak więcej niż ćwierci tradycyjnie zaliczanych do darownikowatych rodzajów. W 2025 roku bardziej szczegółowe analizy przeprowadziły zespoły Yu Kuangpinga i innych oraz Sary A. Morris i innych. Na podstawie uzyskanych wyników oba niezależnie dokonały wyniesienia Dolomedinae do rangi osobnej rodziny oraz przeniesienia Bradystichidae z synonimów darownikowatych do synonimów Dolomedidae[2][1].

Do rodziny należy 128 opisanych gatunków sklasyfikowanych w siedmiu rodzajach[3]:

W wynikach analizy Morris i innych na drzewie uzyskanym metodą największej wiarygodności przy połączeniu dwóch metod sekwencjonowania Dolomedidae zajęły pozycję siostrzaną dla kladu obejmującego Trechaleidae, pogońcowate i rodzaj Hygropoda, a klad tworzony przez wszystkie te taksony zajął pozycję siostrzaną dla darownikowatych[2]. W wynikach analizy Yu i innych Dolomedidae zajęły pozycję siostrzaną dla kladu złożonego z Trechaleidae, pogońcowatych i rodzaju Blandinia, a klad tworzony przez wszystkie te taksony zajął pozycję siostrzaną dla darownikowatych. Czas rozejścia się linii ewolucyjnych Dolomedidae i kladu Trechaleidae+Lycosidae+Blandinia oszacowano na przełom eocenu i oligocenu[1].

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f g h i j k Kuang-Ping Yu, Ren-Chung Cheng, Charles R. Haddad, Akio Tanikawa, Brogan L. Pett, Luis N. Piacentini, Ho Yin Yip, Yuya Suzuki, Arnaud Henrard, Christina J. Painting, Cor J. Vink, Eileen A. Hebets, Mark S. Harvey, Matjaž Kuntner. Systematics and evolutionary history of raft and nursery-webspiders (Araneae: Dolomedidae and Pisauridae). „Zoologica Scripta”. 54 (3), s. 421-436, 2025. DOI: 10.1111/zsc.12719. 
  2. ↑ a b c d e f Sarah A. Morris, Nicolas A. Hazzi, Gustavo Hormiga. Molecular phylogenetics of nursery web spiders (Araneae: Pisauridae). „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 203, s. 1-13, 2025. DOI: 10.1016/j.ympev.2024.108247. 
  3. ↑ a b c d e f g Family: Dolomedidae Simon, 1876. [w:] World Spider Catalogue [on-line]. World Spider Catalog Association, 2025. [dostęp 2025-11-30].
  4. ↑ Wolfgang Nentwig, Theo Blick, Daniel Gloor, Ambros Hänggi, Christian Kropf: Europe - Country lists. [w:] Araneae. Spiders of Europe [on-line]. [dostęp 2025-11-30].
  5. ↑ E. Simon: Histoire naturelle des Araignées (Aranéides). Paris: Roret, 1864, s. 342.
  6. ↑ E. Simon: Histoire naturelle des araignées. Deuxième édition, tome second. Paris: Roret, 1898, s. 193-380.
  7. ↑ E. Simon. Description d'une nouvelle famille de l'ordre des Araneae (Bradystichidae). „Annales de la Société Entomologique de Belgique”. 28, s. 297-301, 1884. 
  8. ↑ Pekka T. Lehtinen. Classification of the cribellate spiders and some allied families, with notes on the evolution of the suborder Araneomorpha. „Annales Zoologici Fennici”. 4, s. 199-468, 1967. 
  9. ↑ P. Sierwald. Morphology and homologous features in the male palpal organ in Pisauridae and other spider families, with notes on the taxonomy of Pisauridae (Arachnida: Araneae). „Nemouria, Occasional Papers of the Delaware Museum of Natural History”. 35, s. 1-59, 1990. 
  10. ↑ a b Ward C. Wheeler i inni, The spider tree of life: phylogeny of Araneae based on target-gene analyses from an extensive taxon sampling. Cladistics, wyd. 6, t. 33, 2017, s. 576-616, DOI: 10.1111/cla.12182.
  11. ↑ N. I. Platnick, R. R. Forster. A revision of the New Caledonian spider genus Bradystichus (Araneae, Lycosoidea). „American Museum Novitates”. 3075, s. 1-14, 1993. 
  12. ↑ Steffen Bayer, Axel L. Schönhofer. Phylogenetic relationships of the spider family Psechridae inferred from molecular data, with comments on the Lycosoidea (Arachnida:Araneae). „Invertebrate Systematics”. 27, s. 53-80, 2013. DOI: 10.1071/IS12017. 
  13. ↑ Majid Moradmand, Axel L. Schönhofer, Peter Jäger. Molecular phylogeny of the spider family Sparassidae with focus on the genus Eusparassus and notes on the RTA-clade and “Laterigradae.”. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 74, s. 48-65, 2014. DOI: 10.1016/j.ympev.2014.01.021. 
  14. ↑ Daniele Polotow, Anthea Carmichael, Charles E. Griswold. Total evidence analysis of the phylogenetic relationships of Lycosoidea spiders (Araneae, Entelegynae). „Invertebrate Systematics”. 29 (2), s. 124-163, 2015. DOI: 10.1071/IS14041. 
  15. ↑ Nicole L. Garrison, Juanita Rodriguez, Ingi Agnarsson, Jonathan A. Coddington, Charles E. Griswold, Christopher A. Hamilton, Marshal Hedin, Kevin M. Kocot, Joel M. Ledford, Jason E. Bond. Spider phylogenomics: Untangling the Spider Tree of Life. „PeerJ”. 4, 2016. 
  16. ↑ Maria J. Albo, Leticia Bidegaray-Batista, Jesper Bechsgaard, Estevam L. Cruz da Silva, Trine Bilde, Fernando Pérez-Miles. Molecular phylogenetic analyses show that Trechaleidae and Lycosidae are sister groups. „Arachnology”. 17, s. 169-176, 2017. DOI: 10.13156/arac.2017.17.4.169. 
  17. ↑ S. Kulkarni, H.M. Wood, G. Hormiga. Phylogenomics illuminates the evolution of orb webs, respiratory systems and the biogeographic history of the world's smallest orb-weaving spiders (Araneae, Araneoidea, Symphytognathoids). „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 186, 2023. 
  18. ↑ Nicolas A. Hazzi, Gustavo Hormiga. Molecular phylogeny of the tropical wandering spiders (Araneae, Ctenidae) and the evolution of eye conformation in the RTA clade. „Cladistics”. 39, s. 18-42, 2023. DOI: 10.1111/cla.12518. 
  19. ↑ Rosa Fernández, Robert J. Kallal, Dimitar Dimitrov, Jesús A. Ballesteros, Miquel A. Arnedo, Gonzalo Giribet, Gustavo Hormiga. Phylogenomics, diversification dynamics, and comparative transcriptomics across the spider tree of life. „Current Biology”. 28, s. 1489-1497, 2018. DOI: 10.1016/j.cub.2018.03.064. 
  20. ↑ Dong-Qiang Cheng, William. H. Piel. The origins of the Psechridae: Web-building lycosoid spiders. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 125, s. 213-219, 2018. DOI: 10.1016/j.ympev.2018.03.035. 
  21. ↑ Luis N. Piacentini, Martín J. Ramírez. Hunting the wolf: A molecular phylogeny of the wolf spiders (Araneae, Lycosidae). „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 136, s. 227-240, 2019. DOI: 10.1016/j.ympev.2019.04.004. 
  22. ↑ Robert J. Kallal, Siddharth S. Kulkarni, Dimitar Dimitrov, Ligia R. Benavides, Miquel A. Arnedo, Gonzalo Giribet, Gustavo Hormiga. Converging on the orb: denser taxon sampling elucidates spider phylogeny and new analytical methods support repeated evolution of the orb web. „Cladistics”. 37, s. 298-316, 2021. DOI: 10.1111/cla.12439. 
Rodziny pająków
Mesothelae
Opisthothelae
Ptaszniki
(Mygalomorphae)
Pająki wyższe
(Araneomorphae)

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya