Domitianus

Domitianus
ilustracja
Cesarz rzymski
Okres

ok. 271

Dane biograficzne
Data śmierci

ok. 271

Domitianus (Domicjan II) – uzurpator galijski z 3 ćwierci III w. n.e. Znany jedynie z dwóch odnalezionych przypadkowo monet[a] wybitych w jego imieniu. Utożsamiany ze wspomnianym przez starożytnych autorów wodzem Domitianusem, który za rządów cesarza Galiena (253-268 n.e.) pokonał syryjskich uzurpatorów Makrianów.

Do niedawna dyskutowano jego istnienie jako wątpliwe[1], kwestionując autentyczność unikatowej monety znalezionej (1900) w skarbie z Cléons (Francja)[b]. Znalezienie w Anglii (2003) drugiego egzemplarza w tzw. II skarbie z Chalgrove[2] potwierdziło nie tylko autentyczność pierwszego, lecz pozwoliło też na uściślenie chronologii tych numizmatów obejmującej lata 269-272 n.e. Prawdopodobne, iż wówczas Domicjan II mógł mieć udział w usunięciu uzurpatora Wiktoryna (269-271) i tym samym stał się rywalem Tetryka (271-274), z którym widocznie przegrał walkę o panowanie w Imperium Galliarum. Buntownicze obwołanie go przez wojska cesarzem mogło nastąpić w przymusowej sytuacji zagrożenia najazdami barbarzyńskimi w początkach rządów Aureliana[c].

Historia Augusta trzykrotnie wspomina Domicjana, który pokonał obu Makrianów[d], jako „najdzielniejszego i najenergiczniejszego” z wodzów Aureolusa (zbuntowanego później przeciw Galienowi), i wywodzącego swe pochodzenie od cesarza Domicjana i Domitylli (Tir. trig. 12, 13 ; 13, 3 ). Jest to zapewne ten sam dowódca[e], o którym w innym miejscu mowa, iż „ogłosił się cesarzem jako przeciwnik Galiena” (Vit. Gal. 2, 6)[3]. Zosimos wymienia go wśród planujących bunt przeciw Aurelianowi (Historia nova I 49,2)[4], co byłoby zgodne z datowaniem obu monet na początek 271 r., tj. czas kampanii Aureliana przeciw germańskim Alamanom i Jutungom po klęsce pod Placentią[5].

Niekiedy mylony z uzurpatorem Domicjanem (Lucius Domitius Domitianus), który krótkotrwale (296-297 n.e.) przejął władzę w Egipcie.

Uwagi

  1. ↑ Bite tym samym stemplem antoniniany (dwudenary) typu Concordia Militum, charakterystyczne dla ówczesnych cesarzy i uzurpatorów z szeregów armii. P. H. Webb uznając autentyczność pierwszego, skatalogował go w Roman Imperial Coinage (1933). Legenda (inskrypcja) awersu (IMP C DOMITIANVS PF AVG) nie ujawnia pełnej (rozwiniętej) postaci nazwiska tego władcy.
  2. ↑ Dokładniej – w gminie Haute-Goulaine, 28 listopada 1900 r.; znalazcą był F. Chaillou (właściciel). Pierwszy opis znaleziska dał płk F.M. Allotte de la Fuÿe (Une monnaie du tyran Domitianus. „Revue Numismatique” s. 319-324, 1901). Moneta uznana później za zaginioną, lecz równolegle z odkryciem drugiego egzemplarza odnaleziona w muzeum w Nantes (S. Estiot, G. Salaoün: L'usurpeur Domitianus. „Revue Numismatique” 160, s. 201-213, 2004).
  3. ↑ Felix Hartmann sądzi, że nastąpiło to w sąsiedztwie granicy nad górnym Dunajem bądź we wschodniej Galii (Herrscherwechsel und Reichskrise. Untersuchungen zu den Ursachen und Konsequenzen der Herrscherwechsel im Imperium Romanum der Soldatenkaiserzeit (3. Jh. n. Chr.). Frankfurt/Main: Lang, 1982, s. 64).
  4. ↑ Rzeczywistymi uzurpatorami w Syrii byli wówczas zbuntowany prefekt (namiestnik) Ballista i Makrian (ojciec), ale nominalnymi władcami ogłoszono dwóch synów tego ostatniego – Makriana (młodszego) i Kwietusa, co bezwzględnie potwierdza materiał numizmatyczny. Według aktualnych ustaleń uzurpacja przypada na 260-261 r. n.e. (R.B. Kankelfitz: Römische Münzen von Pompejus bis Romulus. Augsburg: Battenberg, 1996, s. 343-345).
  5. ↑ Anthony Birley uważa za problematyczne samo istnienie tego wodza znanego jedynie z tak niepewnego źródła jak Historia Augusta i wzmiankowanego tylko przez jednego (nierozpoznanego dotąd) autora – Trebeliusza Poliona (Der Neue Pauly. Enzyklopädie der Antike. Stuttgart-Weimar: J.B. Metzler, 1997, t. 3, kol. 750).

Przypisy

  1. ↑ Lawrence Okamura. Forging a Usurper in Late Roman Aquitania. „Hermes”. 120, s. 103-109, 1992. ISSN 0018-0777. OCLC 9974532672. 
  2. ↑ Richard A. Abdy. The second-known specimen of a coin of Domitian II recorded in a hoard from Oxfordshire. „Revue Numismatique”. 160, s. 219-221, 2004. DOI: 10.3406/numi.2004.2559. ISSN 1963-1693. OCLC 754443929. 
  3. ↑ Historycy cesarstwa rzymskiego. Żywoty cesarzy od Hadriana do Numeriana. Warszawa: Czytelnik, 1966, s. 316; 340. OCLC 253401668.
  4. ↑ Zosimos: Nowa historia. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 2012, s. 85. ISBN 978-83-211-1923-6. OCLC 812740691.
  5. ↑ Słownik cesarzy rzymskich. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2001, s. 173, seria: Poznańskie Słowniki Biograficzne. ISBN 978-83-7177-185-9. OCLC 749281107.

Bibliografia

  • S. Estiot, G. Salaoün: L'usurpeur Domitianus. „Revue Numismatique” 160, s. 201-218, 2004
  • A.H.M. Jones, J.R. Martindale, J. Morris: Prosopography of the Later Roman Empire, t. I: AD 260-395. Cambridge: Cambridge University Press, 1971, s. 262.
  • D. Kienast: Römische Kaisertabelle. Grundzüge einer römischen Kaiserchronologie. Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft, 1996, s. 237.
  • P.H. Webb: Roman Imperial Coinage, t. V, cz. 2. London: Spink & Son, 2003, s. 578, 590, tab. XX.12.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya