Dźati

Członek społeczności Dalitów z Jaipuru

Dźati (sanskryt जाति, „urodzenie”, ang. jati) – element systemu stratyfikacji społecznej w Indiach, określany nie do końca poprawnie terminem kasta. Wyższym w randze, odnoszącym się do stanów społecznych w Indiach, jest termin warna. Bóstwo opiekuńcze dla konkretnej dźati to dźatidewata[1].

Etymologia

Źródłosłów dla pojęcia dźati wywodzi się od czasownika dźan – urodzić się[2]. Jego znaczenie dosłowne podaje się jako urodzenie, ród, rodzaj[3].

Liczba dźati

Podział na dźati jest w Indiach bardzo rozbudowany. Istnieje około 6-10 tysięcy dźati, chociaż zdaniem niektórych badaczy liczba ta oscyluje wokół wielkości 100 tysięcy[4].

Dźati dzielą się na podkasty i te dopiero stanowią endogamiczne kasty w rozumieniu potocznym człowieka Zachodu. Dźati bywają podzielone w Indiach nawet na kilkaset podkast[5.1].

Stąd mówić można o około 3 000 dźati i równocześnie o istnieniu 25 000 podgrup w tych pierwszych (podkast)[6].

System dźadźamani

Charakterystyczną sytuacją, jaka zachodzi w tradycyjnym systemie dźati jest podział prac: niektóre były dozwolone, inne powodowały zanieczyszczenie danej osoby i musiały być zlecane członkowi innej (niższej) dźati (i zarazem profesji). Zamawiający wykonanie usługi to „dźadźaman”, podejmujący się czynności to „pradźa”[7.1]. System, poza czynnościami niedozwolonymi z uwagi na status dźati zainteresowanego, obejmuje również posługi charakterystyczne dla konkretnych dźati: dany bramin korzysta z usług golibrody, który podczas uroczystości rodzinnych zatrudnia tego lub innego bramina[7.2].

Rozłam

Podział dźati może nastąpić gdy część jej społeczności[5.2]:

  1. zmieni miejsce zamieszkania
  2. zaprzestanie uznawać obowiązujące nakazy rytualne kast
  3. rozpocznie przestrzeganie nowego nakazu rytualnego, zapożyczonego od np. wyższej kasty
  4. zmieni rodzaj pracy zarobkowej
  5. zostanie wydalona z kasty macierzystej za naruszenia (np. niedopuszczalne kontakty seksualne z przedstawicielami innych kast)
  6. odejdzie na skutek nierozwiązanego sporu wewnątrzkastowego.

Zastosowanie

Nazwa dźati do której przynależy z urodzenia dany hindus występuje najczęściej jak składnik jego nazwiska. Znane postacie:

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ 2. Świat i symbolika istot nadnaturalnych. W: Dagnosław Demski: Obrazy hinduizmu. Kultura i religia oczami radżputów i pasterzy. Jolanta Kowalska (red. tomu). Wyd. 1. Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk, 2007, s. 144,150, seria: Biblioteka Etnografii Polskiej, tom nr 57. ISBN 978-83-89499-46-2.
  2. ↑ Hinduizm jako warnaśramadharma. Warstwy społeczne i okresy życia. W: Monika Tworuschka, Udo Tworuschka: Religie świata. Michał Dobrzański (tł.), Grzegorz Polak (uzup.). Wyd. 1. T. V: Hinduizm. Warszawa: Agora SA, 2009, s. 16, seria: Biblioteka Gazety Wyborczej. ISBN 978-83-7552-558-8.
  3. ↑ a b Andrzej Ługowski: Warna. W: Tadeusz Herrmann, Joanna Jurewicz, Bogusław Jan Koc, Andrzej Ługowski: Mały słownik klasycznej myśli indyjskiej. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper, 1992, s. 120. ISBN 83-900523-2-6.
  4. ↑ Jakub Zajączkowski: Indie w stosunkach międzynarodowych. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, 2008, s. 92. ISBN 978-83-7383-277-0.
  5. ↑ I. Hinduistyczny system społeczny. W: Max Weber: Dzieła zebrane z socjologii religii. Etyka gospodarcza religii światowych. Grzegorz Sowiński (tł.). Wyd. 1. T. II. Hinduizm i buddyzm. Kraków: Zakład Wydawniczy >>NOMOS<<, 2000. ISBN 83-88508-11-3.
    1. ↑ S. 45.
    2. ↑ S. 97-99.
  6. ↑ Henrich von Stietencron, Hinduizm, Leon Żylicz (tłum.) Wydawnictwo Akademickie Dialog 2010, s. 96
  7. ↑ Podział pracy. W: Louis Dumont: Homo hierarchicus. System kastowy i jego implikacje. Anna Lebeuf (tł.), Tomasz Sikora (red.nauk.). Wyd. 1. Kraków: Zakład wydawniczy >>NOMOS<<, 2009, seria: Classica Religiologica. ISBN 978-83-60490-54-9. OCLC 750773420.
    1. ↑ S. 165.
    2. ↑ S. 168.

Linki zewnętrzne

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya