Edith Geheeb

Edith Johanna Geheeb z domu Cassirer, także: Edith Geheeb-Cassirer (ur. 5 sierpnia 1885 w Berlinie, zm. 29 kwietnia 1982 w Haslibergu) – niemiecka pedagożka, żona Paula Geheeba, współzałożycielka szkoły „Odenwald” i „Ecole d'Humanité”^[1].

Jej rodzice to Hedwig Cassirer z domu Freund i fabrykant Max Cassirer^[2]. Była kuzynką Ernsta Cassirera^[1]. Została ochrzczona jako protestanka. Znała język angielski^[3].

Ukończyła gimnazjum dla dziewcząt^[1]. Następnie uczyła się w dwuletniej Socjalnej Szkole Żeńskiej w Pestalozzi-Froebel Haus w Berlinie^[4], by zostać przedszkolanką, ale rodzice sabotowali ten pomysł i nie dopuścili jej do egzaminów. Po wakacjach we Włoszech wróciła do Berlina, by pod okiem Hedwig Heyl i Anny von Gierke pracować w żeńskich stowarzyszeniach pracy socjalnej oraz w żłobkach. Zaangażowała się w ruch kobiecy^[3]. Zaczęła współpracować z Alice Salomon, kierowniczką szkoły, którą ukończyła^[4]. Wciąż mieszkała z rodzicami, którzy nie popierali jej wyborów^[3]. Kiedy w 1908 dowiedziała się o założonym 2 lata wcześniej eksperymentalnym wiejskim ośrodku edukacyjnym, wyjechała z Berlina i zaczęła staż w Wolnej Szkole Wspólnoty w Wickersdorf. Tam poznała Paula Geheeba z żydowskiej zasymilowanej rodziny^[1]. Początkowo jej rodzina nie akceptowała związku^[5] z powodu niepewnej sytuacji zawodowej Geheeba oraz jego śmiałych pomysłów na reformę szkolnictwa. Ojciec Edith obawiał się, że Paul wybrał Edith ze względów materialnych^[3]. Edith była 15 młodsza od Paula^[6]. Ostatecznie ślub odbył się 18 października 1909. Małżonkowie zamieszkali w Darmstadt^[3].

W międzyczasie Paul Geheeb czynił starania o otwarcie nowej szkoły i nie poświęcał żonie wystarczająco dużo czasu. Niemniej, gdy przyszło do decydowania, Geheebowie wspólnie w dniu 17 kwietnia 1910 otworzyli szkołę z internatem w dzielnicy Ober-Hambach w Heppenheim (Bergstrasse) w Hesji. Od pobliskiego lasu nazwali ją Odenwaldschule Ober-Hambach („Odenwald”)^[3][7][8]. Ojciec Edith był fundatorem rozbudowy placówki i do czasu emigracji Geheebów łożył na jej cele^[2]. Szkoła była niekwestionowanym liderem reformy szkolnictwa w zakresie koedukacji^[6]. Geheebowie czerpali inspirację ze Stanów Zjednoczonych i państw skandynawskich. Realizowali postulaty ruchu feministycznego w zakresie szkolnictwa^[4].

Po 1933 z powodu prześladowania Żydów przez nazistów małżonkowie musieli emigrować do Szwajcarii. Zabrali ze sobą niewielką grupą uczniów, która stopniowo się powiększała. Tymczasowo zamieszkali w Versoix nad Jeziorem Genewskim, potem przenieśli się do kantonu Fryburg. Wielu nauczycieli i młodzież mieszkająca w szkole było uchodźcami z Rzeszy. W dniu 7 października 1941 gazeta "Deutsche Reichsanzeiger" opublikowała decyzje ekspatriacyjne Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Rzeszy. Edith Geheeb i jej mąż zostali oficjalnie wysiedleni z Rzeszy Niemieckiej^[9][10].

Przez długi czas małżonkowie nie byli w stanie znaleźć lokum dla szkoły. Krótko przed tym, jak szwajcarska policja chciała odebrać im wychowanków, Edith Geheeb znalazła miejsce w Goldern koło Haslibergu, gdzie w 1946 powstała „Ecole d'Humanité”^[1][11][12]. Edith do śmierci uczestniczyła w kierowaniu placówką. Stanowiła jej oparcie. Była uważana za racjonalną realistkę, podczas gdy jej mąż miał skłonność do marzycielstwa^[13].

W Laguna Beach znajduje się siedziba Fundacji Edith Geheeb-Cassirer. Jej celem jest zapewnienie wsparcia stypendialnego dla studentów o różnym statusie materialnym i pochodzeniu etnicznym^[14], by mieli możliwość rozwijać się w szkołach takich jak Ecole d'Humanité^[15].