Edmund Kosman

Edmund Kosman (ur. 23 listopada 1911 w Warszawie, zm. 2 kwietnia 1990^[1]) – polski gimnastyk, 2-krotny mistrz Polski w wieloboju indywidualnym (1937–1938)^[2][3], reprezentant Polski na Mistrzostwach świata w 1934 i 1938 roku, trener kadry narodowej kobiet na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Berlinie, prezes Polskiego Związku Gimnastycznego w latach 1957–1960^[2].

Był uczniem gimnazjum im. S. Staszica w Warszawie. Egzamin maturalny zdał eksternistycznie w 1938^[1]. W 1930 ukończył szkołę im. Miroslava Tyrša w Pradze, po której został dyplomowanym instruktorem gimnastyki^[1]. Jeszcze przed wojną rozpoczął studia w Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie^[2][1]. Podczas II wojny światowej walczył w kampanii wrześniowej jako żołnierz 8 Pułku Artylerii Ciężkiej. Następnie uniknął niewoli i powrócił do Warszawy. Tam pracował w dyrekcji Warszawskiej Kolei Dojazdowej^[1].

Rozpoczął treningi w 1925 roku w „Sokole”. W 1929 roku zajął 7. miejsce w wieloboju indywidualnym na Mistrzostwach Polski w Poznaniu. W 1934 roku, reprezentował Polskę na Mistrzostwach świata w Budapeszcie, plasując się na 10. miejscu w konkurencji drużynowej^[4]. Przygotowywał się do Letnich Igrzysk Olimpijskich w Berlinie, jednak polska drużyna mężczyzn nie uzyskała kwalifikacji. Podczas zawodów pełnił rolę trenera reprezentacji narodowej kobiet^[2].

Był 8-krotnym mistrzem Polski, w tym 2-krotnym w wieloboju, w latach 1937 i 1938^[3], ponadto w 1937 triumfował w ćwiczeniach na poręczach, koniu z łękami i kółkach, a w 1938 na koniu z łękami, kółkach i w skoku (w tej ostatniej konkurencji razem z Pawłem Gacą)^[5]. Podczas Mistrzostw świata w 1938 roku Kosman zajął 21. miejsce w wieloboju indywidualnym oraz 5. miejsce w drużynie. W finale na kółkach zajął 5. lokatę z notą 18.33^[6].

Po zakończeniu wojny mieszkał początkowo w Olsztynie, tam należał do założycieli klubu sportowego Kolejarz, został jego wiceprezesem, był także wiceprzewodniczącym Wojewódzkiej Rady Sportu. W 1946 powrócił do Warszawy, gdzie został sekretarzem Związkowej Rady Kultury Fizycznej przy Komisji Centralnej Związków Zawodowych^[1]. W latach 1946–1948 był członkiem Państwowej Rady Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego^[7], w marcu 1947 wszedł w skład zespołu, który w ramach Wydziału Administracyjno-Samorządowego Polskiej Partii Robotniczej nadzorował prace Państwowego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego^[8]. Należał też do Komitetu Związku Robotniczych Stowarzyszeń Sportowych, był wiceprezesem Rady Krajowej stowarzyszenia Ognisko (które przejęło majątek polskiej YMCA) i od 1949 członkiem Naczelnej Rady Młodzieży przy Radzie Ministrów^[1]. Od 2 stycznia 1949 do lutego 1950 był wicedyrektorem Głównego Urzędu Kultury Fizycznej, od lutego 1950 do najprawdopodobniej października 1950 sekretarzem Głównego Komitetu Kultury Fizycznej^[9][1], do 1959 był członkiem GKKF, w latach 1961–1967 członkiem Prezydium Rady Sportu Głównego Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki^[7]. W 1948 został członkiem zarządu Polskiego Komitetu Olimpijskiego^[1], w 1951 władze PRL zgłosiły jego kandydaturę na członka Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego^[10]. W Prezydium PKOl zasiadał do 1975^[7].

W latach 1958–1968 (lub według innych źródeł 1954-1966^[1]) był dyrektorem Ośrodka Przygotowań Olimpijskich^[7].

W 1947 został członkiem zarządu nowo utworzonego Polskiego Związku Gimnastycznego^[1], objął w nim referat wyszkolenia, od 1948 był wiceprezesem ds. sędziowskich^[11]. W styczniu 1952 został prezesem Sekcji Gimnastyki Głównego Komitetu Kultury Fizycznej, po przekształceniu sekcji w Komitet Organizacyjny Polskiego Związku Gimnastycznego pozostał na czele nowej struktury, a w listopadzie 1958 został wybrany prezesem PZG przez walne zgromadzenie związku i pełnił tę funkcję do lutego 1961 (na kolejnym walnym zgromadzeniu na funkcję prezesa nie kandydował)^[12]. Za jego kadencji polska reprezentacja w gimnastyce sportowej osiągnęła jedne z największych sukcesów w historii, w tym wygraną Heleny Rakoczy na Mistrzostwach świata w Bazylei, srebrny medal olimpijski Jerzego Jokiela w 1952 roku oraz wygraną Natalii Kot na Mistrzostwach Europy w 1959^[2]. Ponownie został prezesem PZG w 1969 i pełnił tę funkcję do 1976. W tym okresie był m.in. przewodniczącym komitetu organizacyjnego mistrzostw Europy, które odbyły się maju 1969 w Warszawie^[13].

W latach 1950–1956 był rektorem, w latach 1956–1960 dziekanem, w roku akademickim 1960/1961 prorektorem Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie, zatrudnionym na stanowisku zastępcy profesora. W dacie powołania na funkcję rektora nie był jeszcze absolwentem swojej uczelni (dyplom uzyskał w 1951)^[14][1]. W latach 1954–1962 i 1970-1980 kierował na AWF Zakładem Organizacji Kultury Fizycznej (zaś w latach 1962–1970 był kuratorem tego zakładu^[15]). W latach 1962–1970 pracował także w Instytucie Naukowym Kultury Fizycznej, gdzie pełnił funkcję zastępcy dyrektora^[1]. W 1965 obronił pracę doktorską Wpływ warunków i bodźców środowiskowych na kształtowanie się zainteresowań sportowych młodzieży szkół licealnych i techników szkół zawodowych w Warszawie^[1]. Od 1970 był zatrudniony na AWF jako docent^[1]. Przeszedł na emeryturę w 1981^[1].

W latach 1950–1975 był redaktorem naczelnym pisma Kultura Fizyczna^[7].

Od kwietnia 1945 był członkiem PPR, od 1948 członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej^[16]. W 1957 należał do założycieli Towarzystwa Krzewienia Kultury Fizycznej^[7]

W 1953 otrzymał Odznakę „Zasłużony Działacz Kultury Fizycznej”^[17]. Został odznaczony Medalem 10-lecia Polski Ludowej, Złotym Krzyżem Zasługi (1959) i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1964)^[1].