Edolisoma

	Edolisoma
	Jacquinot & Pucheran, 1853
	; Gąsienicojad cienkodzioby (E. tenuirostre)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	śpiewające
Rodzina	liszkojady
Podrodzina	liszkojady
Rodzaj	Edolisoma
	Typ nomenklatoryczny
	Edolisoma marescoti Jacquinot & Pucheran, 1853 (= Lanius melas Lesson, 1828)
Synonimy
	Edoliisoma P.L. Sclater, 1860; Edoliosoma F. Heine Sr., 1860; Eucampophaga Fitzinger, 1863; Metagraucalus Mathews, 1913; Graucasoma Mathews, 1925; Lisomada Mathews, 1928; Analisoma Mathews, 1928; Graucosoma J.L. Peters, 1960; Eucampephaga Golvan, 1961;
	Edoliisoma P.L. Sclater, 1860; Edoliosoma F. Heine Sr., 1860; Eucampophaga Fitzinger, 1863; Metagraucalus Mathews, 1913; Graucasoma Mathews, 1925; Lisomada Mathews, 1928; Analisoma Mathews, 1928; Graucosoma J.L. Peters, 1960; Eucampephaga Golvan, 1961;
Gatunki
	28 gatunków – zobacz opis w tekście
	28 gatunków – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Edolisoma – rodzaj ptaków z podrodziny liszkojadów (Campephaginae) w obrębie rodziny liszkojadów (Campephagidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Australii i Oceanii oraz w wyspiarskiej części Azji Południowo-Wschodniej^[10]^[11].

Morfologia

Długość ciała 20–28 cm; masa ciała 41–97 g^[11].

Systematyka

Rodzaj zdefiniowała w 1853 roku para francuskich zoologów, Honoré Jacquinot i Jacques Pucheran, w publikacji własnego autorstwa poświęconej odkryciom zoologicznym podczas wyprawy na biegun południowy i do Oceanii na korwetach Astrolabe i Zélée^[1]. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) gąsienicojad czarny (E. melas).

Nazewnictwo

Edolisoma (Edoliisoma, Edoliosoma): rodzaj Edolius Cuvier, 1816 (dziwogon); gr. σωμα sōma, σωματος sōmatos ‘ciało’^[12].
Eucampophaga (Eucampephaga): gr. ευ eu ‘dobry’; rodzaj Campophaga Agassiz, 1846 (liszkojad)^[13]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Ceblepyris melas S. Müller, 1843 (= Lanius melas Lesson, 1828).
Metagraucalus: gr. μετα meta ‘pomiędzy’; rodzaj Graucalus Cuvier, 1816 (kruczyna)^[14]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Graucalus tenuirostre Jardine, 1831.
Graucasoma (Graucosoma): rodzaj Graucalus Cuvier, 1816; gr. σωμα sōma, σωματος sōmatos ‘ciało’^[15]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Edolisoma obiense Salvadori, 1878^[d].
Lisomada: częściowy anagram nazwy rodzaju Edolisoma Jacquinot & Pucheran, 1853^[16]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Volvocivora insperata^[d] Finsch, 1875.
Analisoma: częściowy anagram epitetu gatunkowego Edolisoma anale^[17]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Campephaga analis J. Verreaux & Des Murs, 1860.

Podział systematyczny

Takson wyodrębniony z Coracina^[18]. Do rodzaju należą następujące gatunki^[19]:

Edolisoma anale (J. Verreaux & Des Murs, 1860) – gąsienicojad rdzaworzytny
Edolisoma ostentum (Ripley, 1952) – gąsienicojad białoskrzydły
Edolisoma coerulescens (Blyth, 1842) – gąsienicojad czarniawy
Edolisoma montanum (A.B. Meyer, 1874) – gąsienicojad czarnobrzuchy
Edolisoma schisticeps (G.R. Gray, 1846) – gąsienicojad szarogłowy
Edolisoma dohertyi E. Hartert, 1896 – gąsienicojad jasnoskrzydły
Edolisoma dispar Salvadori, 1878 – gąsienicojad smolisty
Edolisoma timoriense (Sharpe, 1878 – gąsienicojad timorski
Edolisoma ceramense (Bonaparte, 1850) – gąsienicojad blady
Edolisoma insperatum (Finsch, 1876) – gąsienicojad stalowy
Edolisoma mindanense (Tweeddale, 1879) – gąsienicojad czarnobrody
Edolisoma melas (Lesson, 1828) – gąsienicojad czarny
Edolisoma holopolium (Sharpe, 1888) – gąsienicojad lśniący
Edolisoma admiralitatis Rothschild & E. Hartert, 1914 – gąsienicojad czarnolicy
Edolisoma salomonis Tristram, 1879 – gąsienicojad okopcony
Edolisoma salvadorii Sharpe, 1878 – gąsienicojad smolny
Edolisoma monacha (Hartlaub & Finsch, 1872) – gąsienicojad samotny
Edolisoma nesiotis (Hartlaub & Finsch, 1872) – gąsienicojad karoliński
Edolisoma erythropygium Sharpe, 1888 – gąsienicojad rdzawy
Edolisoma morio (S. Müller, 1843) – gąsienicojad cykający
Edolisoma meyerii Salvadori, 1878 – gąsienicojad śniady
Edolisoma obiense Salvadori, 1878 – gąsienicojad popielaty
Edolisoma sula E. Hartert, 1917 – gąsienicojad sulański
Edolisoma grayi Salvadori, 1879 – gąsienicojad skryty
Edolisoma incertum (A.B. Meyer, 1874) – gąsienicojad epoletowy
Edolisoma remotum Sharpe, 1878 – gąsienicojad melanezyjski
Edolisoma rostratum E. Hartert, 1898 – gąsienicojad wielkodzioby
Edolisoma tenuirostre (Jardine, 1831) – gąsienicojad cienkodzioby

Uwagi

↑ ^a ^b Niepoprawna późniejsza pisownia Edolisoma Jacquinot & Pucheran, 1853.
↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Graucasoma Mathews, 1925.
↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Eucampophaga Fitzinger, 1863.
↑ ^a ^b Podgatunek E. tenuirostre.

Przypisy

↑ ^a ^b H. Jacquinot & J. Pucheran: Voyage au pole sud et dans l’Océanie sur les corvettes l’Astrolabe et la Zélée. Zoologie. Cz. 3. Paris: Gide, 1853, s. 69. (fr.).
↑ P.L. Sclater. On the Zoology of New Guinea. „Journal of the proceedings of the Linnean Society”. Zoology. 2, s. 160, 1855. (ang.).
↑ F. Heine. Die geographische Verbreitung der Vögel von P.L. Sclater. „Journal für Ornithologie”. 8 (43), s. 43, 1860. (niem.).
↑ L.J.F.J. Fitzinger. Über das System und die Charakteristik der natürlichen Familien der Vögel. „Sitzungsberichte der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Mathematisch-Naturwissenschaftliche Classe”. 46 (1), s. 199, 1863. (niem.).
↑ G.M. Mathews. New generic names, with some notes on others. „Austral Avian Record”. 2 (2 & 3), s. 59, 1913–1915. (ang.).
↑ G.M. Mathews. Proposed new names. „Bulletin of the British Ornithologists’ Club”. 45 (295), s. 87, 1925. (ang.).
↑ ^a ^b G.M. Mathews. Bird notes. „Novitates Zoologicae”. 34 (3), s. 372, 1927–1928. (ang.).
↑ J.L. Peters, E. Mayr & H.G. Deignan: Family Campephagidae. W: E. Mayr & J.L. Greenway, Jr. (red.): Check-list of birds of the world: A continuation of the work of James L. Peters. Cz. 9. Cambridge: Harvard University Press, 1960, s. 169. (ang.).
↑ Y.-J. Golvan. Répertoire systématique des noms de genres de Vertébrés. „Annales de parasitologie humaine et comparée”. 36 (5–6), s. 430, 1961. DOI: 10.1051/parasite/1961365826. (fr.).
↑ F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-04-22] (ang.).
↑ ^a ^b D.W.D.W. Winkler D.W.D.W., S.M. Billerman & I.J.S.M.B.& I.J. Lovette S.M. Billerman & I.J.S.M.B.& I.J., Cuckooshrikes (Campephagidae), version 1.0, [w:] S.M.S.M. Billerman, B.K.B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2020, Edolisoma, DOI: 10.2173/bow.campep2.01 [dostęp 2023-06-05] (ang.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Edolisoma [dostęp 2021-12-27] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Eucampophaga [dostęp 2023-06-05] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Metagraucalus [dostęp 2021-12-27] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Graucasoma [dostęp 2021-12-27] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Lisomada [dostęp 2021-12-27] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Analisoma [dostęp 2021-12-27] .
↑ E.C. Dickinson (Editor), L. Christidis: The Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World. Cz. 2: Passerines. Eastbourne: Aves Press, 2014, s. 1–752. ISBN 978-0-9568611-2-2. (ang.).
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M.P.M.& M. Kuziemko P. Mielczarek & M.P.M.& M., Podrodzina: Campephaginae Vigors, 1825 – liszkojady (wersja: 2025-04-27), [w:] Kompletna lista ptaków świata [online], Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego [dostęp 2026-04-22] .

Bibliografia

The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).

[npp-2] Niepoprawna późniejsza pisownia Edolisoma Jacquinot & Pucheran, 1853.

[9] Niepoprawna późniejsza pisownia Graucasoma Mathews, 1925.

[11] Niepoprawna późniejsza pisownia Eucampophaga Fitzinger, 1863.

[a-19] Podgatunek E. tenuirostre.

[Jacquinot&Pucheran-1] H. Jacquinot & J. Pucheran: Voyage au pole sud et dans l’Océanie sur les corvettes l’Astrolabe et la Zélée. Zoologie. Cz. 3. Paris: Gide, 1853, s. 69. (fr.).

[scl-3] P.L. Sclater. On the Zoology of New Guinea. „Journal of the proceedings of the Linnean Society”. Zoology. 2, s. 160, 1855. (ang.).

[hei-4] F. Heine. Die geographische Verbreitung der Vögel von P.L. Sclater. „Journal für Ornithologie”. 8 (43), s. 43, 1860. (niem.).

[fit-5] L.J.F.J. Fitzinger. Über das System und die Charakteristik der natürlichen Familien der Vögel. „Sitzungsberichte der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften. Mathematisch-Naturwissenschaftliche Classe”. 46 (1), s. 199, 1863. (niem.).

[Mathews-6] G.M. Mathews. New generic names, with some notes on others. „Austral Avian Record”. 2 (2 & 3), s. 59, 1913–1915. (ang.).

[Mathews1925-7] G.M. Mathews. Proposed new names. „Bulletin of the British Ornithologists’ Club”. 45 (295), s. 87, 1925. (ang.).

[Mathews1928-8] G.M. Mathews. Bird notes. „Novitates Zoologicae”. 34 (3), s. 372, 1927–1928. (ang.).

[pet-10] J.L. Peters, E. Mayr & H.G. Deignan: Family Campephagidae. W: E. Mayr & J.L. Greenway, Jr. (red.): Check-list of birds of the world: A continuation of the work of James L. Peters. Cz. 9. Cambridge: Harvard University Press, 1960, s. 169. (ang.).

[gol-12] Y.-J. Golvan. Répertoire systématique des noms de genres de Vertébrés. „Annales de parasitologie humaine et comparée”. 36 (5–6), s. 430, 1961. DOI: 10.1051/parasite/1961365826. (fr.).

[ioc-13] F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.), IOC World Bird List (v15.1) [online], 20 lutego 2025 [dostęp 2026-04-22] (ang.).

[botw-14] D.W.D.W. Winkler D.W.D.W., S.M. Billerman & I.J.S.M.B.& I.J. Lovette S.M. Billerman & I.J.S.M.B.& I.J., Cuckooshrikes (Campephagidae), version 1.0, [w:] S.M.S.M. Billerman, B.K.B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2020, Edolisoma, DOI: 10.2173/bow.campep2.01 [dostęp 2023-06-05] (ang.).

[15] The Key to Scientific Names ↓, Edolisoma [dostęp 2021-12-27] .

[16] The Key to Scientific Names ↓, Eucampophaga [dostęp 2023-06-05] .

[17] The Key to Scientific Names ↓, Metagraucalus [dostęp 2021-12-27] .

[18] The Key to Scientific Names ↓, Graucasoma [dostęp 2021-12-27] .

[20] The Key to Scientific Names ↓, Lisomada [dostęp 2021-12-27] .

[21] The Key to Scientific Names ↓, Analisoma [dostęp 2021-12-27] .

[Dickinson&Christidis-22] E.C. Dickinson (Editor), L. Christidis: The Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World. Cz. 2: Passerines. Eastbourne: Aves Press, 2014, s. 1–752. ISBN 978-0-9568611-2-2. (ang.).

[mk-23] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M.P.M.& M. Kuziemko P. Mielczarek & M.P.M.& M., Podrodzina: Campephaginae Vigors, 1825 – liszkojady (wersja: 2025-04-27), [w:] Kompletna lista ptaków świata [online], Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego [dostęp 2026-04-22] .

[1]

[a]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[b]

[8]

[c]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[d]

[16]

[17]

[18]

[19]