Edward Choma

Edward Choma

Edward Choma (przed 1938)
starszy kapelan
Data i miejsce urodzenia	26 grudnia 1889 Złoczów
Data i miejsce śmierci	wiosna 1940 Katyń
Przebieg służby
Siły zbrojne	Armia Austro-Węgier Wojsko Polskie
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa, wojna polsko-ukraińska (obrona Lwowa), wojna polsko-bolszewicka, II wojna światowa (kampania wrześniowa)
Odznaczenia

Edward Choma

Data i miejsce urodzenia	26 grudnia 1889 Złoczów
Data i miejsce śmierci	wiosna 1940 Katyń
Wyznanie	katolicyzm
Kościół	Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat	4 sierpnia 1913
Multimedia w Wikimedia Commons

Edward Choma (ur. 26 grudnia 1889 w Złoczowie, zm. wiosną 1940 w Katyniu) – polski duchowny rzymskokatolicki, starszy kapelan Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Syn Michała i Anny z domu Kosek urodzony 26 grudnia 1889 w Złoczowie. W 1909 zdał egzamin dojrzałości w C. K. Gimnazjum w Złoczowie^[1][2]. Ukończył studia na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Lwowskiego. Otrzymał sakrament święceń 4 sierpnia 1913. Posługiwał jako wikariusz w Bolechowie i Jazłowcu. W czerwcu 1916 został administratorem ekspozytury w Burakówce. Podczas I wojny światowej we wrześniu 1917 został powołany do c. i k. armii i pełnił funkcję kapelana 105 szpitala polowego, a później posługiwał w 100 pułku piechoty. U kresu wojny, a na początku obrony Lwowa w trakcie wojny polsko-ukraińskiej zgłosił się jako ochotnik do wojsk polskich, został mianowany kapelanem III odcinka, później służył w 1 pułku Strzelców Lwowskich. Od czerwca 1919 posługiwał w szeregach 4 Dywizji Piechoty do końca wojny z polsko-bolszewickiej. Wraz z tą jednostką powrócił do jej garnizonu we Włocławku. Został awansowany do stopnia starszego kapelana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919^[3][4][5]. Od października 1921 był kierownikiem Rejonu Duszpasterstwa Skierniewice^[6][7][8]. Od stycznia 1930 był administratorem parafii wojskowej w Słonimiu^[9]. Od lipca 1936 był administratorem parafii wojskowej w Radomiu.

Po wybuchu II wojny światowej we wrześniu 1939 uczestniczył w polskiej wojnie obronnej jako kapelan 77 pułku piechoty^[10]. Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 w nieznanych okolicznościach dostał się do niewoli radzieckiej. Był osadzony w obozie w Starobielsku, później w Kozielsku^[11]. Wiosną 1940 został rozstrzelany w Katyniu^[11] przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 i tam pogrzebany, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu^[12].

• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski^[11]
• Krzyż Walecznych^[11]
• Złoty Krzyż Zasługi (25 maja 1939)^[13]
• Medal Niepodległości (4 listopada 1933)^[14]
• Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews pt. 2007-11-09: Pierwszy dzień uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownika^[15][16][17]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”^[18][19][20].

W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia” księdza Edwarda Chomę uhonorowano poprzez zasadzenie Dębu Pamięci w Klimontowie^[21].

12 maja 2019 w Kalwarii Pacławskiej, odbyła się uroczystość związana z odsłonięciem oraz poświęceniem tablicy pamiątkowej i Alei Dębów Pamięci Kapelanów Katyńskich przy kaplicy „Ukrzyżowanie”. Wśród 32 kapelanów wojskowych różnych wyznań, zamordowanych w Katyniu i innych miejscach kaźni w 1940, jest wymieniony ppłk Edward Choma^[22][23][24].

28 września 2023 w Skierniewicach został odsłonięty mural upamiętniający Edwarda Chomę – pierwszego proboszcza parafii garnizonowej^[25].

W styczniu 2011^[25] Stowarzyszenie Rodzina Katyńska w Warszawie zgłosiło księdza Edwarda Chomę, jako jednego z 24 kapelanów Wojska Polskiego z lat 1919–1939 zamordowanych wiosną 1940 w ramach zbrodni katyńskiej, do procesu beatyfikacyjnego Męczenników Wschodu (1917–1989)^[26][27]. Episkopat Polski powierzył przygotowania do rozpoczęcia procesu beatyfikacyjnego Męczenników Wschodu bp. Antoniemu Dydyczowi^[28].

• jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
• obozy NKWD dla jeńców polskich
• ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu
• kampania wrześniowa

• Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
• Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
• Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
• Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
• Materiały do historii katolickiego duszpasterstwa wojskowego w Polsce. XXV-lecie kapłaństwa księży kapelanów wojskowych. Edward Choma. „Rozkaz Wewnętrzny Biskupa Polowego Wojsk Polskich”, s. 207–208, 1938. Polowa Kuria Biskupia. 
• Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
• Убиты в Катыни. Księga pamięci polskich jeńców wojennych – więźniów obozu NKWD w Kozielsku, rozstrzelanych decyzją Biura Politycznego Komitetu Centralnego Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (b) z 5 marca 1940 roku. Лариса Еремина (red.). Moskwa: Stowarzyszenie Memoriał, 2015. ISBN 978-5-78700-123-5.