Edward Łuczkowski

Edward Łuczkowski (ur. 12 marca 1865 w Chełmie, zm. 20 lutego 1932 tamże) – polski lekarz, regionalista chełmski, działacz społeczny, prekursor chełmskiego krajoznawstwa^[1].

Ukończył w Chełmie szkołę podstawową, a następnie uczęszczał do rosyjskiego Rządowego Męskiego Gimnazjum Klasycznego w Chełmie. Jednym z jego szkolnych kolegów był Józef Beck, który ożenił się później z siostrą Edwarda. Z tego związku urodził się w 1896 przyszły minister spraw zagranicznych Józef Beck. W latach 1886–1891 Łuczkowski studiował na Wydziale Medycznym Uniwersytetu Warszawskiego, tam zetknął się z polskim ruchem narodowym. Podczas studiów działał m.in. w Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół”. W 1891 powrócił do Chełma, gdzie jako internista i pediatra prowadził prywatną praktykę lekarską. W 1906 powołał z gronem przyjaciół Kółko Cyklistów, dwa lata później zainicjował spotkanie członków „Sokoła” z Warszawy i Lublina, którego rezultatem było powołanie pierwszego chełmskiego konspiracyjnego gniazda „Sokoła”^[1].

Dzięki jego zabiegom utworzono w Chełmie w roku 1910 oddział Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego (PTK), a przy nim bibliotekę i muzeum krajoznawcze oraz dział wycieczek odczytów-referatów. Został pierwszym prezesem Oddziału. Chełmski Oddział PTK stawiał sobie za cel zbieranie i szerzenie wiadomości krajoznawczych, gromadzenie zbiorów naukowych dotyczących ziemi chełmskiej, prowadzenie odczytów, roztaczanie opieki nad pamiątkami i osobliwościami przyrody. Organizowano wycieczki piesze w mieście i w terenie, gdzie prowadzono odczyty historyczne, patriotyczne, krajoznawcze, oświatowe i zdrowotne dla podniesienia ducha polskości. Na prelekcje wybierano miejsca szczególne dla idei patriotyzmu narodowego jak kościoły czy zabytki kultury narodowej^[2].

W związku ze zbliżającym się frontem Edward Łuczkowski wraz z żoną i córką został ewakuowany w głąb Rosji do Czernichowa, gdzie udzielał pomocy lekarskiej uciekinierom polskim. W roku 1916 powrócił do Chełma, uczestniczył w powołaniu Chełmskiego Towarzystwa Dobroczynności, które m.in. prowadziło ochronkę dla dzieci, doprowadził do reaktywowania PTK. Po odzyskaniu niepodległości został członkiem Rady Miejskiej Chełma, funkcję radnego pełnił do 1927. W latach 1920–1926 pełnił funkcję prezesa chełmskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”^[1].

Był współorganizatorem akcji „Ofiary na fundusz olimpijski” oraz (w 1925) Pierwszego Przełajowego Biegu Okrężnego. Od 1924 był członkiem Chełmskiej Rady Wychowania Fizycznego. Pełnił obowiązki sędziego i lekarza sportowego. Zmarł 20 lutego 1932 w wieku 67 lat, został pochowany na cmentarzu przy ul. Lwowskiej w Chełmie^[3].

W 1932 Rada Miejska nazwała jego imieniem rynek, przy którym Edward Łuczkowski mieszkał. W 75. rocznicę powstania chełmskiego oddziału PTK Za rząd Wojewódzki PTK na fasadzie jego domu rodzinnego ufundował pamiątkową tablicę, a trzy lata później medal pamiątkowy.

• Konstanty Prożogo
• Plac dr. Edwarda Łuczkowskiego