Elbling

Elbling

Liście i grono winorośli odmiany Weißer Elbling
Rok wyhodowania	I w. n.e.
Pochodzenie	Galicja
Ważne regiony uprawy	dolina Mozeli
Identyfikator VIVC	3865
Przeznaczenie owoców	wina musujące

Elbling – odmiana białych winogron, należąca do najstarszych w Europie. Uważa się, że odmiana ta sprowadzona została przez Rzymian z Galii w I w. n.e do regionu Górnej Mozeli^[1][2]. Nie jest jednak pewne, czy Rzymianie sprowadzili tę odmianę z Italii, czy też była ona wczesną selekcją jednej z około czterdziestu rodzimych, dziko rosnących odmian winorośli^[1].

W średniowieczu aż do XIX wieku była to szeroko rozpowszechniona odmiana winorośli jako odmiana o wysokiej wydajności w Niemczech, Luksemburgu, Alzacji i Lotaryngii, Szampanii, Szwajcarii oraz Europie Wschodniej^[2][3]. Stosowana była jako szczep dający duże plony, m.in. w tzw. Zehntwein (winie dziesięcinnym, oddawanym jako dziesięcina kościelna). Po zniesieniu dziesięciny stopniowo został wyparty przez odmiany o wyższej jakości^[3]. W XVIII wieku często sadzono ją razem z rieslingiem, aby łagodzić jego nadmierną kwasowość w słabszych rocznikach^[2].

Współcześnie uprawiana głównie w Niemczech i Luksemburgu w regionach położonych nad Mozelą^[4][2][3], gdzie w glebach występuje wapień muszlowy^[5]. Na tym terenie uprawa elblinga przez lata stale rosła – z 80 hektarów w 1770 roku do 977 hektarów w 1977 roku^[2].

W 1978 roku całkowita powierzchnia upraw wynosiła 1163 ha, co stanowiło 1,5% niemieckiego areału winnic^[2]. Z tego 1054 ha winnic było w regionie Mozela-Saar-Ruwer (9% powierzchni tamtejszych upraw), a w sąsiednim Luksemburgu – 317 ha (niemal 25%)^[2].

Odmiana ma niewielkie wymagania co do rodzaju gleby i warunków klimatycznych^[2][3]. Preferuje gleby wapienne (wapień muszlowy)^[2]. Ze względu na wczesny rozwój pąków narażony na przymrozki wiosenne, wrażliwy podczas kwitnienia, przez co plony wykazują znaczne wahania w poszczególnych latach; mniej odporny na mróz zimowy niż riesling^[2].

Elbling ma wszechstronne zastosowanie. Znaczna część win Elblinga wykorzystywana jest jako wino bazowe do produkcji win musujących^[2][3]. Nadaje się do tego dziki wyraźnej, mocnej kwasowości. Produkuje się również czyste wina musujących z Elblinga. Jako wino kupażowe (mieszane z innymi odmianami) nadaje wielu markowym winom świeżość i kwasowość^[2]. Jako samodzielne wino stołowe daje przede wszystkim niemal neutralne w smaku, orzeźwiająco świeże i wytrawne wina jakościowe (Q.b.A.(inne języki)). Po udanych pracach hodowlanych nad klonami tej odmiany powstały także niektóre wina gatunkowe (typu Kabinett, Spätlese – a w 1976 Auslese)^[6].

Pokrój

Krzew rosnący bardzo silnie; dojrzewanie następuje w średnio późnym lub późnym okresie^[3]

Liście

Duże, trójklapowe, z szeroką środkową klapą i szorstką powierzchnią^[3].

Kwiatostan

Grono duże, zwarte, o dużych, podłużnych, zielonych jagodach o mało wyrazistym smaku^[3].

Drewno

Barwy żółtobrązowej, dojrzewa jedynie średnio dobrze i dlatego jest niezbyt odporne na przymrozki zimowe^[3].

Jako jedna z najstarszych odmian winorośli uprawnej ma wiele nazw regionalnych. W Niemczech można spotkać nazwy Weißalbe i Weißer Silvaner, w Palatynacie Alben i Elben, Klemprich i Kleinberger nad Mozelą, Süßgrober i Großrießler nad Menem, Kleinelbe i Burger w Alzacji i Szwajcarii, Allemand, Bourgeois, Mouillet, Gros Blanc i Vert doux we Francji^[2][3], Pezhech, Morawska, Biela Srebrnina w dawnej Jugosławii, Elben Fehér na Węgrzech, Albana we Włoszech oraz Welsche w Południowym Tyrolu^[3].

• Hans Ambrosi: Wein von A — Z. Monachium: wine book, 1991. ISBN 3-7742-5535-0. (niem.).
• Kurt M. Hoffmann: Die hohe Schule des Weines. Rastatt: Moevig Verlag KG, 1981. ISBN 3-8118-4004-5. (niem.).