Elfleda

Elfleda – anglosaska królowa. Druga żona Edwarda Starszego, matka króla Elfwearda.

Elfleda była córką ealdormana Æthelhelma, prawdopodobnie ealdormana Æthelhelma z Wiltshire, który zmarł w 897 roku. Choć genealog David H. Kelley i historyk Pauline Stafford zidentyfikowali go jako Æthelhelma, syna wuja Edwarda, króla Ethelreda I^[1][2], to jednak takie pokrewieństwo jest bardzo mało prawdopodobne. Gdyby Æthelhelm był synem króla Æthelreda I, Elfleda i Edward byliby kuzynostwem w pierwszym stopniu, a ich małżeństwo byłoby zakazane jako kazirodcze^[3]. Inne małżeństwa z tamtego okresu pomiędzy kuzynami drugiego i trzeciego stopnia były uznawane za kazirodcze i niedozwolone, dlatego też mało prawdopodobne jest, aby zaakceptowano małżeństwo tak bliskich krewnych. Potwierdza to przymusowe unieważnienie małżeństwa króla Edwina i Elgivy, którzy byli kuzynami w trzecim stopniu. Inni historycy zwracają uwagę, że w dokumencie nadania od króla Alfreda dla ealdormana Æthelhelma nie ma żadnej wzmianki o pokrewieństwie między nimi. Gdyby Æthelhelm rzeczywiście był synem brata Alfreda, wówczas w dokumencie zostałby określony jako siostrzeniec króla.

Pierwsze małżeństwo Edwarda z matką króla Athelstan, Ecgwynn, zakończyło się około 899 roku, a na pewno przed 901 rokiem, kiedy Elfleda poświadczyła dokument Edwarda jako conjux regis (żona króla). To jedyny zachowany dokument, który poświadczyła, i nigdy nie występowała jako królowa. Choć wcześniej sądzono, że została konsekrowana na królową, gdy Edward został koronowany w 900 roku, obecnie uznaje się to za mało prawdopodobne^[4].

W 1827 roku otwarto grób św. Kutberta w katedrze w Durham, a wśród znalezionych przedmiotów znajdowały się stuła i manipularz z inskrypcjami wskazującymi, że zostały ufundowane przez Elfledę dla biskupa Fritestana z Winchesteru. Jednakże przedmioty te zostały ofiarowane przez Æthelstana do grobu Kutberta, prawdopodobnie w 934 roku^[5]. Około 967 roku Hrotsvitha, mniszka z Gandersheim, napisała pochwałę czynów Ottona I, w której zestawiła szlachetne pochodzenie matki Eadgyth z niższym pochodzeniem Ecgwynn, choć nie sugerowała, że Edward nie poślubił Ecgwynn^[6].

Edmund I, przyszły król, syn trzeciej żony Edwarda, Eadgifu, urodził się w 920 lub 921 roku, więc małżeństwo Elfledy musiało zakończyć się pod koniec drugiej dekady X wieku. Według relacji Williama z Malmesbury Edward oddalił Elfledę, aby poślubić Eadgifu – twierdzenie to budzi sceptycyzm u Seana Millera^[7], lecz zostało przyjęte przez innych historyków^[8][9]. Elfleda obrała życie religijne, lecz poza klasztorem, ponieważ zachowała swoje posiadłości, i została pochowana w opactwie Wilton razem ze swoimi córkami, Eadfledą i Ethildą^[10].

Dziećmi Elfledy byli^[11]:

• Elfweard, który – jak sugeruje XII wieczny Textus Roffensis – mógł zostać królem Wessex po śmierci ojca w 924 roku, ale sam zmarł w ciągu miesiąca,
• Edwin, który utonął w 933 roku,
• Edwiga, żonę Karola III Prostaka, króla Franków Zachodnich,
• Edhilda, która poślubiła Hugona Wielkiego, księcia Franków,
• Edytę, żonę Ottona I, cesarza rzymskiego^[12],
• Elgiwa, żona Ludwika, brata Rudolfa I,
• Eadfleda, zakonnica,
• Ethilda, mająca śluby religijne w Wilton.

• Dynastic Strategies: The West Saxon Royal Family in Europe. W: Sarah Foot, David Rollason, Conrad Leyser, Hannah Williams: England and the Continent in the Tenth Century:Studies in Honour of Wilhelm Levison (1876-1947). Brepols, 2010. ISBN 978-2-503-53208-0.
• Sarah Foot: Veiled Women I: The Disappearance of Nuns from Anglo-Saxon England. Aldershot, Hampshire: Ashgate, 2000. ISBN 978-0-7546-0043-5.
• Sarah Foot: Æthelstan: the first king of England. Yale University Press, 2011, s. 37. ISBN 978-0-300-12535-1.
• The House of Aethelred. W: David H. Kelley, L.L. Brook: Studies in Genealogy and Family History. Tribute to Charles Evans on the Occasion of his 80th Birthday. Foundation for Medieval Genealogy, 1989.
• Edward [called Edward the Elder] (870s?–924), king of the Anglo-Saxons. W: Sean Miller: Oxford Dictionary of National Biography. Oxford University Press, 2004. DOI: 10.1093/ref:odnb/8514. [dostęp 2025-09-02].
• Pauline Stafford: Queen Emma & Queen Edith:Queenship and Women's Power in Eleventh-Century England. Blackwell, 1997. ISBN 0-631-16679-3.
• Ælfflæd queen d. after 920. W: Ann Williams, Alfred P. Smyth, D. P. Kirby: A Biographical Dictionary of Dark Age Britain. Seaby, 1991, s. 6. ISBN 1-85264-047-2.
• Edward as Ætheling. W: Barbara Yorke, N. J. Higham, & D. H. Hill: Edward the Elder 899-924. Routledge, 2001. ISBN 0-415-21497-1.