Elisabeta Rizea

Elisabeta Rizea

Data i miejsce urodzenia	28 czerwca 1912 Domnești
Data i miejsce śmierci	4 października 2003 Pitești
Przyczyna śmierci	zapalenie płuc

Elisabeta Rizea właśc. Elisabeta Șuța (ur. 28 czerwca 1912 we wsi Domnești, zm. 4 października 2003 w Pitești^[1]) – rumuńska działaczka antykomunistycznego ruchu oporu, ofiara represji.

Urodziła się w rodzinie chłopskiej, była jednym z trzynaściorga dzieci Iona i Marii Șuța^[2][3]. Ukończyła 7 klas szkoły podstawowej, ale z powodów materialnych nie mogła kontynuować nauki^[3]. W 1931 przeniosła się do wsi Nucșoara, gdzie poślubiła wdowca Gheorghe Rizeę^[4]. Po przejęciu władzy przez komunistów w 1947 zginął wujek Elisabety Gheorghe Șuța, działacz Narodowej Partii Chłopskiej, zamordowany przez policję^[5]. Po jego śmierci, mąż Elisabety dołączył do oddziału Haiducii Muscelului, dowodzonego przez Tomę Arnăuțoiu^[6]. Elisabeta zajmowała się zaopatrzeniem oddziału w żywność i dostarczaniem informacji^[1]. 18 czerwca 1948 oddział Tomy Arnăuțoiu wpadł w zasadzkę zorganizowaną przez Securitate, ale większość oddziału przerwała okrążenie i uciekła. 20 listopada 1950 Elizabeta Rizea została aresztowana i trafiła do więzienia w Pitești^[2]. Mimo tortur nie ujawniła miejsca pobytu oddziału^[5]. Śledztwo w jej sprawie trwało przez 18 miesięcy, zanim stanęła na ławie oskarżonych i została skazana przez sąd wojskowy na 6 lat więzienia^[2]. Karę odbywała w więzieniu w Jilavie^[3].

Po uwolnieniu z więzienia w 1956 nadal dostarczała informacje i żywność dla partyzantów antykomunistycznych^[1]. W 1958 Rizea została ponownie uwięziona^[2]. Była torturowana, a następnie skazana na 25 lat więzienia. Karę odbywała w więzieniu kobiecym w Mislea. W 1964 wyszła z więzienia, na mocy amnestii generalnej^[1].

Historia życia Rizei stała się znana Rumunów dzięki wywiadowi, którego udzieliła w 1992 dziennikarce Lucii Hoss-Longin, przygotowującej film o partyzantach antykomunistycznych^[1][3]. Rizea zaangażowała się w działalność na rzecz upamiętnienia ofiar terroru komunistycznego^[4]. W maju 2001 jej dom w Nucșoarze odwiedził król Michał I i prezydent Emil Constantinescu^[4]. Zmarła z powodu wirusowego zapalenia płuc w szpitalu w Pitești^[3].

Zapis wywiadu z Elisabetą Rizea znajduje się w muzeum w Sighecie^[6]. znajduje się w Imię Elisabety Rizei noszą ulice w Nucșoarze, Jassach i Timișoarze. Dzięki staraniom prawnuka Rizei, Bogdana Vârvoreanu dom w Nucșoarze ma być przekształcony w muzeum^[4].