Emfaza

Emfaza (stgr. ἔμφασις, łac. emphasis) – środek stylistyczny odwołujący się do dialektycznej i logicznej reguły odwrotnej proporcjonalności treści nazwy i zakresu nazwy, polegający na użyciu podczas wypowiedzi szerszego lub węższego zakresu znaczeniowego osób, faktów i pojęć, zamiast zakresu właściwego. Im szerszy jest zakres znaczeniowy poddanych emfazie osób, faktów lub pojęć, tym uboższa jest treść przypisana tym osobom, faktom i pojęciom. Natomiast im węższy zakres znaczeniowy poddanych emfazie osób, faktów lub pojęć, tym treść przypisana tym osobom, faktom i pojęciom staje się bogatsza. Greckie ἔμφασις oznacza obraz, odbicie, wizerunek, ale w znaczeniu bliskim obrazowi czy wizerunkowi pozornemu. Teorią emfazy zajmuje się retoryka[1].

W teorii retoryki emfaza zaliczana jest do tropów retorycznych[2], a także definiowana jest jako odmiana amplifikacji horyzontalnej[3]. Najczęściej stosowaną formą emfazy jest nadawanie przydomków ludziom, aby rozszerzyć lub zawęzić zakres znaczeniowy związany z daną osobą. Klasycznym przykładem jest powszechne używanie określenia Kunktator do Kwintusa Fabiusza Maksimusa, które spełnia funkcję wyróżniająco-informującą, a jednocześnie jest tropem retorycznym. Do innych znanych przykładów należą to człowiek – w znaczeniu człowiek, któremu należy wybaczyć; bądź mężczyzną – w znaczeniu bądź dzielny; trzeba żyć – w znaczeniu trzeba sobie radzić[4]. Natomiast emfaza podczas amplifikacji polega na rozszerzeniu objętości i liczby zdań w tym fragmencie tekstu, który autor uważa za najważniejszy z punktu widzenia celu wypowiedzi. W takiej emfazie zniekształcone zostają proporcje ilościowe pomiędzy poszczególnymi elementami wypowiedzi. Poprzez wyraźne wydłużenie jednego elementu, kieruje się uwagę na poddane emfazie fakty, osoby lub sprawy[3].

Wprowadzony przez Arystotelesa do dialektyki i retoryki termin emfaza używany jest współcześnie między innymi w językoznawstwie teorii literatury, politologii, filozofii, reklamie, public relations, semiologii czy metodologii nauk. W naukach tych termin ten znalazł zastosowanie dla przypadków nieprzenośnego, celowego odstępstwa od znaczenia właściwego[2]. W językoznawstwie stosowany jest w znaczeniu spotęgowania ekspresywności poprzez odpowiedni dobór wyrazów, ich szyk, akcent, czy intonację. Przy analizie gry aktorskiej używa się tego terminu na określenie patetycznej przesady w przedstawianiu uczuć[5]. W znaczeniu potocznym oznacza nacisk położony na jakieś wyrażenie, prowadzący do przesady, afektacji i fałszywej zazwyczaj wzniosłości[2].

Przypisy

  1. ↑ Ziomek 1990 ↓, s. 194–195.
  2. ↑ a b c Ziomek 1990 ↓, s. 194.
  3. ↑ a b Jasinski 2001 ↓, s. 45–46.
  4. ↑ Ziomek 1990 ↓, s. 195.
  5. ↑ Sierotwiński 1970 ↓, s. 69.

Bibliografia

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya