Erythemis

Erythemis
Hagen in Schott, 1861[1]
Ilustracja
Samiec Erythemis haematogastra
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

stawonogi

Gromada

owady

Podgromada

uskrzydlone

Rząd

ważki

Infrarząd

ważki różnoskrzydłe

Nadrodzina

Libelluloidea[2]

Rodzina

ważkowate

Podrodzina

Sympetrinae

Rodzaj

Erythemis

Typ nomenklatoryczny

Libellula bicolor Hoffmannsegg in Erichson, 1848 (= Libellula peruviana Rambur, 1842)

Synonimy
  • Lepthemis Hagen, 1861
  • Mesothemis Hagen, 1861
Gatunki

10 gatunków – zobacz opis w tekście

Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Erythemis – rodzaj ważek z rodziny ważkowatych (Libellulidae)[2].

Rozmieszczenie geograficzne

Do rodzaju należą gatunki występujące w Ameryce Północnej (wraz z Karaibami) i Południowej – od południowej Kanady po północną Argentynę[3].

Systematyka

Rodzaj Erythemis oficjalnie wprowadził w 1861 niemiecki entomolog Hermann August Hagen w swym katalogu amerykańskich owadów Neuroptera[4][5]. W pierwszej części katalogu do rodzaju zaliczył trzy gatunki[5]: Libellula bicolor (opisany w 1848 przez Hoffmannsegga w artykule Erichsona[1][6] i zsynonimizowany później z Libellula peruviana Rambur, 1842[2][7]) oraz dwa nowo przez siebie opisane – Erythemis furcata (obecna jego nazwa to Brachymesia furcata) i Erythemis longipes (obecnie Idiataphe longipes[2]). W dołączonej do katalogu liście gatunków południowoamerykańskich autor wymienił kolejne trzy gatunki, w tym Libellula peruviana[8]. Ponieważ Hagen nie wskazał gatunku typowego, w 1889 Kirby wyznaczył na gatunek typowy Libellula peruviana[4][9].

Hagen w tej samej publikacji wprowadził też rodzaje Lepthemis[10] (gatunek typowy wyznaczony przez Kirby’ego w 1889: Libellula vesiculosa Fabricius, 1775[11]) oraz Mesothemis[12] (gatunek typowy wyznaczony przez Kirby’ego w 1889: Libellula simplicicollis Say, 1840[11])[4][7]. W 1906 Calvert zsynonimizował Mesothemis z Erythemis, proponując, by uznać tę drugą nazwę za priorytetową, jako że w publikacji Hagena pojawiła się na wcześniejszej stronie[7][13]. W 1923 Kennedy zasugerował, że także Erythemis i Lepthemis mogą stanowić jeden rodzaj, ale oficjalnie zsynonimizował je dopiero Rácenis w 1958, uznając nazwę Lepthemis za ważną, jako że w tekście Hagena pojawiła się wcześniej. W kolejnych latach w literaturze stosowano obie te nazwy, ze znaczącą przewagą Erythemis. Niektórzy autorzy nadal akceptowali oba te rodzaje, ale późniejsze badania wykazały jednak, że zaliczane do nich gatunki faktycznie reprezentują jeden rodzaj. W tej sytuacji w 2012 roku złożono do Międzynarodowej Komisji Nomenklatury Zoologicznej (ICZN) petycję, by przydzielić nazwie Erythemis priorytet, jako że jest powszechnie używana w literaturze[7]. Wkrótce potem odkryto, że nazwa Erythemis została użyta po raz pierwszy kilka miesięcy przed publikacją Hagena, w notce na dole 261. strony Report of the Secretary of War, communicating, In compliance with a resolution of the Senate, Lieutenant Michler’s report of his survey for an interoceanic ship canal near the Isthmus of Darien (była to opublikowana wersja raportu przedłożonego 15 lutego 1861 Senatowi Stanów Zjednoczonych przez porucznika Nathaniela Michlera). W notce tej wymieniono trzy gatunki ważek, w tym Erythemis bicolor, których opis miał się ukazać w nadchodzącym katalogu Hagena[1][14]. Autorem tej sekcji raportu był A. Schott, a datę publikacji ustalono na 26 lutego 1861. Ponieważ katalog Hagena ukazał się drukiem 31 lipca 1861, priorytet ma zatem nazwa Erythemis Hagen in Schott, 1861, a gatunkiem typowym jest odtąd Libellula bicolor (jako jedyny z rodzaju Erythemis wymieniony w tekście Schotta). Decyzję w tej sprawie ICZN opublikował w 2014[1].

Obecnie do rodzaju Erythemis zaliczanych jest 10 gatunków[2].

Etymologia

Erythemis: gr. erythros „czerwony, czerwonawy”[15][16] (w nawiązaniu do czerwonego ubarwienia niektórych gatunków[15]); gr. θέμις themis „prawo zwyczajowe”[17], Thémis (pol. Temida[18]) – w mitologii greckiej bogini sprawiedliwości i prawa; przyrostek -themis dla nazw rodzajowych ważek Hagen wprowadził w 1861, prawdopodobnie inspirując się wykorzystywanymi w nomenklaturze biologicznej nazwami boskich istot[17]; Hagen używał tego przyrostka wyłącznie dla ważkowatych, ale później inni autorzy wykorzystywali go do tworzenia nazw rodzajów także z rodzin Corduliidae i Synthemistidae[2][17].

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki[2]:

Przypisy

  1. ↑ a b c d Opinion 2339 (Case 3584) Erythemis Hagen in Schott, 1861: precedence given over Lepthemis Hagen, 1861 (Insecta, Odonata), „The Bulletin of zoological nomenclature”, 71 (3), International Commission on Zoological Nomenclature, 2014, s. 191–194 (ang.).
  2. ↑ a b c d e f g Paulson, D., Schorr, M., Abbott, J., Bota-Sierra, C., Deliry, C., Dijkstra, K.-D. & Lozano, F. (koordynatorzy), World Odonata List [online], OdonataCentral, University of Alabama, 2025 [dostęp 2025-10-05] (ang.).
  3. ↑ wynik wyszukiwania: Erythemis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] [dostęp 2025-10-05] (ang.).
  4. ↑ a b c Henrik Steinmann: World Catalogue of Odonata Vol. II Anisoptera. Nowy Jork, Berlin: Walter de Gruyter, 1997, s. 442–443, seria: Animal Kingdom: A Compilation and Characterization of Recent Animal Groups. (ang.).
  5. ↑ a b Hagen 1861 ↓, s. 168–170.
  6. ↑ W.F. Erichson, Insecten, [w:] R. Schomburgk, Versuch einer Fauna und Flora von Britisch-Guiana, t. 3, Leipzig 1848, s. 583 (niem.).
  7. ↑ a b c d Ângelo Pinto, Rosser Garrison, Dennis Paulson, Thomas Donnelly, Michael May, Case 3584 Erythemis Hagen, 1861: proposed precedence over Lepthemis Hagen, 1861 (Insecta, Odonata), „The Bulletin of zoological nomenclature”, 69 (2), International Commission on Zoological Nomenclature, 2012, s. 92–100 (ang.).
  8. ↑ Hagen 1861 ↓, s. 317–318.
  9. ↑ Kirby 1889 ↓, s. 305.
  10. ↑ Hagen 1861 ↓, s. 160–162.
  11. ↑ a b Kirby 1889 ↓, s. 303.
  12. ↑ Hagen 1861 ↓, s. 170–173.
  13. ↑ P.P. Calvert, Nomenclature of certain North American Odonata, „Entomological news, and proceedings of the Entomological Section of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia”, 17, 1906, s. 30–31 (ang.).
  14. ↑ A. Schott, Appendix I. Zoölogy-Invertebratae, [w:] Report of the secretary of war, communicating, in compliance with a resolution of the Senate, Lieutenant Michler's report of his survey for an interoceanic ship canal near the Isthmus of Darien, 1861, s. 261 (ang.).
  15. ↑ a b H. Fliedner, The scientific names of the Odonata in Burmeister’s ‘Handbuch der Entomologie’, „Virgo – Mitteilungsblatt des Entomologischen Vereins Mecklenburg”, 9, 2006, I–XXVIII (ang.).
  16. ↑ Edmund C. Jaeger, Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 97, OCLC 11069271 (ang.).
  17. ↑ a b c Heinrich Fliedner, The scientific names of Ris’ odonate taxa, „International Dragonfly Fund Report. Journal of the International Dragonfly Fund”, 155, International Dragonfly Fund (IDF), 2021, s. 15 [zarchiwizowane z adresu 2025-08-28] (ang.).
  18. ↑ Temida, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-10-05].

Bibliografia

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya