Eudialit

Eudialit
Ilustracja
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny

Na4(Ca,Ce)2(Fe2+,Mn2+)ZrSi8O22(OH,Cl)2

Twardość w skali Mohsa

5–6[1][2][3]

Przełam

brak, nierówny/nieregularny muszlowy[2], zadziorowaty[1][3]

Łupliwość

niewyraźna[1], brak[2], doskonała[3]

Pokrój kryształu

grubotabliczkowy, krótkosłupkowy[1]

Układ krystalograficzny

trygonalny[1][2]

Właściwości mechaniczne

kruchy[1][2]

Gęstość

2,74–3,10 g/cm³[3]

Właściwości optyczne
Barwa

różowa, czerwonoróżowa, czerwonobrunatna, czerwona, fioletowa, wiśniowa, żółtobrunatna, żółta[1], kremowa[2]

Rysa

biała[1][2], jasnoróżowa[3]

Połysk

szklisty, tłusty[1][2][4], matowy[3]

Współczynnik załamania

1,606–1,613 (jednoosiowy)[3]

Inne

dodatni lub ujemny dwójłomność: 0,004[3] pleochroizm: słaby[3]

Dodatkowe dane
Klasyfikacja Strunza

9.CO.10[3]

Eudialit – minerał zaliczany do gromady krzemianów. Jest krzemianem pierścieniowym. Nazwa minerału pochodzi od złożenia dwóch greckich słów eu = dobrze i dialitos = rozkładalny, co nawiązuje do łatwości rozpuszczenia tego minerału w kwasach[1]. Potocznie eudialit nazywa się krwią północy.

Charakterystyka

Krystalizuje w układzie trygonalnym. Eudialit tworzy kryształy o pokroju grubotabliczkowym, krótkosłupkowym i izometrycznym[2]. Czasem przejmuje postać romboedrów[1]. Występuje jako wrosły minerał w postaci zbitych[2] i ziarnistych skupień[1]. Jest kruchym i przeświecającym minerałem o szklistym połysku na świeżej powierzchni[1]. Połysk ten „tłuścieje” wraz z wietrzeniem powierzchni kryształu. W płytkach cienkich jest minerałem bezbarwnym oraz nie wykazuje pleochroizmu. Często zawiera niewielkie ilości ceru, lantanu, itru, manganu, niobu oraz potasu[1]. Minerał ten współwystępuje z mikroklinem, nefelinem, egirynem, lamprofyllitem, lorenzenitem, murmanitem, arfvedsonitem, sodalitem, enigmatytem, rinkitem, lavenitem, tytanitem oraz magnetytem, cyrkonem, sodalitem, molibdenitem, skaleniami, albitem, apatytem i astrofyllitem[2][4][3].

Skład chemiczny

Zazwyczaj minerał ten zawiera do 12% ZrO2 oraz 0,3–2,9% (Ce,La,Y)2O3. Występują także odmiany zasobne w FeO i NbO5 – nazywane są eukolitem.

Składnik (1) % wag. (2) % wag. Składnik (1) % wag. (2) % wag.
SiO2 50,35 50,14 SrO 0,11 0,47
TiO2 0,38 0,46 Na2O 12,53 14,06
ZrO2 11,80 11,83 F 0,23 –
Al2O3 0,44 0,07 Cl 1,47 1,82
REE2O3 6,40 0,37 H2O+ 1,64 1,07
Fe2O3 0,19 0,50 H2O- – 0,12
Nb2O5 0,69 0,11 P2O5 0,03 –
FeO 2,41 5,32 S – 0,04
MnO 1,34 0,60 -O=(F,Cl)2 0,43 0,41
MgO 0,13 0,24 ************* ************* *************
CaO 9,74 11,18 Suma 99,88 99,38

Wzory empiryczne z powyższych analiz

  • (1) Na3,85(Ca1,65REE0,19K0,17)Σ=2,01(Fe2+0,32Mn2+0,18Nb0,06Mg0,03)Σ=0,59(Zr0,91Al0,08Ti0,04Fe3+0,001)Si8,02O22(OH2Cl0,39)Σ=2,12 – Kipawa Lake, Kanada
  • (2) Na4,29(Ca1,88K0,28REE0,02)Σ=2,18(Fe2+0,70Mn2+0,08Mg0,06Nd0,01)Σ=0,85(Zr0,98Fe3+0,13Ti0,05Al0,01)Σ=0,1,17Si7,90O22(OH1,12Cl0,43)Σ=1,55 – Masyw Chibiński, Półwysep Kolski, Rosja

Krystalochemia

  • Grupa punktowa 3−2/m
  • Grupa przestrzenna R3−m
  • Parametry komórki elementarnej, a=13,95-14,29Å (b=a), c=29,89-30,49Å
  • Z=12

Geneza

Minerał ten powstaje w procesach krystalizacji magmowej powiązanej z powstawaniem masywów sjenitów nefelinowych, granitów alkalicznych i skał z nimi związanych[3] (fojaity, agpaity, lujawuryty, chibinity itp.)[1]. Może również powstawać w wyniku pomagmowych procesów pegmatytowych[1] (tzw. pegmatyty agpaitowe) na skutek działającej tam pneumatolizy. Także jako minerał skałotwórczy[2].

Występowanie

Jest to minerał niezwykle rzadki. Występuje głównie na Półwyspie Kolskim w Rosji (Masyw Chibiny i Łowoziero) wśród sjenitów nefelinowych[1]. Poza Masywem Murmańskim można na niego natrafić w Szwecji (Ostergotland), Norwegii (Langesundfjord), Kanadzie w rejonie Kipawa Lake w Quebec, Grenlandii (Julianehaab i Kangerdluarssuk) oraz na Madagaskarrze, USA (Montana, Arkansas), Brazylia (Minas Gerais, São Paulo), Południowej Afryce, Gwinei i Namibii[1][4][3].

Zastosowanie

  • kolekcjonerstwo
  • drobna galanteria ozdobna
 Zobacz też: Grupa eudialitu.

Przypisy

  1. ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r Jerzy Żaba, Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów, Wydawnictwa Videograf SA, 2024, s. 128–129, ISBN 978-83-8293-231-7.
  2. ↑ a b c d e f g h i j k l Rupert Hochleitner, Minerały, kamienie szlachetne, skały, Multico Oficyna Wydawnicza, 15 kwietnia 2022, s. 284, ISBN 978-83-7073-816-7.
  3. ↑ a b c d e f g h i j k l m Eudialyte, [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-06-17] (ang.).
  4. ↑ a b c Walter Schumann, Minerały świata, Alma-Press, 2003, s. 92, ISBN 978-83-7020-313-9.

Literatura

Ta sekcja od 2021-06 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł.
Należy dodać przypisy do treści niemających odnośników do źródeł. Dodanie listy źródeł bibliograficznych jest problematyczne, ponieważ nie wiadomo, które treści one uźródławiają.
Sprawdź w źródłach: Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji.
  • Bolewski A., Mineralogia szczegółowa, Wydanie III, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa 1982, ISBN 83-220-0151-7.
  • Bolewski A., Manecki A., Mineralogia szczegółowa, Wydawnictwo PAE. Warszawa 1993, ISBN 83-85636-03-X.
  • Borkowska M., Smulikowski K., Minerały skałotwórcze, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa 1973
  • Majerowicz A., Wierzchołowski B., Petrologia skał magmowych, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa 1990, ISBN 83-220-0335-8.
  • Manecki A, Muszyński M., Przewodnik do petrografii, Uczelniane Wydawnictwa Naukowo-Dydaktyczne AGH, Kraków 2008, ISBN 978-83-7464-110-4.
  • Coдoдoвa Ю.П., Aндреекo З.Д., Грaнaдчикова В.Г., Определитељ ювелирных и поделочных камней, Изд. „НЕДРА”, Москва 1985
  • Żaba J., Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów, Wyd. Videograf II, Chorzów 2006, ISBN 978-83-7183-385-7.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya