FIELDctrl 3D MIMO

FIELDctrl 3D MIMO – rodzina polskich trójwspółrzędnych radarów obserwacji przestrzeni powietrznej, opracowywanych i produkowanych przez gdyńską spółkę Advanced Protection Systems (APS). Urządzenia są przeznaczone przede wszystkim do wykrywania, klasyfikacji i śledzenia bezzałogowych statków powietrznych, w tym niewielkich obiektów poruszających się z małą prędkością i na małej wysokości. Rodzina obejmowała w lipcu 2026 warianty Advance, Range, Runway, Ultra SR, Ultra LR i Follow^[1].

Radary wykorzystują techniki MIMO oraz FMCW i w większości wariantów pracują w paśmie X, w zakresie częstotliwości 9,7–10 GHz. Wyznaczają odległość, azymut i elewację celu, a uzyskane dane mogą być przekazywane do systemów dowodzenia, kamer, głowic optoelektronicznych, urządzeń zakłócających lub uzbrojenia. FIELDctrl jest sensorem i samodzielnie nie neutralizuje wykrytych obiektów^[1][2].

Rodzina jest jednym z podstawowych typów sensorów stosowanych w systemach antydronowych SKYctrl oraz w opracowywanym dla Sił Zbrojnych RP systemie SAN^[3].

Początki konstrukcji wiążą się z pracami rozpoczętymi w 2014 przez Macieja Klemma i Radosława Piesiewicza, związanych wcześniej z badaniami mikrofalowymi na Politechnice Gdańskiej. Jednym z impulsów do podjęcia prac były doniesienia o niewyjaśnionych lotach dronów nad francuskimi elektrowniami jądrowymi. Spółka Advanced Protection Systems rozpoczęła działalność w 2015^[4][5].

W lipcu 2017 Klemm i Piesiewicz zgłosili do opatentowania wielosensorowy system wykrywania, klasyfikowania i neutralizowania bezzałogowych statków powietrznych. Zgłoszenie PL422312A1 obejmowało radar FMCW pracujący w zakresie 9–11 GHz, matrycę mikrofonów oraz możliwość wykorzystania czujników optycznych, termowizyjnych i radiowych. W opisie uwzględniono automatyczną klasyfikację sygnałów oraz współpracę z urządzeniem zakłócającym. Zgłoszenie opublikowano w styczniu 2019^[6].

Podczas Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego w 2018 APS prezentował mobilny system pod nazwą Ctrl+Sky. Zestaw zabudowany na pojeździe łączył radar z czujnikiem częstotliwości radiowych, systemem optycznym, stanowiskiem operatora i urządzeniem zakłócającym^[7].

Rodzina FIELDctrl 3D MIMO została publicznie przedstawiona w listopadzie 2020. Pierwsza oferta obejmowała warianty Access, Advance, Range i Follow, różniące się pokryciem przestrzeni, zasięgiem i częstotliwością aktualizacji danych. Wczesny Advance miał odświeżać dane cztery razy na sekundę, a ówczesny Follow – dwadzieścia razy na sekundę. Parametrów tych nie powtórzono w aktualnych kartach produktowych^[8].

W 2022 rozpoczęto dostawy systemów zawierających radary FIELDctrl do Ukrainy. W tym samym roku polskie Siły Zbrojne zamówiły zestawy SKYctrl wykorzystujące radary tej rodziny^[9][10].

W 2023 fundusz Enterprise Investors objął znaczący pakiet mniejszościowy w APS. Pozyskane środki miały zostać przeznaczone między innymi na zwiększenie skali działalności i rozwój nowych produktów^[5]. W kolejnych materiałach ofertowych pojawił się radar Ultra, a następnie jego warianty Ultra SR i Ultra LR.

W lipcu 2025 zapowiedziano publiczną premierę nowej wersji radaru Follow podczas MSPO 2025. Urządzenie przedstawiono jako radar z ruchomym mechanizmem, przeznaczony zarówno do wykrywania, jak i precyzyjnego wskazywania celów efektorom^[2].

W styczniu 2026 zawarto umowy dotyczące opracowania i dostawy 18 modułów bateryjnych systemu SAN. APS został dostawcą radarów FIELDctrl Ultra i Follow oraz systemu dowodzenia SanView^[11][3].

W technice MIMO zastosowanie wielu torów nadawczych i odbiorczych umożliwia utworzenie w procesie obróbki sygnału wirtualnego szyku antenowego. Pozwala to zwiększyć liczbę dostępnych kanałów obserwacji i dokładność wyznaczania kierunku celu bez stosowania fizycznej anteny o odpowiadającej im liczbie elementów^[12].

Nieruchome warianty FIELDctrl obserwują określony sektor przestrzeni. W aktualnych modelach jego szerokość wynosi od 45 do 90° w azymucie i od 20 do 90° w elewacji. Obserwację dookólną można uzyskać przez odpowiednie rozmieszczenie kilku paneli, natomiast Follow wykorzystuje mechanizm obrotowy umożliwiający podążanie za wykrytym obiektem^[1][13].

Warianty Advance, Range, Runway, Ultra SR i Ultra LR pracują w zakresie 9,7–10 GHz i wykorzystują pasmo modulacji do 300 MHz. Advance, Range i Runway mają moc wyjściową 80 W, a Ultra SR i Ultra LR – 160 W. Aktualna strona wariantu Follow podaje moc 200 W, ale nie podaje jego częstotliwości pracy ani szerokości pasma^{[14][15][16][17][18][13]}.

Producent deklaruje możliwość równoczesnego śledzenia wielu celów, rozpoznawania dronów wirnikowych i stałopłatów, wykrywania obiektów zawisających oraz celów poruszających się poprzecznie do wiązki radaru. Automatyczna klasyfikacja ma wykorzystywać algorytmy uczenia maszynowego i cechy pozwalające odróżniać bezzałogowce od ptaków. Szczegółowa lista cech klasyfikacyjnych i liczba jednocześnie utrzymywanych śladów nie zostały ujawnione^[1][4].

Minimalna deklarowana prędkość śledzonego celu w nieruchomych modelach wynosi 0 m/s, co umożliwia wykrywanie zawisających bezzałogowców. Minimalną wysokość śledzenia określono na około 1 m. Obudowy mają spełniać wymagania IP66 i IP67^{[14][15][16][17][18]}.

APS opracował także narzędzie PDQ służące do przewidywania skuteczności wykrywania i planowania rozmieszczenia radarów z uwzględnieniem ukształtowania terenu i przeszkód^[4].

Parametry w tabeli odpowiadają ofercie dostępnej w lipcu 2026. Zasięg podano dla celu o określonej skutecznej powierzchni odbicia radarowego (RCS). Wartości dla różnych RCS i typów celu nie są bezpośrednio porównywalne.

Advance jest modelem przeznaczonym do obserwacji szerokiego sektora na małych i średnich odległościach. Otrzymał numer magazynowy NATO NSN 5840-43-003-1820^[14]. Range ma węższe pokrycie w elewacji i większy zasięg, natomiast Runway – najwęższy sektor i największy deklarowany zasięg spośród nieruchomych modeli o mocy 80 W. Runway opracowano z myślą o obserwacji obiektów podłużnych, takich jak pasy startowe i podejścia do lotnisk^[16].

Ultra SR zapewnia szerokie pokrycie w elewacji, podczas gdy Ultra LR jest wariantem dalekiego zasięgu z polem obserwacji 90°/30°. Follow ma podążać za już wykrytym celem i przekazywać dokładne dane do efektorów^[17][18][13].

Podawany przez producenta zasięg zależy od RCS celu, jego położenia i orientacji względem radaru, wysokości lotu, ukształtowania terenu, odbić od gruntu i zabudowy, zakłóceń elektromagnetycznych oraz ustawień algorytmów detekcji. Stwierdzenie, że cała rodzina wykrywa każdy dron z odległości 14 km, nie wynika z opublikowanych specyfikacji; wartość ta dotyczy jedynie określonych wariantów i klas celu^{[14][15][16][17][18][13]}.

Nazwy i parametry poszczególnych odmian zmieniały się wraz z rozwojem rodziny. Materiał ofertowy z 2024 opisywał jeden wariant Ultra o mocy 200 W, masie 81 kg, pokryciu 90°/90° i zasięgu 6 km dla RCS 0,01 m². Aktualna oferta rozdziela go na Ultra SR i Ultra LR o mocy 160 W i masie 83 kg. Nie należy zatem łączyć parametrów starszego Ultra z parametrami nowszych odmian SR i LR^[19][17][18].

Nazwa Follow występowała już w pierwszej publicznej ofercie z 2020, mimo że urządzenie przedstawione podczas MSPO 2025 określano jako światową premierę. Dostępne materiały nie wyjaśniają, czy była to całkowicie nowa konstrukcja, czy kolejna generacja wcześniejszego wariantu^[8][2].

Karta produktowa Follow z 2025 podawała pokrycie 90°/30°, moc 80 W, zasięg 5 km dla RCS 0,01 m² i 12 km dla celu typu Shahed/Geran o RCS 1 m². Materiał zapowiadający premierę deklarował zasięg do 16 km, natomiast aktualna strona producenta podaje pokrycie 90°/90°, moc 200 W i zasięg do 14 km dla celu typu Shahed. Nie opublikowano wyjaśnienia różnic między tymi konfiguracjami^[20][2][13].

Radary FIELDctrl mogą być wykorzystywane samodzielnie jako sensory obserwacyjne albo jako element wielosensorowego systemu antydronowego. W systemie SKYctrl dane radarowe są łączone z obrazem dziennym i termowizyjnym oraz informacjami z czujników radiowych. Pozycja celu może być przekazywana do głowicy optoelektronicznej, urządzenia zakłócającego, armaty, pocisku kierowanego lub bezzałogowego przechwytywacza^[1][2].

Do wymienianych zastosowań należą:

• wykrywanie bezzałogowców rozpoznawczych i uderzeniowych;
• ochrona stanowisk wojskowych, baz, granic i portów;
• ochrona elektrowni, rafinerii, magazynów paliw i innych obiektów infrastruktury krytycznej;
• obserwacja lotnisk, pasów startowych i stref podejścia;
• przeciwdziałanie przemytowi z wykorzystaniem dronów do zakładów karnych;
• ochrona imprez publicznych i osób chronionych;
• wskazywanie celów efektorom niekinetycznym i kinetycznym^[4][1].

Follow rozwijano między innymi do współpracy z bezzałogowcami FPV, artylerią przeciwlotniczą i dedykowanymi efektorami antydronowymi. W materiałach producenta urządzenie może pracować na stanowisku stacjonarnym lub na pojeździe^[2].

W systemie SAN na poziomie plutonu ogniowego przewidziano wykorzystanie jednego radaru FIELDctrl Ultra i dwóch radarów FIELDctrl Follow. Analiza „MILMAG” wyliczała na podstawie organizacji 18 baterii 54 radary Ultra i 108 radarów Follow. Oficjalny komunikat rządowy podawał jednak 52 plutony ogniowe, podczas gdy opis organizacyjny programu zakładał po trzy plutony w każdej z 18 baterii, czyli 54 plutony. Dokładna liczba zamówionych radarów nie została podana w komunikacie rządowym^[21][11].

Wartość około 15 mld zł netto dotyczy całego programu SAN, obejmującego system dowodzenia, radary różnych typów, pojazdy, środki walki elektronicznej, głowice optoelektroniczne, armaty, karabiny maszynowe, pociski rakietowe i bezzałogowe przechwytywacze, a nie wyłącznie urządzenia APS^[11][21].

Pełna lista odbiorców, liczba wyprodukowanych urządzeń i dokładne konfiguracje większości wdrożeń nie zostały ujawnione. W części publikacji określenie FIELDctrl stosowano do samych radarów, a w innych opisywano kompletne systemy SKYctrl wyposażone w radary tej rodziny.

Siły Zbrojne RP kupiły w 2022 zestawy SKYctrl. Publikacje „Rzeczpospolitej” i „Dziennika Gazety Prawnej” podawały liczbę 14 systemów^[10][22]. W depeszy PAP z września 2025 pojawiła się natomiast wypowiedź o czterech zestawach kupionych w 2023. Publiczne źródła nie wyjaśniają tej rozbieżności^[23].

Radary były również prezentowane, testowane lub stosowane do ochrony polskich lotnisk, portów, obiektów sektora energetycznego i imprez publicznych. W 2026 stały się jednym z elementów zamówionego systemu SAN^[4][11].

Dostawy do Sił Zbrojnych Ukrainy rozpoczęły się we wrześniu 2022. Systemy przeznaczono do ochrony wojsk, granic oraz infrastruktury krytycznej. Początkowej liczby zestawów nie ujawniono^[9].

W 2024 informowano o dziesiątkach urządzeń działających w Ukrainie. W czerwcu 2026 prezes APS podał w wywiadzie, że spółka dostarczyła tam ponad 100 systemów radarowych. Dane te były informacjami przekazanymi przez producenta i nie towarzyszył im publiczny wykaz dostaw^[4][24].

W 2025 rozwiązania APS wybrano w postępowaniu dotyczącym stacjonarnych systemów ochrony strategicznych obiektów energetycznych na Litwie. Zamówienie obejmowało sensory radarowe, radiowe i optoelektroniczne oraz środki przeciwdziałania, lecz nie ujawniono liczby ani wariantów radarów FIELDctrl^[25].

W 2024 opisywano wdrożenie systemu w więzieniu w Tallinnie oraz instalację związaną z lotniskiem w Stavanger. W tym samym czasie APS prowadził około 75 projektów wdrożeniowych w 24 państwach. Liczba projektów nie odpowiada liczbie radarów, ponieważ pojedyncza instalacja może wykorzystywać kilka urządzeń^[4].

W 2022 portal „Military Africa” informował o dostawie radaru FIELDctrl dla sił specjalnych Wybrzeża Kości Słoniowej, bez podania liczby i wersji urządzeń^[26].

Publikacje branżowe wymieniały ponadto projekty lub odbiorców rozwiązań APS w Arabii Saudyjskiej, Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Katarze, Norwegii, Estonii, Finlandii, Czechach, Korei Południowej, Singapurze i Indiach. Dla większości tych przypadków nie ujawniono konkretnego wariantu FIELDctrl, liczby radarów ani użytkownika końcowego^[9][27].

Całkowita liczba wyprodukowanych radarów nie została publicznie ujawniona. W 2024 spółka informowała o wytwarzaniu rocznie setek modułów i sensorów radarowych oraz dziesiątek kompletnych systemów radarowych. Przy montażu radarów pracowało wówczas 18 osób, a cała spółka zatrudniała 172 pracowników^[4].

W 2026 APS rozpoczął rozbudowę zaplecza produkcyjnego. Planowana hala miała około pięciokrotnie zwiększyć możliwości wytwarzania sensorów, a docelowa zdolność miała wynosić do 1000 systemów radarowych rocznie. Była to planowana maksymalna wydajność, a nie liczba systemów wyprodukowanych w 2026. Spółka zatrudniała około 200 osób i planowała przyjęcie kolejnych 100 pracowników^[24].

Materiały APS przedstawiają FIELDctrl jako konstrukcję opracowywaną i montowaną w Polsce oraz wolną od amerykańskich ograniczeń eksportowych ITAR. Nie opublikowano jednak szczegółowej listy dostawców ani udziału podzespołów krajowych i zagranicznych^[19][2].

W badaniu przeprowadzonym przez naukowców z południowokoreańskich Agency for Defense Development i KAIST radar FIELDctrl Range wykorzystano do śledzenia wielowirnikowego DJI Phantom 4 podczas eksperymentu z kontrolowanym przekierowywaniem bezzałogowca za pomocą spoofingu GNSS. Próby prowadzono na odległości do około 500 m. Średnie różnice między danymi radaru i położeniem referencyjnym wyniosły −0,6 m dla odległości, 0,57° dla azymutu i 2,13° dla elewacji. Jednym ze źródeł błędu elewacji były wielodrogowe odbicia sygnału od gruntu przy radarze ustawionym około 1,5 m nad powierzchnią. Badanie obejmowało jeden typ bezzałogowca i nie było wojskowym testem odbiorczym radaru^[28].

Podczas targów DSEI w 2023 APS deklarował około 90-procentową skuteczność śledzenia celów przez systemy SKYctrl używane w Ukrainie. Wskaźnik ten był informacją producenta przekazaną mediom; nie opublikowano metodologii ani niezależnego audytu wyników^[29].

W 2025 „Rzeczpospolita” opisała zgłaszane przez wojsko problemy części zestawów SKYctrl z wykrywaniem celów i liczbą fałszywych alarmów. Agencja Uzbrojenia informowała wówczas o prowadzeniu dodatkowych analiz i testów^[10]. APS odpowiadał, że systemy spełniły wymagania obowiązujące w czasie zakupu i przeszły badania odbiorcze, natomiast charakter zagrożeń bezzałogowych uległ od 2022 zmianie i wymagał modernizacji. Spółka zaznaczała również, że radarowa klasyfikacja małych dronów i ptaków nie zapewnia stuprocentowej skuteczności^[30][22].

Nie opublikowano pełnych protokołów polskich prób ani danych umożliwiających ustalenie, których wersji radarów, konfiguracji oprogramowania i warunków terenowych dotyczyły zgłaszane problemy.

• Advanced Protection Systems
• Program SAN
• Radar MIMO
• Radar FMCW
• Radar trójwspółrzędny
• System antydronowy

• Oficjalna strona rodziny FIELDctrl 3D MIMO