Fedor Bielski

Fedor Bielski

Bielski
Rodzina	Bielscy herbu własnego
Data urodzenia	XV wiek
Data śmierci	po 1506 roku
Ojciec	Iwan Bielski
Matka	Wasylisa Holszańska
Żona	Anna
Dzieci	Siemion

Fedor Bielski, Teodor Bielski – kniaź litewski pochodzący z rodu Bielskich. Członek dynastii Giedyminowiczów z ramienia Olgierdowiczów. Brał udział w spisku na życie Kazimierza Jagiellończyka, po czym zbiegł do Wielkiego Księstwa Moskiewskiego, gdzie stał się zaufanym dowódcą Iwana III Srogiego i księciem udzielnym.

Syn Iwana Bielskiego i Wasylisy Holszańskiej^[1]. Brat Semena Bielskiego^[2].

W 1476 roku podpisał w Wilnie poselstwo do papieża Sykstusa IV. Wraz z Michałem Olelkowiczem Słucki i Iwanem Jurjewiczem Holszańskim stał na czele spisku przeciw królowi Kazimierzowi Jagiellończykowi, w rosyjskiej historiografii znanym jako spisek książąt ruskich. Do możliwych przyczyn spisku zalicza się: ograniczenie władzy kniaziów oraz powierzenie funkcji wojewody kijowskiego po rezygnacji Marcina Gasztołda Janowi Chodkiewiczowi, a nie przymierzanemu do tego stanowiska Michałowi Olelkowiczowi. Spiskowcy zamierzali zamordować Kazimierza Jagiellończyka, jego żonę oraz dzieci w czasie ślubu kniazia Fedora oraz oderwać część Litwy na rzecz Wielkiego Księstwa Moskiewskiego. Zamach miał zostać przeprowadzony w Kobryniu w Niedzielę Palmową roku 1481, w czasie wesela Fedora z księżną Anną Kobryńską, na którym miał gościć król wraz z rodziną. Spisek został zawczasu wykryty. 30 sierpnia 1481 roku w Wilnie pod zarzutem próby królobójstwa ścięto Michała Olelkowicza i Iwana Holszańskiego^[3]. Fedorowi Bielskiemu udało się zbiec do Wielkiego Księstwa Moskiewskiego - w Wielkim Księstwie Litewskim pozostawił swoją dzień wcześniej poślubioną żonę, Annę^[2] (wraz z księciem do Moskwy uciekł również Tichon Łuchowski, późniejszy święty prawosławny^[4]).

Wielki książę moskiewski dobrze przyjął i kniazia i darował mu Diemiansk i Mariowo. Poza tym utrzymał udzielne księstwo łuchskie wraz z m.in. Kineszmą. W 1485 roku towarzyszył wielkiemu księciu w pochodzie na Twer. W 1493 roku, za domniemaną chęć ucieczki na Litwę i udział w spisku księcia Łukomskiego, został zesłany do Galicza. Szybko jednak wrócił do łask wielkiego księcia. W 1499 roku dowodził armią wysłaną na pomoc chanowi kazańskiemu Abdullatifowi. W 1502 roku brał udział w wojnie przeciwko Litwie, w tym także w nieudanym oblężeniu Smoleńska. W 1506 roku był jednym z dowódców wyprawy na Kazań^[5][6][2].

Sprawa sprowadzenia pierwszej żony księcia Anny Kobryńskiej stanowiła jeden z istotnych punktów dyplomacji pomiędzy Wielkim Księstwem Moskiewskim a Wielkim Księstwem Litewskim. Napomnienia o wydanie kniahini Fedorowej Iwanowiczowi Bielskiej pojawiały się w korespondencji dworów moskiewskiego i litewskiego w latach 1488-1495. W 1495 roku sam car Iwan III Srogi zażądał od Aleksandra Jagiellończyka zwrotu żony Bielskiego - Aleksander nie zezwolił jednak na jej wyjazd, argumentując, że żona księcia Bielskiego nie jest chętna wyjechać do Moskwy^[5][6]. Nie mogąc doczekać się zwrotu pierwszej żony, w styczniu 1498 roku za zgodą metropolity moskiewskiego ożenił się w Riazaniu z księżniczką Anną Riazańską, siostrzenicą Iwana III Srogiego. Małżeństwo doczekało się trójki dzieci: Dymitra, Iwana i Semena^[2].