Feliks Adamski

Feliks Adamski

chorąży
Data i miejsce urodzenia	20 maja 1897 Olszowa k. Kępna, Cesarstwo Niemieckie
Data i miejsce śmierci	9–11 kwietnia 1940 Katyń, ZSRR
Przebieg służby
Lata służby	1915–1940
Siły zbrojne	Armia Cesarstwa Niemieckiego Wojsko Polskie
Formacja	Armia Wielkopolska
Jednostki	12 Pułk Strzelców Wielkopolskich 70 Pułk Piechoty batalion KOP „Krasne”
Stanowiska	dowódca batalionu
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa powstanie wielkopolskie wojna polsko-bolszewicka II wojna światowa kampania wrześniowa
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Feliks Adamski (ur. 20 maja 1897 w Olszowej, zm. 9–11 kwietnia 1940 w Katyniu) – chorąży Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Syn Jana i Zofii ze Stasiaków urodzony 20 maja 1897 we wsi Olszowa, w ówczesnym powiecie kępińskim prowincji poznańskiej^[1][2]. Ukończył tam szkołę powszechną, a następnie uczył się cieślarstwa^[1]. W 1913 ukończył sześciomiesięczny kurs w szkole budowlanej w Berlinie^[1].

25 sierpnia 1914 został wcielony do armii niemieckiej^[1]. Od 29 czerwca 1915 do 5 maja 1917 walczył na froncie wschodnim I wojny światowej, a od 27 maja 1917 do 11 listopada 1918 na froncie zachodnim^[1].

Uczestniczył w powstaniu wielkopolskim. W 1919 ukończył wojenny kurs dla oddziałów szturmowych w Belgii^[2]. W 1919 wstąpił do Wojska Polskiego^[3]. Służył w 11 kompanii 12 pułku strzelców wielkopolskich, późniejszego 70 pułku piechoty. Na froncie wojny polsko-bolszewickiej walczył od 1919 do października 1920 jako dowódca kompanii, a następnie III baonu^[3]. Za walki pod wsiami Grynowicze i Głodawa odznaczono go krzyżem „Virtuti Militari” V klasy, a w uzasadnieniu jego nadania, czytamy m.in.^[3]:

Ponadto w uznaniu zasług wszedł w skład delegacji wręczającej 11 listopada 1920 roku buławę marszałkowską Józefowi Piłsudskiemu^[4].

Do roku 1927 służył w 70 pp. W 1922 ukończył pięciomiesięczny kurs przeszkolenia w Centralnej Szkole Podoficerów Piechoty nr 1 w Chełmie^[1]. 1 stycznia 1928 został przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza i przydzielony do 10 batalionu granicznego w Kraśnem nad Uszą na stanowisko oficera administracyjnego^[1]. Od 1 kwietnia 1933 na stanowisku dowódcy plutonu kompanii granicznej „Bryckie”^[1].

Po agresji ZSRR na Polskę, 17 września 1939 batalion został okrążony podczas wycofywania się w kierunku Wilna^[3]. Feliks Adamski dostał się do niewoli radzieckiej w nieznanych okolicznościach^[4] przed 23 września^[5]. 22 września był widziany przez rodzinę już jako jeniec w wagonie towarowym na stacji kolejowej w Krasnem nad Uszą^[6]. Został osadzony w obozie jenieckim w Kozielsku^[3]. Do rodziny dotarły listy nadawane przez niego do marca 1940^[4][7]. Między 7 a 9 kwietnia 1940 przekazano go do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego – lista wywózkowa nr 014 z 4 kwietnia 1940, pozycja 16^[3]. Między 9 a 11 kwietnia 1940^[5][8] został zamordowany w Katyniu^[3] przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu^[9][10]. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne^[11][12], jednak Feliks Adamski nie został zidentyfikowany. Krewni do 1954 poszukiwali informacji przez Biuro Informacji i Badań Polskiego Czerwonego Krzyża w Warszawie^[8].

Postanowieniem nr 112-49-07 Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 został pośmiertnie mianowany na stopień podporucznika^[13]. Awans został ogłoszony 10 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

W styczniu 1924 ożenił się z Jadwigą z Wiszniewskich, z którą miał pięcioro dzieci: Alfredę Leokadię (ur. 1944), Aleksandrę Marię (ur. 1925), Tadeusza Antoniego (ur. 1927) i Halinę Reginę (ur. 1932)^[1] i Edwarda^[2]. Od 1934 roku rodzina Adamskich mieszkała w Krasnem nad Uszą, od sierpnia 1939 w nowym domu w pobliżu dworca kolejowego^[14]. W marcu 1940 żona została wraz z dziećmi deportowana z Krasnego do rejonu ciurupińskiego w obwodzie pawłodarskim w północno-wschodniej części Kazachskiej SRR. Do Polski powrócili latem 1946^[15].

• Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 3021 – 31 maja 1921^[16][17][3]
• Krzyż Walecznych – 1922^[18]
• Medal Niepodległości – 17 marca 1938 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”^[19]
• Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921^[1]
• Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości^[1]
• Krzyż Kampanii Wrześniowej – pośmiertnie, 1 stycznia 1986^[20]
• Krzyż Żelazny II klasy^[1]

Dąb Pamięci przy ul. Grabowskiej 4 w Kępnie (certyfikat nr 001162/008156/WE/2009) – posadzony w 2009 przez uczniów Gimnazjum im. ks. Zdzisława Peszkowskiego w Krążkowach w ramach programu „Katyń... ocalić od zapomnienia” Stowarzyszenia „Parafiada” im. św. Józefa Kalasancjusza^[21].

• jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
• obozy NKWD dla jeńców polskich
• ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu

• Halina Mil: Moja syberyjska droga. W: Grażyna Jenczelewska-Stolarczyk (oprac.): „Na bocznicy czekały na nas bydlęce wagony...”. Wspomnienia sybiraków. Wrocław: Oddział Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, 2007. ISBN 978-83-924281-8-3.
• Janina Snitko-Rzeszut (red.), Marek Tarczyński (kier. opr.), Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Cz. 1: (Antoni Abramowicz – Józef Kucharski). Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2000, s. 2 (PDF – 82). ISBN 83-905590-7-2. [dostęp 2016-06-18].
• Kazimierz Banaszek, Krystyna Wanda Roman, Zdzisław Sawicki: Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich. Kapituła Orderu Wojennego Virtuti Militari, 2000. ISBN 83-87893-79-X.
• А.Б. Рогинский (przew. kol. red.), Лариса Еремина (red.): Убиты в Катыни. Книга памяти польских военнопленных – узников Козельского лагеря НКВД, расстрелянных по решению Политбюро ЦК ВКП(б) от 5 марта 1940 года. Wyd. I. Москва: Общество «Мемориал» – Издательство «Звенья», 2015, s. 139 (PDF – 73). ISBN 978-5-78700-123-5. [dostęp 2016-06-18]. (ros.).
• Józef Englicht: Zarys historii wojennej 70-go pułku Piechoty Wielkopolskiej. Warszawa: Zakłady Graficzne „Polska Zjednoczona”, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
• Bożena Łojek: Pośmiertne awansowanie żołnierzy i funkcjonariuszy Rzeczypospolitej Polskiej zamordowanych w 1940 r. w ZSRR w wyniku zbrodni katyńskiej. W: Zeszyty Katyńskie. Marek Tarczyński (red.). T. 23: Zbrodnia katyńska między prawdą a kłamstwem. Warszawa: Stowarzyszenie Rodzina Katyńska, 2008. ISSN 1426-4064.

• Skan legitymacji Feliksa Adamskiego – kawalera Orderu Virtuti Militari (udostępniony przez córkę, Halinę Mil).