Ferdinando Mattei

Ferdinando Mattei

Jacobo Antonio Ferdinando Mattei

Biskup Malty Arcybiskup tytularny Rodos
Kraj działania	Malta
Data i miejsce urodzenia	24 lipca 1761 L’Isla, Malta
Data i miejsce śmierci	14 lipca 1829 Lija, Malta
Biskup Malty
Okres sprawowania	1807–1829
Biskup tytularny Pafos
Okres sprawowania	1805–1807
Wyznanie	katolicyzm
Kościół	rzymskokatolicki
Prezbiterat	14 marca 1891
Nominacja biskupia	23 grudnia 1805
Sakra biskupia	maj 1806
Multimedia w Wikimedia Commons

Ferdinando Mattei (24 lipca 1761 – 14 lipca 1829) – maltański duchowny, który był biskupem Malty i arcybiskupem tytularnym Rodos.

Urodził się 24 lipca 1761 w Isli, na terenie Malty, rządzonej wówczas przez Zakon św. Jana, jako Jacobo Antonio Ferdinando Mattei. Jego rodzicami byli Carlo Mattei i Filippa de domo Scarfoni^[1].

Po otrzymaniu święceń kapłańskich z rąk biskupa Vincenzo Labiniego został kapelanem Zakonu św. Jana. Jednocześnie był doradcą króla Sycylii, Ferdynanda I. Został również mianowany prałatem domowym papieża, a w 1804 dziekanem kapituły katedralnej^[1].

23 grudnia 1805 papież Pius VII mianował Mattei biskupem tytularnym Pafos na Cyprze^[2][3] i biskupem pomocniczym biskupa Labiniego, aby wspierać sędziwego hierarchę w pełnieniu jego obowiązków. W maju 1806 Mattei udał się do Palermo, gdzie został konsekrowany na biskupa przez kardynała arcybiskupa tego miasta^[1][2][3].

18 września 1807, po śmierci biskupa Labiniego Ferdinando Mattei został mianowany biskupem Malty^[3]. Jego kontrkandydatem na to stanowisko był Francesco Saverio Caruana^[4]. Mattei był pierwszym biskupem maltańskim od 174 lat^[1], ostatnim był urodzony w Valletcie biskup Baldassare Cagliares, który zmarł w 1633. Mattei zainaugurował długą i nieprzerwaną serię biskupów maltańskich. Co więcej, nigdy wcześniej biskup diecezji maltańskiej nie został wybrany z kapituły metropolitalnej^[5].

Biskup Mattei zapisał się w historii jako człowiek obdarzony roztropnością i pomysłowością w rozwiązywaniu problemów swojej diecezji. Dobroczynne czyny miłosierdzia i pomoc ubogim wyróżniają jego biskupstwo^[1]. Całe rodziny dotknięte nieszczęściem i kłopotami spieszyły do ​​niego. Poruszony litością, Mattei wybawiał je z nędzy poprzez hojne darowizny. Brytyjska administracja mianowała go prezesem i kierownikiem hospicjum dla ubogich i niepełnosprawnych^[5].

Podczas sprawowania urzędu Ferdinando Mattei dobrze układał sobie współpracę z Anglikami. W czasie epidemii dżumy w 1813 zrozumiał powagę sytuacji i szybko zarządził zamknięcie kościołów, aby powstrzymać dalsze rozprzestrzenianie się niszczycielskiej choroby^[4][5], która ostatecznie pochłonęła około 4500 ofiar spośród 97 tysięcy mieszkańców wyspy^[6].

W okresie posługi biskupiej Matteiego rząd brytyjski uchwalił szereg ustaw mających bezpośredni wpływ na Kościół. Za rządów gubernatora Thomasa Maitlanda(inne języki), w czerwcu 1822, wprowadzono prawo ograniczające prawo Kościoła do posiadania majątku trwałego, tzw. manumorta (martwej ręki). Sześć lat później, 10 kwietnia 1828 – za kadencji gubernatora Fredericka Ponsonby’ego i po osiągnięciu porozumienia z Rzymem – weszła w życie ustawa znosząca tzw. privilegium fori – przywilej wyłączający duchownych spod jurysdykcji sądów państwowych. Oznaczało to, że wszyscy duchowni – z wyjątkiem biskupa – podlegali odtąd prawu państwowemu i procedurom sądowym ustanowionym przez państwo. Wraz z tymi zmianami zniesiono również prawo azylu, co umożliwiło aresztowanie przestępców nawet wówczas, gdy szukali oni schronienia w kościołach^[4][5].

Czasami interweniował również sam biskup. Przykładowo w 1823 zaprotestował on u brytyjskiego gubernatora przeciwko obecności na Malcie angielskich misjonarzy metodystycznych, którzy rozprowadzali wśród Maltańczyków egzemplarze Biblii w języku włoskim. Biskup stanowczo sprzeciwiał się tym działaniom, obawiając się, że Brytyjczycy próbują w ten sposób skłonić Maltańczyków do przejścia na anglikanizm. Obawy te były uzasadnione, gdyż metodyści rzeczywiście mogli dążyć do stopniowego przekonania Maltańczyków do wiary anglikańskiej. Maitland położył kres tej brytyjskiej propagandzie religijnej^[4]. Dzięki swoim umiejętnościom w relacjach z Brytyjczykami Mattei zwrócił się do gubernatora Maitlanda, z prośbą o powierzenie pieczy nad kościołem konwentualnym Zakonu św. Jana kapitule katedry w Mdinie. Biskup obawiał się, że ten prestiżowy kościół zostanie przejęty przez Brytyjczyków i będzie służył protestantom. Maitland nigdy nie miał takich zamiarów, gdyż zdawał sobie sprawę, że mogłoby to głęboko urazić nie tylko biskupa, ale także duchowieństwo i cały naród maltański. W rezultacie 27 stycznia 1816 kościół konwentualny Zakonu przeszedł oficjalnie pod zarząd biskupa Malty. Tym samym świątynia stała się konkatedrą, pozostającą pod pieczą tej samej kapituły^[4].

W 1815 dzięki staraniom biskupa Mattei papież Pius VII przyznał krzyż pektoralny członkom kapituły kolegiaty św. Pawła Rozbitka w Valletcie^[1]. 20 czerwca 1820 podniósł do statusu kolegiaty kościół św. Wawrzyńca w Birgu^[7], a 17 lipca 1822 kościół parafialny Niepokalanego Poczęcia NMP w Bormli^[8].

Mattei planował poprawę sytuacji w diecezji, jednak wyczerpany i schorowany – cierpiał głównie na dnę moczanową – został zmuszony do wycofania się do swojej rezydencji w Lii. Kierowanie diecezją przejął wówczas wikariusz generalny, prałat Emmanuele Rossignaud^[5].

Ferdinando Mattei zmarł 14 lipca 1829 roku^[1][2][3][5]. Pochowany został 17 lipca 1829 w katedrze św. Pawła w Mdinie, w kaplicy Zwiastowania^[5].

W „Malta Government Gazette” z 15 lipca 1829 napisano: „Z wielkim żalem musimy ogłosić śmierć tego znakomitego prałata, który sprawował biskupstwo Malty przez 21 lat. Dobiegał on niemal 68. roku życia, gdy został powołany do lepszego świata”^[1][5].

W historii biskup Ferdinando Mattei zapisał się jako człowiek o troskliwym usposobieniu, rozważny i hojny, dobroczyńca ubogich; człowiek cieszący się powszechnym szacunkiem i uznaniem, zwłaszcza za pomysłowość, z jaką rozwiązywał problemy swojej diecezji. Wystarczy przytoczyć słowa zamieszczone w dzienniku urzędowym:

„Wśród innych cnót zdobiących jego charakter wyróżniał się licznymi aktami dobroczynności, które czynił z roztropnością i bez ostentacji”^[5].

25 września 1949 nową ulicę prowadzącą od głównej bramy Isli do bazyliki nazwano imieniem Mattei – Triq L-Arċisqof Mattei^[5].