Ferrytyna

Struktura ferrytyny

Ferrytyna – białko wiążące odwracalnie jony żelaza i przechowujące je, głównie w wątrobie.

Ferrytyna pełni istotną funkcję we wszystkich żywych organizmach, utrzymując żelazo w dostępnej i nieszkodliwej formie. Jej synteza jest ściśle regulowana zarówno na etapie transkrypcji, jak i translacji, a na ekspresję genu ferrytyny wpływa wiele czynników.

Budowa i działanie

Część białkowa ferrytyny (niezawierająca żelaza) nosi nazwę apoferrytyny. Zbudowana jest ona z 24 podjednostek i ma łączną masę. ok. 440 kDa[1.1]. Jest zdolna do magazynowania do 4500 jonów Fe3+, które przechowuje w formie zmineralizowanej, jako uwodniony tlenek żelaza(III) (Fe2O3) związany z fosforanem[2][3]. Żelazo wchłania się z przewodu pokarmowego w formie jonów Fe2+, które w części są wiązane przez hem, a w części utleniane do Fe3+ i wiązane przez ferrytynę[1.2], która obecna jest w komórkach błony śluzowej jelita cienkiego (enterocytach)[1.3][4.1]. Gdy całość ferrytyny jest w pełni wysycona żelazem, jego wchłanianie zatrzymuje się i nadmiar jest wydalany[1.3][4.2]. Ferrytyna w znacznych ilościach znajduje się w wątrobie. Gdy ilość żelaza w organizmie spada, uwalnia je do płynów fizjologicznych[4.3].

W warunkach in vitro białko to nie jest jednak zdolne do akumulacji zauważalnych ilości Fe3+, ma ono jednak aktywność ferrooksydazy (EC 1.16.3.1[5]) i katalizuje reakcję[3]:

4Fe2+ + O2 + 4H+ ⇄ 4Fe3+ + 2H2O

Dzięki temu ferrytyna wychwytuje jony Fe2+ obecne w komórkach, utlenia je do Fe3+ i magazynuje[1.2][3].

Ferrytyna w diagnostyce medycznej

Stężenie ferrytyny oznaczane w osoczu metodami immunochemicznymi pozwala ocenić (w przypadku nieobecności zakażenia, stanu zapalnego i innych wywołujących reakcję ostrej fazy) zapasy żelaza ustroju.

Wartości prawidłowe
  • kobiety
    • 10–200 μg/l[6]
    • 15–200 μg/l[7]
  • mężczyźni
    • 15–400 μg/l[6]
    • 12–150 μg/l[7]

Przyczyny zwiększonego stężenia ferrytyny w osoczu (z podwyższonym poziomem żelaza)[8]:

  1. Przeładowanie żelazem (hemochromatoza)
  2. Transfuzje krwi
  3. Suplementy diety zawierające żelazo

Przyczyny zwiększonego stężenia ferrytyny w osoczu (bez podwyższonego poziomu żelaza)[8]:

  1. Spożywanie alkoholu
  2. Reakcja ostrej fazy
  3. Niedokrwistość chorób przewlekłych (podwyższona albo w normie)
  4. Zaburzenia funkcji wątroby
  5. Wirusowe zapalenie wątroby
  6. Zaburzenia metaboliczne
  7. Niewydolność nerek
  8. Choroby nowotworowe

Przyczyny obniżonego stężenia ferrytyny w osoczu:

  1. Niedobór żelaza w ustroju (czułość 50%, swoistość 99% przy stężeniu <12 μg/l[6])

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Robert Kincaid Murray, Daryl K. Granner, Victor W. Rodwell, Biochemia Harpera ilustrowana, wyd. 6, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2008, ISBN 978-83-200-3573-5.
    1. ↑ Rozdział Ferrytyna magazynuje żelazo w komórkach, s. 713–714.
    2. ↑ a b Rozdział Wchłanianie żelaza w jelicie cienkim jest precyzyjnie regulowane, s. 711–712.
    3. ↑ a b Rozdział Wchłanianie żelaza jest ograniczone i dokładnie kontrolowane, zwiększa się jednak pod wpływem witaminy C i alkoholu, s. 583.
  2. ↑ Thierry Granier i inni, Structural description of the active sites of mouse L-chain ferritin at 1.2 Å resolution, „JBIC Journal of Biological Inorganic Chemistry”, 8 (1), 2003, s. 105–111, DOI: 10.1007/s00775-002-0389-4 [dostęp 2026-05-19] (ang.).
  3. ↑ a b c Xiaoke Yang, N. Dennis Chasteen, Ferroxidase activity of ferritin: effects of pH, buffer and Fe(II) and Fe(III) concentrations on Fe(II) autoxidation and ferroxidation, „Biochemical Journal”, 338 (3), 1999, s. 615–618, DOI: 10.1042/bj3380615, PMID: 10051430, PMCID: PMC1220094 [dostęp 2026-05-19] (ang.).
  4. ↑ Władysław Traczyk, Andrzej Trzebski (red.), Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i klinicznej, wyd. 3, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2004, ISBN 83-200-3020-X.
    1. ↑ Stanisław Konturek, Czynności wątroby, s. 788
    2. ↑ Stanisław Konturek, Układ trawienny, s. 788
    3. ↑ Stanisław Konturek, Układ trawienny, s. 814
  5. ↑ Information on EC 1.16.3.1 - ferroxidase [online], BRENDA [dostęp 2026-05-19] (ang.).
  6. ↑ a b c Choroby wewnętrzne, tom II. Andrzej Szczeklik (red.). Wydawnictwo Medycyna Praktyczna , 2005, s. 1414-1415. ISBN 83-7430-069-8.
  7. ↑ a b Interpretacja wyników badań krwi i moczu. [dostęp 2017-01-25].
  8. ↑ a b Marianna Koperdanova, Jonathan O Cullis, Interpreting raised serum ferritin levels, „British Medical Journal”, 2015, h3692, DOI: 10.1136/bmj.h3692 [dostęp 2026-05-19] (ang.).

Bibliografia

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya