Flaga Moraw

Trwa dyskusja nad usunięciem tego artykułu, kliknij i weź w niej udział.

Ten artykuł należy dopracować:

od 2026-07 → poprawić styl – powinien być encyklopedyczny,
od 2026-07 → rozbudować/poprawić wprowadzenie (lead),
od 2026-07 → dodać przypisy do treści niemających odnośników do źródeł.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu.

Flaga Moraw – symbol używany do reprezentowania Moraw. Historyczna flaga kraju morawskiego w postaci niebieskiego pola z orłem w czerwono-białą kratkę, z żółtą koroną i zbroją^[2].

Republika Czechosłowacka ponownie wprowadziła kolor srebrny do herbu Moraw na mocy ustawy nr 252/1920. Nie wprowadzono jednak zmian w flagach poszczególnych krajów, nawet w późniejszych aktach prawnych (ustawa nr 269/1936 Zb. ustaw, ustawa nr 222/1939 Zb., nr 163/1960 Zb. oraz obecnie obowiązującymi ustawami nr 3/1993 Zb. i nr 352/2001 Zb.).^[3]

Flaga Moraw uzyskała ten status dopiero w latach 2002–2003, kiedy to obecnym regionom przyznano herby i flagi, pół wieku po zniesieniu systemu prowincjonalnego i wprowadzeniu systemu regionalnego^[4]. Flaga ta znajduje się w górnej części flag regionów Wysoczyna, Południowomorawskiego, Ołomunieckiego i Zlińskiego, a także w górnej części flag regionów Pardubickiego i Morawsko-Śląskiego. Flaga jest niebieska, a pośrodku niebieskiego pola widnieje orzeł w biało-czerwoną kratkę z żółtą koroną i żółtą zbroją^[5].

Oprócz morawskiego sztandaru heraldycznego, po raz pierwszy opisanego w kronice Ottokara Styryjskiego z przełomu XIII i XIV wieku,^[6] odnotowano wiele sztandarów dwukolorowych i trójkolorowych w barwach morawskiego herbu.

Akt herbowy (list) cesarza Fryderyka III z dnia 7 grudnia 1462 r., wydany przez morawskiego kapitana krajowego i marszałka królestwa czeskiego Henryka z Lipy z inicjatywy stanów morawskich, był dokumentem, który za panowania Jerzego z Podiebradów zmienił pierwotny srebrny kolor morawskiego orła poprzez zastąpienie srebrnych pól herbu złotymi, tworząc w ten sposób nowy herb „stanowy” (color albus in glaucum sive aureum transmutetur (Kolor biały zmienił się na żółty lub złoty))^[7][8].

W przeszłości istniało kilka wersji flag morawskich, które – zwłaszcza w XIX wieku – były używane równolegle w dwóch lub trzech wersjach kolorystycznych, wywodzących się z barw herbu krajowego^[9]. Według niektórych autorów flaga Moraw jest biało-czerwono-niebieska, z poziomymi pasami w tej kolejności. Ta kombinacja kolorów była symbolem morawskich patriotów w XIX wieku^[10].

Na początku XIX wieku Morawy były krajem nieposiadającym autonomii, który od 1804 roku należał do Cesarstwa Austriackiego, powstałego na krótko przed ostatecznym rozpadnięciem się Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Były one jednym z tak zwanych krajów koronnych, na czele których stał namiestnik krajowy. Podlegała przepisom wydawanym przez centralę państwową w Wiedniu. Z poprzedniego okresu zachowało się niewiele dowodów na stosowanie barw regionalnych Moraw. Władcą Moraw był cesarz, a ponieważ tytuł margrabiego był tylko jednym z wielu, jakie posiadał, nie potrzebował on dla niego specjalnego symbolu graficznego. Przez niemal całą pierwszą połowę XIX wieku barwy regionalne nie miały takiego znaczenia, jakie zyskały od połowy tego stulecia. Uprawnienia organów samorządu zawodowego w kraju były ograniczone. Nie miały one uprawnień do reprezentowania ani do bycia reprezentowanymi.^[11]

Samorząd krajowy uzyskał stosunkowo szerokie uprawnienia dopiero wraz z ogłoszeniem konstytucji grudniowej w 1861 roku, po czym przyjęto poszczególne konstytucje krajowe. Jednak ani w nich, ani w żadnym dokumencie o niższej mocy prawnej nie określono barw ani flag krajowych. Pojęcia te istniały wprawdzie w XIX wieku, ale były puste, tzn. nie zostały zdefiniowane prawnie ani w sposób ogólny, ani konkretny. Opisując okres sprzed 1918 roku, nie można zatem stwierdzić, że „flaga regionalna Margraviatu Morawskiego była żółto-czerwoną, podzieloną poziomo dwukolorową flagą”, ponieważ nie zostało to określone w żadnym dokumencie prawnym. Można jedynie stwierdzić, że „w latach 1848–1918 organy samorządu regionalnego używały jako barw regionalnych koloru czerwonego i żółtego” lub, jeśli jest to uzasadnione, „w latach 1848–1918 organy samorządu regionalnego używały jako flagi Moraw dwukolorowej flagi czerwono-żółtej”.^[11]

Brak odpowiednich przepisów prawnych wyjaśnia fakt, że w publikacjach z tego okresu „flagi regionalne” są przedstawiane w różny sposób. Autorzy zazwyczaj opracowywali je na podstawie kilku faktycznie znanych flag oraz zasad heraldycznych dotyczących odpowiednich herbów. Szczególnym problemem na Morawach w XIX wieku był fakt, że herb morawski występował w dwóch odmianach. Jej historycznym, stosowanym od wieków i oficjalnie obowiązującym opisem herbu cesarskiego, czyli symbolu ustanowionego przez władzę, był orzeł w srebrno-czerwonej szachownicy ze złotą koroną i zbroją na niebieskim polu tarczy. Jednak zezwolenie cesarza Fryderyka III Habsburga, zawarte w dokumencie z 7 grudnia 1462 r., na używanie orła w szachownicę w kolorach złotym i czerwonym – mimo że zmiana ta nie przyjęła się w praktyce – doprowadziło do tego, gdy na przełomie XVIII i XIX wieku dokument ten stał się znany przede wszystkim przedstawicielom morawskiej administracji krajowej, zwłaszcza od lat 30. i 40. XIX wieku, do coraz silniejszych starań administracji krajowej o uznanie tego dokumentu przez cesarza. I choć do 1915 roku nie uznały go, z wielu oświadczeń władz wiedeńskich wynikało, że nie sprzeciwiają się stosowaniu złotego i czerwonego wzoru szachownicy na orle.^[11]

Przez całe XIX stulecie pojawiało się zatem pytanie, czy ważny, choć oficjalnie nieobowiązujący akt herbowy Fryderyka III Habsburga ma pierwszeństwo przed historycznie używanym i potwierdzonym herbem Moraw. Kwestia barw regionu, z którą wiązała się kwestia wyglądu (ewentualnej) flagi regionalnej, była oczywiście pod wpływem rozbieżnych opinii na temat poprawności (ważności) herbu regionalnego.^[11]

• 
  Niebiesko-biała (niebieska i biała) flaga historyczna, o której wspomina się obok niebieskiej flagi z herbem krajowym Moraw („herb krajowy tego samego margrabstwa”) w relacjach z 1611 roku, opisujących przybycie króla Macieja do Pragi i jego koronację.
• 
  Czerwono-biała dwukolorowość, która była stosowana aż do początku XX wieku.
• 
  Czerwono-biało-niebieska trójkolorowa flaga, która była używana w drugiej połowie XIX wieku i na początku XX wieku^[12][13].
• 
  Dwukolorowa flaga w kolorach czerwonym i żółtym. Kolejna z historycznych flag Moraw z drugiej połowy XIX wieku i początku XX wieku.

W pierwszym polu flagi regionu Południowomorawskiego widnieje orzeł morawski. W czwartym i ostatnim polu flagi umieszczono orła z żółto-czerwonym wzorem w kratkę, który został tam umieszczony jako symbol pojednania i integracji różnych grup językowych, wyznaniowych i narodowościowych, które w przeszłości zamieszkiwały Morawy Południowe^[14].

• 
  Flaga regionu Południowomorawskiego
• 
  Flaga regionu Pardubickiego
• 
  Flaga regionu Vysočina
• 
  Flaga regionu Ołomunieckiego
• 
  Flaga regionu Morawsko-śląskiego
• 
  Flaga regionu Zlińskiego

W ekspertyzie weksylologicznej dotyczącej flagi morawskiej, przedstawionej 1 czerwca 2013 r. przez ekspertów podkomisji ds. heraldyki i weksylologii Izby Deputowanych Parlamentu Republiki Czeskiej (podkomisja Komisji ds. Nauki, Edukacji, Kultury, Młodzieży i Wychowania Fizycznego: Zbyšek Svoboda, Pavel Fojtík, Petr Exner) oraz przez prezesa Czeskiego Towarzystwa Veksylologicznego Jaroslava Martykána, flaga i sztandar morawskie uznano za najbardziej odpowiednie pod względem historycznym w ich najstarszej udokumentowanej formie, tj. niebieski sztandar z orłem w biało-czerwoną kratkę^[1][15].

• Herb Moraw

Zobacz multimedia związane z tematem: Flaga Moraws

• Moravská vlajka