Fondukistan

Artykuł ten został zgłoszony do umieszczenia na stronie głównej w rubryce „Czy wiesz”.
Pomóż nam go sprawdzić: oceń zgłoszoną nominację.

Fondukistan

Państwo	Afganistan
Miejscowość	prowincja Parwan
Wyznanie	buddyzm
Rodzaj	świątynia
Historia
Data budowy	VI lub VII w.
Dane świątyni
Budulec	cegła suszona
Stan obecny	stanowisko archeologiczne
Położenie na mapie Afganistanu Fondukistan
34,95719°N 68,88167°E/34,957193 68,881672

Fondukistan – stanowisko archeologiczne położone na terenie afgańskiej prowincji Parwan, obejmujące pozostałości wczesnośredniowiecznego kompleksu buddyjskiego. Datowane jest na VI lub VII wiek.

Pierwsze informacje o Fondukistanie pochodziły ze znalezisk monet odkrywanych tam już w pierwszej połowie XIX wieku. Właściwe badania archeologiczne tego stanowiska rozpoczęły się w 1936 roku pod kierunkiem Josepha Hackina(inne języki) z Délégation archéologique française en Afghanistan(inne języki), a rok później prace badawcze prowadził tam również Jean Carl. Działania miały w dużej mierze charakter oczyszczania i odsłaniania zachowanych struktur, jednak doprowadziły do odkrycia zabytków sztuki buddyjskiej^[1]. Publikacja dotycząca stanowiska, opracowana na podstawie zachowanej dokumentacji Carla i Hackina, ukazała się w 1959 roku^[2].

Kompleks znajdował się na stromym wzgórzu. Odsłonięto część założenia obejmującą świątynię oraz przylegający do niej budynek wykonany z cegły suszonej. Pełny wygląd świątyni nie jest znany, gdyż zachowana dokumentacja badań nie pozwala na jednoznaczną rekonstrukcję jej formy. Przypuszcza się jednak, że była to budowla na planie kwadratu o wymiarach ok. 8–10 metrów; w jej obrębie miała znajdować się stupa ozdobiona elementami architektonicznymi w postaci arkad i pilastrów. Ściany świątyni zawierały dwanaście głębokich nisz rozmieszczonych po trzy na każdej stronie, w których umieszczono gliniane rzeźby wykonane na drewnianych konstrukcjach. Wejścia do części nisz dekorowały pilastry z kapitelami inspirowanymi porządkiem korynckim, natomiast archiwolty pokryto ornamentami^[1].

Na podstawie cech stylistycznych oraz znalezisk numizmatycznych stanowisko Fondukistan datowane jest na VII wiek^[1]; do odkrytych zabytków należała m.in. moneta perskiego władcy Chosrowa II (panującego w latach 591–628), która w 689 roku została opatrzona kontrasygnatą arabskiego gubernatora^[2]. Analiza formy architektonicznej stupy wskazuje jednak, że początki kompleksu mogły sięgać VI wieku^[1].