Fontitrygon geijskesi

Fontitrygon geijskesi
(Boeseman, 1948)
Płaszczka zawdzięcza swoją angielską nazwę wydłużonemu pyskowi
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ryby chrzęstnoszkieletowe
Podgromada	spodouste
Infragromada	Euselachii
(bez rangi)	płaszczki
Nadrząd	orleniokształtne
Rodzina	ogończowate
Podrodzina	Urogymninae
Rodzaj	Fontitrygon
Gatunek	Fontitrygon geijskesi
Synonimy
Dasyatis geijskesi Boeseman, 1948
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[1]
krytycznie zagrożony
Zasięg występowania
Multimedia w Wikimedia Commons

Fontitrygon geijskesi – gatunek krytycznie zagrożonej płaszczki z rodziny ogończowatych (Dasyatidae). Zamieszkuje przybrzeżne, słonawe wody o piaszczystym lub mulistym dnie. Zwykle występuje w płytkich miejscach, ale zdarzyło się zaobserwować ją na głębokości 810 metrów. Tę płaszczkę spotkamy w Ameryce Południowej i Środkowej, a dokładniej na terenie wybrzeża Brazylii, Gujany, Surinamu, Wenezueli, Trynidadu i Tobago oraz Belize. Jest wyposażona w kolec jadowy, którym może ukłuć, jeśli poczuje się zagrożona. Jad jest niebezpieczny dla człowieka. Uznaje się ją za gatunek bliski wymarcia ze względu na naturalnie niskie tempo rozrodu i nadmierne połowy^[2][3][4].

Po raz pierwszy została opisana w 1948 przez holenderskiego naukowca Marinusa Boesemana, na łamach czasopisma „Zoologische Mededelingen”. Opis sporządzono na podstawie młodego samca schwytanego w pobliżu Surinamu. Na podstawie badań naukowcy stwierdzili, że płaszczka ta jest blisko spokrewniona z Hypanus guttatus. Dowiedziono też, że oba te gatunki tworzą klad z płaszczkami: Telatrygon zugei, Fontitrygon margaritella, Maculabatis gerrardi, Gymnura micrura^[3][5][6].

Fontitrygon geijskesi nie jest zbyt pospolitą płaszczką. Zamieszkuje głównie płytkie, słonawe wody u północno-wschodnich wybrzeży Ameryki Południowej. Duża liczba osobników zamieszkuje tereny ujścia Amazonki do Oceanu Atlantyckiego. Zasięg występowania nie jest jednorodny. Lubią wody o mulistym podłożu. W czasie pory suchej podpływają bliżej brzegu, zaś w czasie pory deszczowej – oddalają się od niego^[3][4].

Płaszczka ta nie jest zbyt duża, zwykle osiąga długość 70 centymetrów, chociaż może urosnąć nawet do 1,5 metra długości. W oczy rzucają się jej charakterystyczny, wydłużony pysk oraz sierpowate płetwy brzuszne. Wierzch ciała jest w kolorze brązowym, przypominającym kolor mułu. Brzuch jest jasny z ciemniejszymi krawędziami. Zęby żółtawobiałe^[4].

• 
  Wierzch ciała
• 
  Spód ciała

Odżywia się drobnymi zwierzętami, takimi jak skorupiaki, robaki i mięczaki, które wygrzebuje z dna^[7].

Ryba jajożyworodna. Samica rodzi od 1 do 3 młodych rocznie. Sezonowe wędrówki, które wykazuje ten gatunek, mogą być powiązane z reprodukcją, gdyż wiele samic znajdowanych w pobliżu wybrzeża jest we wczesnej ciąży. Młode osobniki mają stosunkowo długi ogon w porównaniu do reszty ciała^[1][7].

Od 2020 roku Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) klasyfikuje Fontitrygon geijskesi jako gatunek krytycznie zagrożony (CR – Critically Endangered); wcześniej, od 2006 roku miał on status gatunku bliskiego zagrożenia (NT – Near Threatened)^[1].

Nadmierne połowy w celach konsumpcyjnych są jedną z przyczyn kiepskiej sytuacji tego gatunku. Wędkarze chwytają tę płaszczkę na haczyk lub w sieci, często zdarza się, że łowi się ją przypadkowo podczas polowań na inne ryby, np. sumy. Rośnie zainteresowanie w wykorzystywaniu płaszczek jako surowca do produktów mielonych, co może jeszcze bardziej pogorszyć ich sytuację^[1].