Fortugał
Fortugał (hiszp. verdugado, franc. vertugadin, ang. farthingale) – stelaż stosowany w ubiorze kobiecym od końca XV do XVII wieku w Europie, poszerzający biodra i nadający nakładanej na niego spódnicy kształt stożka lub dzwonu. Fortugałowi w jego najbardziej rozwiniętej formie towarzyszyła usztywniona góra sukni, spłaszczająca piersi i brzuch. Szyję zaś otaczała kryza. Wszystkie te elementy nadawały kobiecej sylwetce kształt krzyża.
Modę na tego typu obszerne spódnice wprowadziła podobno ok. 1470-1480 roku portugalska księżniczka Juana, chcąc ukryć mogącą ją skompromitować ciążę.
Fortugał hiszpański
Hiszpańskie verdugado było początkowo halką ze sztywnego płótna, usztywnioną drutem. Później konstrukcję stanowił wiklinowy kosz (verdugo), uformowany w kształcie stożka, a następnie równoległościanu. Widoczne na obrazie Panny dworskie Diego Velázqueza fortugały dla dziewczynek nazywano guarda infante lub tontillo (głupi).
Hiszpańska moda przywędrowała na dwór angielski wraz z poślubioną Arturowi Tudorowi Katarzyną Aragońską (1501).
Dwór hiszpański był też miejscem, gdzie fortugał pozostał elementem ceremonialnego stroju dworskiego nawet wówczas, gdy w pozostałych częściach Europy wyszedł z użycia. Przybyła do Francji w 1660 roku ubrana w verdugado infantka Maria Teresa budziła swoją figurą zdumienie ludu francuskiego.
Fortugał francuski
W fortugale francuskim początkowo, za panowania Karola IX, usztywnienie stanowił wałek w kształcie półksiężyca, na którym była rozpięta marszczona spódnica. W latach 80. XVI wieku fortugał przybrał kształt tarczy okalającej talię, a konstrukcję stanowiły wszyte między dwie warstwy tkaniny żelazne obręcze. Efekt potęgowała nakładana na spódnicę marszczona lub plisowana baskinka.
Fortugał królowej Margot był podobno tak imponujących rozmiarów, że do przejścia przez drzwi potrzebowała pomocy popychających i ciągnących ją osób, a pod spódnicą miała ukrywać nie tylko tuszę, ale i przechowywane w puszkach serca zmarłych kochanków.
Michel de Montaigne pisał o ówczesnej modzie: Na jakąż gehennę skazuje się kobiety, by nadać ciału ów hiszpański kształt oraz Do czego służą owe potężne bastiony, którymi okrywają flanki, jeśli nie do podsycenia naszych apetytów i przyciągnięcia do siebie poprzez przymusowe oddalenie.
Fortugał zaczął wychodzić z mody w latach 30. XVII wieku. Spódnice, choć dalej dość obszerne, były poszerzane jedynie przez kilka halek. Umieszczane pod spódnicą stelaże, zwane panier, powróciły w XVIII wieku.
Bibliografia
- Maguelonne Toussaint-Samat, Historia stroju, Warszawa 2002, Wydawnictwo WAB, ISBN 83-87021-70-9
Zobacz też
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.