Franciszek Bieda

Franciszek Bieda

Data i miejsce urodzenia	17 grudnia 1896 Sowliny
Data i miejsce śmierci	20 września 1982 Kraków
Profesor
Alma Mater	Uniwersytet Jagielloński
Doktorat	1922
Habilitacja	1931
Profesura	1946
Uczelnia	Uniwersytet Jagielloński
Okres zatrudn.	1922–1967
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Franciszek Bieda pseud. „Bem” (ur. 17 grudnia 1896 w Sowlinach, zm. 20 września 1982 w Krakowie) – polski paleontolog, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, działacz niepodległościowy.

Syn Franciszka i Wiktorii z domu Postrożnej^[1]. W latach 1906–1916 uczęszczał do gimnazjum w Nowym Sączu. Podczas I wojny światowej, 17 sierpnia 1914 wstąpił ochotniczo do Legionów Polskich, gdzie otrzymał przydział do 3 pułku piechoty^[1]. W 1915 na froncie wschodnim nad Prutem doznał ciężkiej rany. Zdruzgotane pociskiem szrapnelowym obie kości przedramienia prawej ręki spowodowały konieczność długiego leczenia szpitalnego i inwalidztwo. Niezależnie od tych wypadków zdołał ukończyć II gimnazjum w Nowym Sączu i zdać maturę w lutym 1916^[1], a po zwolnieniu z Legionów zapisał się na Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Jagiellońskiego na studia przyrodnicze o kierunku geologiczno-paleontologicznym, które ukończył w 1921. W marcu 1922 uzyskał tytuł doktora^[1] na podstawie pracy o numulitach fliszu karpackiego zostając równocześnie na stanowisku asystenta. W latach 1929–1931 przebywał we Francji, Austrii i Szwajcarii na stypendium. Wynikiem studiów zagranicznych było ukończenie pracy habilitacyjnej i uzyskanie w 1931 tytułu docenta. W 1933 został kierownikiem zakładu paleontologii z obowiązkiem prowadzenia wykładów i ćwiczeń. W 1935 został mianowany profesorem nadzwyczajnym. II-wiceprezes Zarządu Okręgu Kraków Związku Legionistów Polskich w 1936 roku^[2].

Z wybuchem II wojny światowej prof. Bieda wraz z innymi udaje się na tułaczkę na wschód, skąd szczęśliwie powraca późną jesienią do Krakowa. Przez cały okres okupacji prof. Bieda pracował w filii warszawskiego Instytutu Geologicznego, mieszczącej się przy ul. Kochanowskiego w Krakowie.

Po ucieczce Niemców z Krakowa został kierownikiem Zakładu Geologii UJ, pełniąc tę funkcję do końca 1945, w 1946 zostaje mianowany profesorem zwyczajnym a na UJ pracuje do 1951. Od 1 września 1947 kierował geologią na krakowskiej WSP, gdzie doprowadził do utworzenia Wydziału Przyrodniczo-Geograficznego, którego został w 1948 dziekanem, piastując tę funkcję do II 1951. W 1951 został kierownikiem Zakładu Paleontologii Akademii Górniczo-Hutniczej, co wynikło z przeniesienia geologii z UJ na AGH^[3]. W 1967 przeszedł na emeryturę^[1]. Za swoją pracę odznaczony został Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyżem Niepodległości (13 września 1933)^[4], a także Złotym Krzyżem Zasługi (23 kwietnia 1938)^[5]. Choroba płuc i powolna utrata wzroku i słuchu utrudniały mu prowadzenie działalności naukowej już po przejściu na emeryturę, pogarszający się stan zdrowia nie pozwalał później na opuszczanie domu, gdzie warunki pracy naukowej były już ograniczone^[6]. Pochowany na Cmentarzu wojskowym przy ul. Prandoty w Krakowie (kwatera XCVI-płd.-18)^[7]. Głównym kierunkiem badawczym Franciszka Biedy były badania otwornic kenozoicznych. Autor obszernego podręcznika akademickiego Paleozoologia, członek honorowy Polskiego Towarzystwa Geologicznego^[8].

• Franciszek Bieda, 1966: Paleozoologia, tom I, Bezkręgowce. Wydawnictwa Geologiczne, str. 662.
• Franciszek Bieda, 1969: Paleozoologia, tom II, Strunowce. Wydawnictwa Geologiczne, str. 582.
• Franciszek Bieda, 1976: Zarys dziejów paleontologii w Krakowie. Zakład Narodowy im. Ossolińskich.