Franciszek Walewski
 ppor. Franciszek Walewski | |
 kapitan piechoty
| |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1935–1945 |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki | |
| Stanowiska |
dowódca plutonu |
| Główne wojny i bitwy |
II wojna światowa
|
| Odznaczenia | |
 
| |
Franciszek Walewski ps. „Mrok”, „Stryjek” (ur. 21 września 1912 r. w Szumsku, zm. 14 stycznia 1979 r. w Pyszkowie) – kapitan piechoty Wojska Polskiego i Armii Krajowej, komendant Podobwodu I Skarżysko-Kamienna („Morwa”) w Obwodzie Iłża Inspektoratu Starachowickiego Armii Krajowej (Okręg Radom-Kielce), komendant Obwodu Końskie Inspektoratu Starachowickiego AK.
Życiorys
Urodził się w dniu 21 września 1912 r. w Szumsku parafii Dzierzgowo (powiat mławski). Był synem Jana (rolnika) i Czesławy z domu Pająk, którzy związek małżeński zawarli 24 stycznia 1909 r. w Krerach (gmina Dzierzgowo). Rodzeństwem Franciszka byli: urodzony w Krerach Stanisław (ur. 16 stycznia 1910 r., zm. 16 listopada 1910 r. tamże) oraz urodzeni w Szumsku: Gabryela (ur. 1914 r., zm. 1915 r. tamże), Jadwiga (ur. 1915 r.), Tadeusz (ur. 1916 r., zm. 1917 r. tamże) i Stanisław (ur. 1919 r., zm. 1922 r. tamże).
Absolwent Państwowego Seminarium Nauczycielskiego Męskiego w Bydgoszczy.
Ukończył Szkołę Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej-Komorowie. Promowany na stopień podporucznika został ze starszeństwem z dnia 15 października 1935 roku oraz 215. lokatą w korpusie oficerów piechoty[1], po czym skierowano go do służby w 14 pułku piechoty we Włocławku. Na dzień 21 września 1936 r. zajmował stanowisko młodszego oficera w 3. kompanii strzelców w I batalionie 14 pp[2], a w dniu 16 marca 1938 r. stanowisko dowódcy plutonu w 1. kompanii c.k.m. tegoż pułku[3]. W październiku 1938 roku wziął udział w operacji zaolziańskiej – jako oficer kompanii ckm zbiorczego batalionu wystawionego przez 14 pp (zajmował stanowisko zastępcy dowódcy tej kompanii, którym był por. Czesław Rolecki). Do stopnia porucznika awansowany został ze starszeństwem z dnia 19 marca 1939 roku i 212. lokatą wśród oficerów piechoty[4]. Na dzień 23 marca 1939 roku pełnił funkcję dowódcy plutonu w 2. kompanii ckm 14 pułku piechoty[5]. Następnie objął stanowisko dowódcy kompanii ckm.
Zgodnie z przydziałem mobilizacyjnym został II adiutantem 14 pułku piechoty[6]. Razem z włocławskim pułkiem wziął udział w walkach toczonych na obszarze korytarza pomorskiego i w bitwie nad Bzurą. Został ciężko ranny w płuca w dniu 18 września 1939 r. w lesie Budy Stare (w pobliżu Białej Góry nad Bzurą)[a][6][7][8]).
Uniknął niewoli i do 1 maja 1940 r. leczył się - początkowo w szpitalu, następnie w domu rodzinnym. Z początkiem 1940 roku przeniósł się do Skarżyska-Kamiennej. Od 1 sierpnia 1940 r. działał w konspiracji – w Związku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej, początkowo w stopniu porucznika, a następnie kapitana (rozkazem Komendanta Głównego Sił Zbrojnych w Kraju został awansowany do rangi kapitana służby stałej ze starszeństwem od 11 listopada 1943 roku). Używał pseudonimów „Mrok” i „Stryjek”. Od 15 sierpnia 1940 r. zajmował stanowisko szefa wyszkolenia i zastępcy komendanta Rejonu Skarżysko w Obwodzie Kielce ZWZ, a od października 1940 r. objął prawdopodobnie obowiązki komendanta tego Rejonu[9]. Od wiosny 1942 r. do czerwca 1943 roku pełnił funkcję zastępcy komendanta Podobwodu I Skarżysko-Kamienna w Obwodzie Iłża Armii Krajowej (komendantem był wówczas por. Stanisław Ciaś ps. „Osman”, „Fiszer”)[10]. Został ranny w przedramię 26 marca 1943 roku podczas akcji w Skarżysku[b].
Od czerwca 1943 r. do października 1944 roku zajmował stanowisko komendanta Podobwodu I Skarżysko-Kamienna (kryptonim „Morwa”)[c] w Obwodzie Iłża Inspektoratu Starachowickiego AK – wchodzącego w struktury Okręgu Radom-Kielce[10]. Pod koniec lipca 1944 roku Inspektorat Starachowicki AK wystawił bataliony 3 pułku piechoty Legionów AK[d]. Franciszek Walewski „Stryjek” objął wówczas dowództwo batalionu sformowanego w rejonie Skarżyska (II batalion 3 pp Leg. AK)[e][12]. Aresztowany przez Niemców, zbiegł[f] i od listopada 1944 r. przeszedł do pracy konspiracyjnej w Obwodzie Końskie Armii Krajowej[10], którego był komendantem aż do rozwiązania Armii Krajowej (19 stycznia 1945 r.)[g].
Okres powojenny
Po wojnie zamieszkał we Włocławku, zmienił nazwisko na Stryjek-Walewski. Nie został przyjęty do służby w Ludowym Wojsku Polskim. Pracował jako leśniczy lasów komunalnych (mieszkał między innymi w leśniczówce Dąbrówka we Włocławku).
Franciszek Walewski był zapalonym myśliwym. Zmarł na atak serca w dniu 14 stycznia 1979 r. podczas polowania prowadzonego w okolicach miejscowości Pyszkowo. Pochowany został na włocławskim Cmentarzu Komunalnym – sektor: 44A, rząd: 1, grób: 13.
9 października 1939 r. w kościele parafialnym w Giżycach (gmina Iłów) zawarł związek małżeński z Henryką Sodólską (ur. 11 lipca 1913 r. we Włocławku, zm. 26 lipca 1992 r. w Górze Kalwarii), córką Stanisława i Józefy Gajewiak. W czasie okupacji żona była żołnierzem Armii Krajowej, łączniczką Komendy Głównej AK, odznaczoną Krzyżem Armii Krajowej. Mieli syna Andrzeja (ur. ok. 1945 r.), a ich przysposobioną (w roku 1954) córką była Krystyna (ur. 5 lipca 1948 r. w Mostkach, zm. 8 maja 1996 r. w Otwocku).
Awanse
podporucznik (15.10.1935)[1]
porucznik (19.3.1939)[13]
kapitan (11.11.1943)
Ordery i odznaczenia
Uwagi
- ↑ W tym samym starciu został ranny również w łokieć.
- ↑ Wg części dokumentów ranę tę otrzymał 8 marca 1944 roku.
- ↑ Podobwód I Skarżysko-Kamienna przyłączony został do Obwodu Iłża z Obwodu Kielce w roku 1941 – na podstawie rozkazu Komendy Okręgu. Podobwód ten dzielił się na placówki, których zasięg terytorialny pokrywał się z granicami poszczególnych gmin.[10]
- ↑ W ramach planu mobilizacji Komendy Głównej AK Okręg Radom-Kielce wystawiał między innymi 2 Dywizję Piechoty Leg. AK, w skład której wchodził 3 pp Leg. AK z obwodów koneckiego i iłżeckiego AK.[11]
- ↑ W momencie koncentracji ogólnej 3 pp Leg. AK posiadał dwa bataliony, żadnym z nich nie dowodził wówczas Franciszek Walewski.[12]
- ↑ Aresztowany został przez Gestapo w październiku 1944 r., uciekł z aresztu w następnym miesiącu.
- ↑ Używał wówczas pseudonimu „Drogosław”.
Przypisy
- ↑ a b Rybka i Stepan 2003 ↓, s. 8.
- ↑ Ciesielski 2008 ↓, s. 295.
- ↑ Ciesielski 2008 ↓, s. 297.
- ↑ Rybka i Stepan 2003 ↓, s. 506.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 564.
- ↑ a b Ciesielski 2008 ↓, s. 302.
- ↑ Frąckiewicz 2018 ↓, s. 37.
- ↑ Dziennik Bojowy 14 Pułku Piechoty ↓.
- ↑ Armia Krajowa. Obwód Kielce. Rejony. Rejon Skarżysko ↓.
- ↑ a b c d Borzobohaty 1984 ↓, s. 137.
- ↑ Borzobohaty 1984 ↓, s. 270.
- ↑ a b Borzobohaty 1984 ↓, s. 278.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 98.
Bibliografia
- Igor Kraiński, Jacek Pekról: 14 Pułk Piechoty. Wydawnictwo „Egros”, 1992. ISBN 83-85253-13-0.
- Zdzisław Ciesielski: Dzieje 14 Pułku Piechoty w latach 1918–1939. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2008. ISBN 978-83-7441-937-6.
- Armia Krajowa. Obwód Kielce. [dostęp 2018-03-23].
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939: stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Księgarnia Akademicka Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, 2006. ISBN 83-7188-899-6.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w wojsku polskim 1935–1939. Warszawa: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, 2003. ISBN 978-83-7188-691-1.
- Wojciech Borzobohaty: „Jodła”. Okręg Radomsko-Kielecki ZWZ-AK 1939–1945. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1984. ISBN 83-211-0442-8.
- Eugeniusz Frąckiewicz: Z Włocławka nad Bzurę. Dziennik z września 1939 roku. Warszawa: VEDA Sp. z o.o., 2018. ISBN 978-83-64109-43-0.
- Dziennik Bojowy 14 Pułku Piechoty. Wykaz rannych oficerów. [dostęp 2018-11-16].
Linki zewnętrzne
- Echo Dnia Świętokrzyskie. Wyjątkowy cmentarz partyzancki w Skarżysku-Kamiennej. 29 listopada 2017 r.. [dostęp 2018-03-20].
- Armia Krajowa, Związek Walki Zbrojnej, Służba Zwycięstwu Polski – Armia Krajowa. Obwód Kielce. [dostęp 2018-03-28].
- Cmentarz wojenny AK Podobwodu „Morwa” Skarżysko-Kamienna Os. Książęce. [dostęp 2018-03-29].
- Odkrywamy Świętokrzyskie – Skarbowa Góra. 1 listopada 2009 r.. [dostęp 2018-11-13].
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.