Frygana

Frygana z dominacją Thymbra capitata na Krecie
Frygana wiosną na Cyprze

Frygana – formacja roślinna niskich krzewów i roślin zielnych występująca na suchych i skalistych siedliskach we wschodniej części obszaru śródziemnomorskiego[1]. Na fizjonomię formacji kluczowy wpływ mają rzadko rosnące, poduchowate krzewinki zwykle o wysokości do 0,3 m[2] (wysokość roślinności nie przekracza 0,6 m[3]). Jest odpowiednikiem garigu kształtującego się w zachodniej części obszaru śródziemnomorskiego w podobnych warunkach[1] (zwykle jednak z nieco wyższą roślinnością[3]). W niektórych ujęciach zbiorowiska te opisywane są zbiorczo pod nazwą garig[4] (wówczas frygana stanowi regionalne określenie niskich, suchych zarośli, analogicznie jak tomillares w Hiszpanii, batha w Palestynie[5]). Jednak ze względu na odmienną kompozycję florystyczną zbiorowisk garig i frygana są klasyfikowane do innych klas zespołów lub grup rzędów zespołów roślinnych typowych dla odpowiednio zachodniej i wschodniej części basenu śródziemnomorskiego[6].

Warunki geograficzno-klimatyczne i edaficzne

Frygana z Lithodora hispidula na Cyprze
Frygana z Lavandula stoechas na Cyprze

Frygana występuje od wschodnich wybrzeży Morza Adriatyckiego i Jońskiego (Dalmacja, Albania, Grecja), poprzez cały pozostały obszar Grecji, w tym jej północną część, dalej na wschód po Cypr i wybrzeża południowej części Azji Mniejszej. Wykształca się także w północnej Afryce na wybrzeżach Cyrenajki[6].

Formacja w formie typowej rozwija się na skałach wapiennych[7], ale zaliczane są do niej też zbiorowiska powstające na kwarcowych skałach kwaśnych i ultrazasadowych[6]. Charakterystyczne dla tej formacji są wysokie temperatury i susza w okresie letnim[7]. W niektórych ujęciach zaliczana jest do formacji typowych dla półpustyń[8].

Szata roślinna

W obrębie frygany nie rosną drzewa, krzewy są obecne, ale niskie[7], zwykle do wysokości 0,3 m[1]. Dominują aromatyczne byliny z rodziny jasnotowatych oraz kolczaste i cierniste suchorośla[7]. Liczne rośliny wieloletnie przybierają formę poduszkową – ich pędy są silnie rozkrzewione i w zarysie półkuliste[2]. Wczesną wiosną licznie rozwijają się tu także rozmaite rośliny bulwiaste[7]. Flora frygany jest bardzo zróżnicowana, tylko w Grecji formację tworzy ponad 200 gatunków[5]. Szczególnie bogate florystycznie zbiorowiska frygany występują na obszarach w pobliżu brzegów morskich[7]. Pokrycie roślinności jest jednak często niewielkie – na dużych powierzchniach występuje naga gleba lub skały[7].

Większość roślin rosnących we fryganie kwitnie wiosną (często nawet zaczyna już zimą) – wtedy rozwijają się i rozkwitają pędy roślin bulwiastych z takich rodzajów jak: szafran, śniedek, szafirek, złoć, szachownica, Romulea. Wówczas też kwitną liczni przedstawiciele storczykowatych, zwłaszcza z rodzaju dwulistnik i storczyk. Wczesnym latem masowo rozkwitają liczne gatunki roślin jednorocznych. Z początkiem lata (koniec czerwca) liczba roślin kwitnących dramatycznie spada. Kwitną latem jednak niektóre krzewy i krzewinki (zwłaszcza szczodrzenica sitowata i Genista acanthoclada), szereg gatunków powoju i bardzo liczne gatunki jasnotowatych: Thymbra capitata, macierzanki, lawendy i szałwie. Do roślin kolczastych należą często dominujące w zbiorowiskach takie gatunki jak: krwiściąg ciernisty, kapary cierniste, wilczomlecz kłujący, Calicotome villosa, Globularia alypum. We wschodniej części zasięgu formacji w wielu obszarach dominantem jest Lithodora hispidula[7].

Syntaksonomia

W klasyfikacji syntaksonomicznej roślinności zespoły tworzące fryganę zaliczane są do specyficznej dla wschodniej części basenu Morza Śródziemnego klasy Cisto-Micromerietea lub do grup rzędów typowych dla tego obszaru w ramach zbiorczej klasy Ononido-Rosmarinetea, obejmującej zbiorowiska zaroślowe całego obszaru śródziemnomorskiego, rozwijające się na skałach wapiennych[6]. Do rzędów zespołów typowych dla frygany należą[6]:

Na kwarcowych skałach kwaśnych i ultrazasadowych formują się w obszarze śródziemnomorskim zbiorowiska zaliczane do klasy Cisto-Lavanduletea stoechadis, które w obszarze wschodniośródziemnomorskim klasyfikowane są do rzędu[6]:

Zobacz też

Inne zaroślowe i zaroślowo-leśne formacje śródziemnomorskie[2]:

Przypisy

  1. ↑ a b c Alicja i Jerzy Szwykowscy (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 235. ISBN 83-214-1305-6.
  2. ↑ a b c Zbigniew Podbielkowski: Fitogeografia części świata. Europa, Azja, Afryka. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995, s. 105. ISBN 83-01-07584-8.
  3. ↑ a b O.W. Archibold: Ecology of World Vegetation. Dordrecht: Springer Science, 1995, s. 136. ISBN 978-94-010-4008-2.
  4. ↑ Marjorie Blamey, Christopher Grey-Wilson: Wild Flowers of the Mediterranean. London: A&C Black, 2004, s. 10-11. ISBN 0-7136-7015-0.
  5. ↑ a b Oleg Polunin, Anthony Huxley: Flowers of Mediterranean. London: Chatto & Windus, 1981, s. 11-12. ISBN 0-7011-2284-6.
  6. ↑ a b c d e f Ladislav Mucina i in.. Vegetation of Europe: hierarchical floristic classification system of vascular plant, bryophyte, lichen, and algal communities. „Applied Vegetation Science”. 19, 1, s. 99-104, 2016. DOI: 10.1111/avsc.12257. 
  7. ↑ a b c d e f g h Anthony Huxley, William Taylor: Flowers of Greece and the Aegean. London: Chatto & Windus, 1977, s. 23-28. ISBN 0-7011-2228-5.
  8. ↑ P.P. Wtorow, N.N. Drozdow: Biogeografia kontynentów. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1981, s. 246. ISBN 83-01-02854-8.

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya