G20

G20

Zdjęcie grupowe na szczycie G20 w Johannesburgu w 2025 r.

Kraje członkowskie G20      Kraje reprezentowane poprzez członkostwo w Unii Europejskiej      Kraje reprezentowane poprzez członkostwo w Unii Afrykańskiej      Kraje na stałe zaproszone (Hiszpania)

Multimedia w Wikimedia Commons

Strona internetowa

G20 (Grupa Dwudziestu) to międzynarodowe forum 19 państw, Unii Europejskiej oraz Unii Afrykańskiej, zajmujące się koordynacją polityki gospodarczej i finansowej na poziomie globalnym. Państwa członkowskie G20 wytwarzają ok. 85% światowego PKB i odpowiadają za ok. 75% światowego handlu^[1]. Forum zostało powołane w 1999 roku jako spotkanie ministrów finansów i prezesów banków centralnych. Od 2008 roku odbywa się w formule szczytów szefów państw i rządów. Unia Afrykańska uzyskała status stałego członka na szczycie w Nowe Delhi we wrześniu 2023 roku^[2].

Forum nie posiada mocy prawnie wiążącej, a jego decyzje mają charakter deklaratywny. Krytycy, w tym przedstawiciele ruchu alterglobalistycznego, kwestionują legitymację G20, wskazując na brak formalnych kryteriów członkostwa oraz na nieobecność wielu państw w obradach dotyczących polityki globalnej^[3].

G20 nie ma stałego sekretariatu. Przewodniczący, wyznaczany na roczną kadencję na zasadzie rotacji, powołuje każdorazowo tymczasowy sekretariat. Pracami G20 zarządza trójka złożona z obecnego, poprzedniego i następnego przewodniczącego.

G20 pełni funkcję forum koordynacji polityki makroekonomicznej i finansowej. W odpowiedzi na globalny kryzys finansowy w 2008 roku państwa G20 uzgodniły skoordynowany pakiet stymulacji fiskalnej o łącznej wartości szacowanej na 5 bln USD^[4]. Na szczycie w Seule w 2010 roku G20 zatwierdziło standardy regulacyjne Basel III(inne języki), zwiększające wymogi kapitałowe i płynnościowe dla banków^[5].

W kolejnych latach zakres tematyczny forum się poszerzył. W 2021 roku 138 państw zrzeszonych w ramach OECD/G20 Inclusive Framework przyjęło porozumienie o globalnym minimalnym podatku korporacyjnym w wysokości 15% dla największych przedsiębiorstw wielonarodowych^[6]. Na szczycie w Rio de Janeiro w 2024 roku państwa G20 zobowiązały się do zwiększenia finansowania klimatycznego do 300 mld USD rocznie do 2035 roku^[7].

W latach 1999–2008 G20 funkcjonowało wyłącznie jako forum ministrów finansów i prezesów banków centralnych.

Od 2008 roku G20 zbiera się w formule szczytów przywódców

27 listopada 2025 roku prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump ogłosił, że Republika Południowej Afryki nie zostanie zaproszona na szczyt G20 w Miami w 2026 roku^[8]. Decyzja była bezprecedensowa w historii G20. Komentatorzy wiązali ją z rosnącą rolą RPA w strukturach BRICS, w tym z organizacją szczytu BRICS w 2023 roku w Johannesburgu oraz z odmową wykonania nakazu aresztowania MTS wobec Władimira Putina^[9]. Jednocześnie administracja amerykańska zaprosiła na szczyt Polskę, która miała zająć miejsce RPA^[8]. 4 grudnia 2025 roku sekretarz stanu Marco Rubio potwierdził zaproszenie, stwierdzając, że Polska „zajmie należne jej miejsce" w G20^[10]. Administracja amerykańska określiła nowy format jako „nowe G20"^[11].

Zastąpienie członka założycielskiego BRICS sojusznikiem NATO i państwem członkowskim UE było szeroko komentowane jako przejaw narastającego napięcia między zachodnimi a niezachodnimi członkami G20. Według analizy Carnegie Endowment for International Peace, ekspansja BRICS w 2024 roku zwiększyła zdolność koordynacyjną tej grupy wewnątrz G20, ponieważ osiem z dziewiętnastu państw G20 jest jednocześnie członkami lub partnerami BRICS^[12]. Komentatorzy z „Foreign Policy" ocenili, że jednostronne wykluczenie członka G20 podważa konsensualny charakter forum i może przyspieszyć tworzenie alternatywnych formatów przez państwa Globalnego Południa^[13].

Przed szczytem G20 w Londynie w roku 2009, w polskim rządzie pojawiały się głosy sugerujące, że Polska powinna starać się o zaproszenie do uczestnictwa w londyńskim szczycie. Jednym z argumentów był brak wśród członków G20 reprezentanta regionu Europy Środkowej i Wschodniej^[14][15].

W 2010 roku prezydent Lech Kaczyński podczas spotkania z korpusem dyplomatycznym argumentował, że Polska jako osiemnasta gospodarka świata i największe państwo regionu Europy Środkowej zasługuje na członkostwo w G20^[16].

W 2012 roku Tim Fergusson z „Forbes” postulował zastąpienie Argentyny Polską w G20, wskazując na wzrost polskiej gospodarki^[17]. Podobne stanowisko prezentowały „Foreign Policy”, „The Wall Street Journal” i Mamta Murthi z Banku Światowego^[18][19]. W 2014 roku agencja Ernst & Young, badając optymalne powiązania handlowe i instytucjonalne państw G20, wskazała Polskę jako jednego z optymalnych kandydatów do członkostwa^[20].

W marcu 2017 roku wicepremier Mateusz Morawiecki uczestniczył w spotkaniu ministrów finansów G20 w Baden-Baden jako pierwszy polski przedstawiciel na tym szczeblu^[21]. W kwietniu 2017 roku sekretarz stanu Krzysztof Szubert wziął udział w spotkaniu ministrów cyfryzacji G20 w Düsseldorfie^[15].

W trakcie indonezyjskiej prezydencji G20 w 2022 roku Polska została zaproszona jako gość do udziału w pracach grupy roboczej ds. transformacji energetycznej. W spotkaniu ministrów ds. energii G20 uczestniczyła minister Anna Moskwa^[22]. Polscy przedstawiciele uczestniczyli również w formacie B20 na Bali^[23]. W marcu 2022 roku minister rozwoju Piotr Nowak zaproponował, aby Polska zastąpiła Rosję w G20 po inwazji na Ukrainę^[24].

2 września 2025 roku minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski poinformował, że po rozmowie z sekretarzem stanu USA Marco Rubio zwrócił się o zaproszenie Polski na szczyt G20 w 2026 roku, uzasadniając to przekroczeniem przez polską gospodarkę progu 1 bln USD^[25]. Dzień później prezydent Karol Nawrocki ogłosił, że otrzymał od prezydenta Trumpa zaproszenie na szczyt G20 w Miami^[26]. Minister Marcin Przydacz z Kancelarii Prezydenta określił zaproszenie jako początek procesu dołączania Polski do G20^[27].

• G7
• BRICS
• Międzynarodowy Fundusz Walutowy
• Bank Światowy
• Rada Stabilności Finansowej

• Oficjalna strona internetowa grupy G20
• G20 Information Centre, University of Toronto