Garia

Garia
Ilustracja
Garrya elliptica
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

astropodobne

Rząd

gariowce

Rodzina

gariowate

Rodzaj

garia

Nazwa systematyczna
Garrya Douglas ex Lindl.
Edwards's Bot. Reg. t. 1686. 1 Jul 1834[3]
Typ nomenklatoryczny

G. elliptica Douglas ex Lindl.[3]

Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Garia[4] (Garrya Douglas ex Lindl.) – rodzaj roślin z rodziny gariowatych Garryaceae Lindl. Obejmuje 17 gatunków[5]. Rośliny te występują naturalnie na obszarze od stanu Waszyngton w Stanach Zjednoczonych po Panamę[6]. Jeden gatunek (G. fadyenii) rośnie na Wielkich Antylach[5][7]. Są roślinami trującymi z powodu zawierania toksycznych alkaloidów diterpenowych[7]. Wyróżniają się jajowatymi, zimozielonymi liśćmi i srebrzystymi zimą i wczesną wiosną kotkami, z powodu których uprawiane są jako ozdobne. Nazwa rodzajowa upamiętnia Nicholasa Garry'ego (1781-1856), przyjaciela Davida Douglasa, który sprowadził przedstawicieli tego rodzaju do Europy w 1827[8].

Morfologia

Pokrój
Zimozielone krzewy, rzadziej niewielkie drzewa[7] osiągające do 15 m wysokości[8], o młodych pędach czterokanciastych, zwykle owłosionych, z włoskami jednokomórkowymi, rzadziej nagie (G. glaberrima)[7].
Liście
Naprzeciwległe, osadzone na ogonkach liściowych złączonych nasadami, o blaszce zwykle całobrzegiej, czasem o brzegu falistym lub wcinanym[7]. Nie mają przylistków[9].
Kwiaty
Rośliny dwupienne. Kwiaty są skupione w kwiatostanach w formie gron lub kotek. Zazwyczaj rozwijają się na szczytach pędów, rzadziej w kątach liści. Są zwisające, pojedyncze lub w pęczkach. Kwiaty są drobne i promieniste[9][8]. Kwiaty męskie są szypułkowe[7], skupione po trzy w kątach przysadek tworzących strukturę w kształcie kielicha. Składają się z 4 płatków korony (brak działek kielicha) z często zrośniętym wierzchołkiem. Pręciki są cztery, z krótkimi nitkami, ułożone są naprzemiennie z działkami kielicha. Pylniki są dwukomorowe, okazałe[9][8]. Kwiaty żeńskie są siedzące[7], pozbawione okwiatu i wyrastają pojedynczo w kącie 2–4 przysadek. Mają słupek dolny z 2–3 zrośniętymi owocolistkami, zwykle owłosiony. W zalążni znajdują się 2–3 zalążki na łożysku ściennym. Szyjka słupka jest wąska, dwudzielna[9][8].
Owoc
Nieregularnie pękające, ciemnoniebieskie lub szare jagody zawierające 1–, rzadko 3, czarne nasiona z małym zarodkiem i znacznym bielmem[9][8][7]. Początkowo owoce są soczyste i gorzkie, po dojrzeniu są suche[8].

Systematyka

Garrya flavescens
Pokrój gatunku Garrya veatchii

Występowanie dwupiennych i pozbawionych płatków kwiatów zebranych w kotki, sprawiło, że taksonomowie w XIX wieku zaliczali rodzaj Garrya do rodziny wierzbowatych (Salicaceae Mirb.) i do rzędu woskownicowców (Myricales Engl. in Engl. & Prantl). Później zaczęto klasyfikować ten rodzaj w rodzinie dereniowatych (Cornaceae (Dumort.) Dumort.). W systemie Cronquista z 1981 roku wyodrębniony został do monotypowej rodziny gariowatych (Garryaceae Lindl.) w rzędzie gariowców (Garryales Lindl.)[9]. Tak samo klasyfikowany jest w systemie Takhtajana z 2009[7]. W systemie APG III z 2009 i APG IV z 2016 roku stanowi rodzaj siostrzany względem aukuby (Aucuba Thunb.) w ramach jednej rodziny – gariowatych (Garryaceae Lindl.)[2].

Lista gatunków[5]

Zastosowanie

Gatunek Garrya elliptica jest uprawiany jako roślina ozdobna. Kiedyś miał także zastosowanie w medycynie ludowej. W jego korze znajduje się co najmniej 5 alkaloidów, w tym delfinina, która poza tym gatunkiem występuje jeszcze tylko w tojadzie (Aconitum) i ostróżce (Delphinium)[6].

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-03-04] (ang.).
  2. ↑ a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-04] (ang.).
  3. ↑ a b Garrya. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2015-06-14]. (ang.).
  4. ↑ J. Hrynkiewicz-Sudnik, B. Sękowski, M. Wilczkiewicz: Rozmnażanie drzew i krzewów liściastych. T. 2. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990, s. 23. ISBN 83-01-07153-2.
  5. ↑ a b c Garrya Douglas ex Lindl.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2021-07-23].
  6. ↑ a b D. J. Mabberley: The Plant-book: A Portable Dictionary of the Vascular Plants (Second Edition). Cambridge University Press, 1997, s. 294. ISBN 978-0-521-41421-0. (ang.).
  7. ↑ a b c d e f g h i Armen Takhtajan: Flowering Plants. Springer, 2009, s. 456. ISBN 978-1-4020-9608-2.
  8. ↑ a b c d e f g Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. I. Trees and Shrubs. London: Macmillan, 2002, s. 323. ISBN 0-333-73003-8.
  9. ↑ a b c d e f Garryaceae. Plantes & botanique. [dostęp 2015-07-07]. (fr.).

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya