Gerrhosaurus

	Gerrhosaurus
	Wiegmann, 1828
	; Tarczowiec żółtogardły (G. flavigularis)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zauropsydy
Rząd	łuskonośne
Infrarząd	Scincomorpha
Rodzina	tarczowcowate
Podrodzina	Gerrhosaurinae
Rodzaj	Gerrhosaurus
	Typ nomenklatoryczny
	Gerrhosaurus flavigularis Wiegmann, 1828
Synonimy
	Pleurotuchus Smith, 1836; Angolosaurus FitzSimons, 1953;
	Pleurotuchus Smith, 1836; Angolosaurus FitzSimons, 1953;
Gatunki
	8 gatunków – zobacz opis w tekście
	8 gatunków – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Gerrhosaurus – rodzaj jaszczurek z podrodziny Gerrhosaurinae w obrębie rodziny tarczowcowatych (Gerrhosauridae).

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce (Sudan, Somalia, Etiopia, Sudan Południowy, Gabon, Kongo, Demokratyczna Republika Konga, Rwanda, Burundi, Uganda, Kenia, Tanzania, Malawi, Zambia, Angola, Namibia, Botswana, Zimbabwe, Mozambik, Eswatini i Południowa Afryka)^[4]^[5].

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1828 roku niemiecki zoolog Arend Friedrich August Wiegmann w artykule poświęconym płazom i gadom, opublikowanym w czasopiśmie „Isis von Oken”^[1]. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) tarczowiec żółtogardły (G. flavigularis).

Etymologia

Gerrhosaurus: gr. γερρον gerrhon ‘plecionka, tarcza z plecionki’^[6]; σαυρος sauros ‘jaszczurka’^[7].
Pleurotuchus: gr. πλευρα pleura ‘bok’; τυχον tukhos ‘skrobak’^[8]. Gatunek typowy: Pleurotuchus typicus Smith, 1836.
Angolosaurus: Angola; gr. σαυρος sauros ‘jaszczurka’^[7]. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Gerrhosaurus skoogi Andersson, 1916.

Podział systematyczny

Bates i współpracownicy (2013) przenieśli gatunek G. major do odrębnego rodzaju Broadleysaurus, a gatunek G. validus – do rodzaju Matobosaurus. Ponadto autorzy wydzielili populacje ze wschodniej i południowej Afryki zaliczane w starszych publikacjach do gatunku G. nigrolineatus do osobnego gatunku Gerrhosaurus intermedius^[9]. Do rodzaju należą następujące gatunki^[4]:

Gerrhosaurus auritus Boettger, 1887
Gerrhosaurus bulsi Laurent, 1954
Gerrhosaurus flavigularis Wiegmann, 1828 – tarczowiec żółtogardły
Gerrhosaurus intermedius Lönnberg, 1907
Gerrhosaurus multilineatus Bocage, 1866
Gerrhosaurus nigrolineatus Hallowell, 1857 – tarczowiec czarnopręgi
Gerrhosaurus skoogi Andersson, 1916
Gerrhosaurus typicus (Smith, 1837)

Przypisy

↑ ^a ^b A.F.A. Wiegmann. Beiträge zur Amphibienkunde. „Isis von Oken”. 21, s. 377, 1828. (niem. • łac.).
↑ A. Smith. The characters of two new genera of South African reptiles with descriptions of species belonging to each. „Magazine of zoology and botany”. 1 (2), s. 142, 1837. (ang.).
↑ V.F.M. FitzSimons. A new genus of gerrhosaurid from Southern Angola. „Annals of the Transvaal Museum”. 22 (2), s. 215, 1953. (ang.).
↑ ^a ^b P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Gerrhosaurus. The Reptile Database. [dostęp 2025-07-12]. (ang.).
↑ R. Midtgaard: Gerrhosaurus. RepFocus. [dostęp 2024-01-25]. (ang.).
↑ Jaeger 1959 ↓, s. 109.
↑ ^a ^b Jaeger 1959 ↓, s. 229.
↑ Reptilia. W: L. Agassiz: Nomenclator zoologicus, continens nomina systematica generum animalium tam viventium quam fossilium, secundum ordinem alphabeticum disposita, adjectis auctoribus, libris, in quibus reperiuntur, anno editionis, etymologia et familiis, ad quas pertinent, in singulis classibus. Soloduri: Jent et Gassmann, 1842–1846. (łac.).
↑ M.F. Bates, K.A. Tolley, S. Edwards, Z. Davids, J.M. Da Silva & W. R. Branch. A molecular phylogeny of the African plated lizards, genus Gerrhosaurus Wiegmann, 1828 (Squamata: Gerrhosauridae), with the description of two new genera. „Zootaxa”. 3750 (5), s. 465–493, 2013. DOI: 10.11646/zootaxa.3750.5.3. (ang.).

Bibliografia

Edmund C.E.C. Jaeger Edmund C.E.C., Source-book of biological names and terms, wyd. 3, rewizja 2, Springfield: Charles C. Thomas, 1959, s. 1–316, OCLC 11069271 (ang.).

[Wiegmann-1] A.F.A. Wiegmann. Beiträge zur Amphibienkunde. „Isis von Oken”. 21, s. 377, 1828. (niem. • łac.).

[smi-2] A. Smith. The characters of two new genera of South African reptiles with descriptions of species belonging to each. „Magazine of zoology and botany”. 1 (2), s. 142, 1837. (ang.).

[fit-3] V.F.M. FitzSimons. A new genus of gerrhosaurid from Southern Angola. „Annals of the Transvaal Museum”. 22 (2), s. 215, 1953. (ang.).

[Uetz&Hallermann-4] P. Uetz & J. Hallermann: Genus: Gerrhosaurus. The Reptile Database. [dostęp 2025-07-12]. (ang.).

[repfocus-5] R. Midtgaard: Gerrhosaurus. RepFocus. [dostęp 2024-01-25]. (ang.).

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=149_109]-6] Jaeger 1959 ↓, s. 109.

[CITEREFJaeger1959[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89043220607&seq=269_229]-7] Jaeger 1959 ↓, s. 229.

[aga-8] Reptilia. W: L. Agassiz: Nomenclator zoologicus, continens nomina systematica generum animalium tam viventium quam fossilium, secundum ordinem alphabeticum disposita, adjectis auctoribus, libris, in quibus reperiuntur, anno editionis, etymologia et familiis, ad quas pertinent, in singulis classibus. Soloduri: Jent et Gassmann, 1842–1846. (łac.).

[9] M.F. Bates, K.A. Tolley, S. Edwards, Z. Davids, J.M. Da Silva & W. R. Branch. A molecular phylogeny of the African plated lizards, genus Gerrhosaurus Wiegmann, 1828 (Squamata: Gerrhosauridae), with the description of two new genera. „Zootaxa”. 3750 (5), s. 465–493, 2013. DOI: 10.11646/zootaxa.3750.5.3. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]