Gerydon
Gerydon (z franc. guéridon) – reprezentacyjna wysoka podstawa pod wazę, tacę, świecznik itp.; później mały, podręczny stolik gabinetowy.
Nazwą tą początkowo określano we Francji rzeźbioną w drewnie postać Murzyna dzierżącego pochodnię lub podtrzymującego tacę dla świecznika, rozpowszechnioną w okresie baroku i rokoka[1]. Pochodzi ona od imienia Guéridon – występującego w XVII-wiecznych farsach sługi trzymającego świecznik (m.in. przy wejściu do Comédie-Française)[2]. Wykonywany był także w postaci dzieci albo nimf (jak w Wersalu czy paryskiej École des Beaux-Arts)[3]. Jako zwykły postument gerydon miał formę ozdobnego (profilowanego) słupka, zazwyczaj drewnianego, rzadziej odlewanego z brązu w bardziej dekoracyjnym kształcie. Stosowany we Włoszech od końca XVI stulecia, w Europie rozpowszechniony był zwłaszcza w drugiej połowie XVII wieku.
Natomiast pod koniec XVIII w., zwłaszcza w okresie empire, było to określenie niewielkiego krągłego stolika na jednonożnej bądź trójnożnej podstawie, służącego nie tylko do ustawiania świecznika (lampy) lub dekoracyjnej wazy bądź bibelotów, lecz także jako miejsce na kwiaty albo jako stolik śniadaniowy[4]. W XIX-wiecznej polszczyźnie „gierydonikami” nazywano zarówno okrągłe stoliczki o jednej nodze będące podstawą lichtarzy, jak i wysokie podstawki do słodyczy[5].
Za inną użytkową odmianę tej formy mebla można uważać atenkę – trójnożny stoliczek (niekiedy o nogach ze złoconego żelaza), naśladujący kształtem greckie trójnogi antyczne. Weszła ona w użycie w okresie rządów Ludwika XVI i zazwyczaj służyła za umywalnię[6].
Przypisy
- ↑ Świadectwo tego w poezji Jeana Loreta (Muse historique, 1651): Stoją dokoła sali… / Maurowie czarni, nie biali. / Każdy w kształcie gerydona / na swej głowie tacę trzyma, / a na tacy mięsa stosy… (G. Janneau: Encyklopedia sztuki dekoracyjnej, dz. cyt.).
- ↑ Mały słownik sztuk plastycznych, dz. cyt., s.94.
- ↑ G. Janneau: Encyklopedia sztuki dekoracyjnej, dz. cyt.
- ↑ Zob. też Słownik wyrazów obcych PWN. Warszawa: PWN, 1991, s. 304. ISBN 83-01-08730-7.
- ↑ Por. J.I. Kraszewski: U babuni. Kraków: Wyd. Literackie, 1987, s. 22, 322.
- ↑ Mały słownik sztuk plastycznych, dz. cyt. poniżej, s. 31n.
Bibliografia
- Krystyna Zwolińska, Zasław Malicki: Mały słownik sztuk plastycznych. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1993, s. 94. ISBN 83-214-0590-8.
- Guillaume Janneau: Encyklopedia sztuki dekoracyjnej. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1978, s. 106.
- Sztuka świata. Słownik terminów. T. 17 (A–K). Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2013, s. 220. ISBN 978-83-213-4726-4.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.