Gi
| |||||||||
| |||||||||
| Cesarzowa dynastii Yuan | |||||||||
| Jako żona | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Dane biograficzne | |||||||||
| Dynastia | |||||||||
| Data i miejsce urodzenia | |||||||||
| Data śmierci |
1369/1370 | ||||||||
| Ojciec |
Gi Ja-oh | ||||||||
| Mąż | |||||||||
| Dzieci |
Biligtü | ||||||||
Gi (także Cesarzowa Ki; hangul: 기황후;lub Cesarzowa Qi /Ch’i: chiń. 奇皇后), mong. Öljei Khutuk (Өлзий хутуг) (1315-1369/1370) – cesarzowa Chin z dynastii Yuan jako małżonka Togona Temüra i matka chana Biligtü (Ayushiridary). Pochodziła z arystokratycznej rodziny z Goryeo.
Życiorys
Córka Gi Ja-oh (기자오), urodzona w Haengju (dziś Goyang) w Królestwie Goryeo. Miała starszego brata, zwanego Gi Cheol (hangul: 기철, hancha: 奇轍). Przyszła cesarzowa pochodziła z niższej rangą arystokratycznej rodziny biurokratów. W czasach rządów mongolskiej dynastii Yuan w Chinach, były tam wysyłane z Goryeo liczne towary: sukna, żeń-szeń, srebro, złoto, ale i dziewczęta i chłopcy, którzy mieli służyć na dworze cesarskim jako kolejno konkubiny i eunuchowie[1][2]. Na dworze mongolskim małżeństwo z kobietami z Goryeo uchodziło za prestiż[3]. Goryeo ponosiło konsekwencje działań eunucha Paka Pulhwa (박불화 hancha: 朴不花). Kraj był zobowiązany co trzy lata składać „daninę z ludzi” w postaci młodych dziewcząt, na co nie chciała się zgodzić młoda Ki[4]. Nie chciała rozdzielać się z rodziną, jednak już po przybyciu na dwór w Pekinie zdecydowała, że będzie najlepszą konkubiną, jaką mogłaby być. Wkrótce, dzięki niezwykłej urodzie i talencie do tańca, kaligrafii, poezji i konwersacji, stała się ulubioną konkubiną cesarza[5] Toghona Temüra (Huizonga), zakochał się w niej i spędzał więcej czasu, niż z żoną, cesarzową Danashiri, córką sterującego cesarzem El Temüra. Po egzekucji cesarzowej Danashiri 22 lipca 1335 w wyniku czystki spowodowanej buntem jej brata Tanqishiego, cesarz chciał ogłosić cesarzową panią Gi, co było sprzeczne z dotychczasową praktyką, wedle której wielcy chanowie wybierali drugie żony spośród arystokracji mongolskiej, jednak wycofał się z tego pomysłu po zawiązaniu się opozycji wśród niektórych kół dworskich[5]. Bayan, de facto rządzący krajem i cesarzowa wdowa Budashiri spiskowali, by nie dopuścić do większych wpływów kobiety z Goryeo na dworze. to matka cesarza wpłynęła na taką postawę Bayana. Budashiri postrzegała panią Ki za kobietę niezwykle inteligentną i przebiegłą, bała się jej wpływów. W międzyczasie monarcha został zmuszony poślubić Bayan Khutugh, siostrzenicę prawej ręki cesarza. Po urodzeniu syna w 1339 cesarz Huizong ostatecznie ogłosił Ki swa żoną w 1340[5], a po obaleniu Bayana w tym samym roku została drugą cesarzową (pierwszą byłą wspomniana Bayan Khutugh). Z upływem czasu Toghon przestał się interesować rządzeniem, a coraz więcej obowiązków przejmowała cesarzowa Ki, stając się niezwykle wpływową osobą na dworze, a jej zdolne zarządzanie sprawiło, że władała w okresie największego pokoju i rozkwitu w historii dynastii Yuan i w ogóle Chin[6]. Po tym jak starszy brat cesarzowej, Gi Cheol został głównodowodzącym Kwatery Głównej Mongolskich Wschodnich Pól, zyskali on i władczyni ogromne wpływy w Goryeo. Jej syn Ayushiridara został księciem koronnym w 1353, ale pani Gi chciała, by w przyszłości został cesarzem. Huizong wykrył jednak zamiary małżonki i jej zaufanego eunucha Paka Bulhwa i przez to się od niej oddalił.
Gi Cheol chciał zagrozić wasalnemu wobec Mongołów królowi Goryeo Kongminowi, a ten w odpowiedzi rozkazał zabić rodzinę Gi w 1356. Cesarzowa po tym zdarzeniu wysłała oddziały, które miały osadzić na koreańskim tronie Tash Temüra, zostały one jednak pokonane podczas przekraczania rzeki Jalu. W 1364 r. przeciwnik osadzenia na tronie księcia Ayushiridary, Bolud Temür zajął stolicę, lecz po interwencji Köke Temüra, sojusznika cesarzowej Ki, do którego uciekł jej syn, obalono Boluda w następnym roku. Znów bez sukcesu chciała zapewnić tron synowi z pomocą Köke Temüra. Po śmierci Bayan Khutugh została pierwszą cesarzową.
Powstanie Czerwonych Turbanów zmusiło dwór do ucieczki do Yingchangu w dzisiejszej Mongolii Wewnętrznej w 1370 roku. Wkrótce zmarł cesarz Toghon Temür, a tron objął Ayushiridara jako Biligtü Chan, panujący pod imieniem cesarskim Zhaozong (chiń. 昭宗). Jakiś czas później Ki zaginęła.
Kultura masowa
Rolę cesarzowej odtworzyła aktorka Kim Hye-ri w serialu stacji telewizyjnej MBC Shin Don z 2005 roku. Cesarzową Gi zagrały Ha Ji-won i Hyun Seung-min w serialu MBC Cesarzowa Ki (2013–2014).
Przypisy
- ↑ Jinwung Kim (2012). A History of Korea: From „Land of the Morning Calm” to States in Conflict. Indiana University Press. s. 172–. ISBN 0-253-00024-6
- ↑ Gwyn Campbell; Suzanne Miers; Joseph C. Miller (8 September 2009). Children in Slavery through the Ages. Ohio University Press. s. 136–. ISBN 978-0-8214-4339-2.
- ↑ Lorge, Peter. China Review International 17, no. 3 (2010): 377-79. https://www.jstor.org/stable/23733178.
- ↑ Hwang 2010 ↓, s. 59.
- ↑ a b c Hwang 2010 ↓, s. 56.
- ↑ Hwang 2010 ↓, s. 57.
Bibliografia
- Kyung Moon Hwang: A History of Korea. London: Palgrave, 2010. ISBN 978-0-230-20545-1.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.