Greenwashing

Greenwashing (rzadziej greenwash) – w wolnym tłumaczeniu „ekościema”^[1], „zielone mydlenie oczu”^[2] czy „zielone kłamstwo”^[3], zjawisko polegające na wywoływaniu u klientów poszukujących towarów wytworzonych zgodnie z zasadami ekologii i ochrony środowiska wrażenia, że produkt lub przedsiębiorstwo go wytwarzające są w zgodzie z naturą i ekologią.

Według badań agencji marketingu środowiskowego TerraChoice przynajmniej jedną cechę greenwashingu można wyróżnić w 98% zbadanych przez nią produktów^[2]. W 1992 organizacja Greenpeace wydała dokument The Greenpeace Book of Greenwash wymieniający ówczesne przykłady „ekościemy”^[4]. Greenwashing jest monitorowany przez wiele organizacji, m.in. na prowadzonej przez EnviroMedia stronie greenwashingindex.com można oceniać obecne na rynku reklamy pod kątem wprowadzania w błąd^[1][4].

Z greenwashingiem mamy do czynienia, gdy:

• firma stosuje ukryte koszty alternatywne — podaje błędne informacje na temat cech produktu, odnoszących się do jego oddziaływania na środowisko (np. energooszczędna elektronika wykonana jest faktycznie z niebezpiecznych dla środowiska materiałów)^[1]
• firma podkreśla jako ekologiczne fakty bez związku z rzeczywistością — odwołuje się do czegoś, co nie ma racji bytu (np. twierdzenie na rynku amerykańskim, że coś „nie zawiera HCFC” — czyli wodorochlorofluorowęglowodorów, których użycie w USA zostało zakazane w 2010 lub podkreślanie, że kosmetyk nie zawiera freonów, podczas gdy ich używanie jest od zabronione od lat 1990)^[1][4]
• firma redukuje swoje koszty pod pozorem dbałości o środowisko (na przykład wysyła faktury e-mailem czy prosi o rzadsze używanie ręczników)^[4]
• firma nie przedstawia dowodów — nie ma dostępnych informacji o ekologiczności produktu ani też żadnych wiarygodnych certyfikatów^[1][4]
• firma przedstawia tylko częściowe informacje — przeważnie dotyczące jednego aspektu produktu zamiast odnieść się do wpływu produktu czy usługi na cały łańcuch wartości
• firma celowo stosuje brak precyzji — opisy produktów są nieszczegółowe lub niesprecyzowane, mogą być źle zrozumiane przez konsumenta; przykładem jest określenie „all natural” (tlenek arsenu(III) lub rtęć występują w naturze, ale są silnie trujące — „naturalny” niekoniecznie oznacza „zielony”)^[1]
• firma podkreśla „mniejsze zło” używania jej produktów — na przykład „ekologiczne” papierosy czy „przyjazne dla środowiska” pestycydy^[1]
• firma stosuje białe kłamstwo — nielegalnie i bezpodstawnie używa ekoznaków i certyfikatów, a także stosuje zbyt przerysowane, sugestywne obrazy, podaje zmyślone dane, mające poświadczyć ekologiczność wyrobu — innymi słowy treść i forma fałszywych etykiet ma wprowadzić klienta w błąd^[1][4]
• firma zniekształca rzeczywisty wpływ produktu na środowisko — eksponuje aspekt ekologiczny (na przykład że opakowanie wyprodukowane jest z tworzywa ulegającego biodegradacji), nie wspomina jednak, jak duży ślad ekologiczny zostawia wyprodukowanie samego produktu lub nawet opakowania^[4]
• firma pomija pewne informacje, których ujawnienie mogłoby nadwerężyć „ekologiczny” charakter produktu (np. pralnia chemiczna nazywana jest pralnią ekologiczną)^[4]

Zobacz hasło greenwashing w Wikisłowniku

• Leanwashing – zjawisko polegające na wywoływaniu u klientów wrażenia, że oferowany produkt spożywczy jest zdrowy
• afera Volkswagena
• Greenpeace

• Greenwashing Index. greenwashingindex.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-09-05)].
• Zielona wyspa Śląsk – przykład greenwashingu w wydaniu Kompanii Węglowej i koncernu energetycznego Tauron. zielonawyspaslask.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-05)].
• Przyjazna Motoryzacja – przykład greenwashingu w wydaniu Polskiego Związku Przemysłu Motoryzacyjnego