Gymnopus
 Łysostopek pospolity (Gymnopus dryophilus) | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj |
łysostopek |
| Nazwa systematyczna | |
| Gymnopus (Pers.) Roussel Fl. Calvados, Edn 2: 62 (1806) | |
Gymnopus (Pers.) Roussel (łysostopek) – rodzaj grzybów należący do rodziny Omphalotaceae[1].
Charakterystyka
Gatunki obecnie zaliczane do tego rodzaju są zasadniczo zdefiniowane genetycznie[2]. Są to drobne grzyby kapeluszowe o białym lub jasnokremowym wysypie zarodników. Owocniki mają centralny trzon, elastyczny trzon i dość mięsisty kapelusz, albo mają bardzo cienki, często ciemny trzon i prawie nie mają miąższu kapelusza. Blaszki są wolne lub przyrośnięte. Zarodniki mają cienkie ściany i w odczynniku Melzera nie są ani amyloidalne, ani dekstrynoidalne Nawet dojrzewające zarodniki nie stają się wtórnie dekstrynoidalne, co może mieć miejsce w blisko spokrewnionym rodzaju grzybów o różowych zarodnikach (Rhodocollybia). Strzępki skórki kapelusza mogą być guzowate lub rozgałęzione[3].
Większość gatunków to grzyby saprotroficzne żyjące w ściółce liściowej i iglastej. Łysostopek wrzecionowatotrzonowy (Gymnopus fusipes) jest prawdopodobnie pasożytem korzeni różnych drzew liściastych, najczęściej dębów, ale może także rozwijać się jako saprotrof na martwych korzeniach. Grzyby z grupy gatunków skupionych wokół łysostopka pospolitego (Gymnopus dryophilus) są uważane za jadalne[3].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Omphalotaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
W 1801 r. Christiaan Hendrik Persoon utworzył takson Agaricus sect. Gymnopus, w 1806 r. Henri François Anne de Roussel wydzielił z niego rodzaj Gymnopus. Niektóre gatunki zaliczane były do rodzaju Collybia (pieniążek), stąd też wiele łysostopków znanych jest pod tą nazwą[4]. Synonimy naukowe: Agaricus familia Gymnopus Pers., Dictyoploca Mont. ex Pat.[5] Polską nazwę łysostopek podał Władysław Wojewoda w 2003 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym rodzaj ten opisywany był też pod nazwami: bedłka, kółkorodek i pieniążek[6].
- Gymnopus androsaceus (L.) Della Maggiora & Trassinelli – łysostopek szpilkowy[7]
- Gymnopus aquosus (Bull.) Antonín & Noordel. 1997 – łysostopek wodnisty
- Gymnopus brassicolens (Romagn.) Antonín & Noordel. 1997 – łysostopek kapuściany
- Gymnopus dryophilus (Bull.) Murrill 1916 – łysostopek pospolity
- Gymnopus erythropus (Pers.) Antonín, Halling & Noordel. – łysostopek twardzioszkowaty
- Gymnopus foetidus (Sowerby) P.M. Kirk 2014[8] – łysostopek prążkowany[9]
- Gymnopus fuscopurpureus (Pers.) Antonín, Halling & Noordel. 1997 – łysostopek czerwonobrązowy
- Gymnopus fusipes (Bull.) Gray 1821 – łysostopek wrzecionowatotrzonowy
- Gymnopus hariolorum (Bull.) Antonín, Halling & Noordel. 1997 – łysostopek niemiły
- Gymnopus hybridus (Kühner & Romagn.) Antonín & Noordel. 1997 – łysostopek brązowoochrowy
- Gymnopus impudicus (Fr.) Antonín, Halling & Noordel. 1997 – łysostopek cuchnący
- Gymnopus inodorus (Pat.) Antonín & Noordel. 1997 – łysostopek bezwonny
- Gymnopus ocior (Pers.) Antonín & Noordel. 1997 – łysostopek bursztynowy
- Gymnopus putillus (Fr.) Antonín, Halling & Noordel. 1997 – łysostopek cynamonowoczerwony
Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum[10]. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Władysława Wojewody[6] oraz innych źródeł (oznaczone przypisami).
- Niektóre inne gatunki
- Gymnopus fagiphilus (Velen.) Antonín, Halling & Noordel. 1997 – łysostopek bukolubny[9]
- Gymnopus vernus (Ryman) Antonín & Noordel. 2008 – łysostopek wiosenny[9]
Przypisy
- ↑ a b Index Fungorum [online] [dostęp 2013-03-05].
- ↑ Jadson J.S. Oliveira, Ruby Vargas-Isla, Tiara S. Cabral, Doriane P. Rodrigues, Noemia K. Ishikawa, Progress on the phylogeny of the Omphalotaceae: Gymnopus s. str., Marasmiellus s. str., Paragymnopus gen. nov. and Pusillomyces gen. nov., „Mycological Progress”, 18 (5), 2019, s. 713–739, DOI: 10.1007/s11557-019-01483-5, ISSN 1617-416X.
- ↑ a b Vladimír Antonín, Machiel E. Noordeloos, A monograph of marasmioid and collybioid fungi in Europe, Eching, Germany: IHW-Verlag, 2010, s. 1–479, ISBN 978-3-930167-72-2.
- ↑ Andreas Gminder, Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej, 2008, s. 142–146, ISBN 978-83-258-0588-3.
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2013-04-15].
- ↑ a b Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 280–284, ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ Stowarzyszenie „Człowiek i Przyroda”. Śluzowce Myxomycetes, grzyby Fungi i mszaki Bryophyta Wigierskiego Parku Narodowego [online] [dostęp 2015-06-22] [zarchiwizowane z adresu 2015-06-29].
- ↑ S. Friedrich, Threatened and protected macromycetes in the Wkrzańska Forest, „Acta Mycologica”, 41 (2), 2006, s. 229–240.
- ↑ a b c Rekomendacja nr 5 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], Polskie Towarzystwo Mykologiczne [dostęp 2025-09-08].
- ↑ Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2024-01-03].
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.