Gółka

Ten artykuł dotyczy rośliny. Zobacz też: miejscowość Gółka w woj. wielkopolskim.
Gółka
Ilustracja
Gółka długoostrogowa
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

liliopodobne (≡ jednoliścienne)

Rząd

szparagowce

Rodzina

storczykowate

Podrodzina

storczykowe

Rodzaj

gółka

Nazwa systematyczna
Gymnadenia R. Br.
Hortus Kew. ed. 2. 5: 191. Nov 1813[3]
Typ nomenklatoryczny

Gymnadenia conopsea L.[3]

Synonimy

× Gymnigritella E.G.Camus ,br/> Nigritella Rich.[4][5]

Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło w Wikisłowniku

Gółka (Gymnadenia R.Br.) – rodzaj roślin z rodziny storczykowatych (Orchidaceae). Obejmuje 28 gatunków (tworzących liczne mieszańce)[4]. Zasięg rodzaju obejmuje Europę, rejon Kaukazu i Azji Mniejszej po Iran, północną Azję (Syberię, Mongolię po Sachalin i Japonię) oraz obszar Chin po Himalaje na południu (sięgając po Pakistan, Nepal i Mjanmę)[4]. W Europie rosną trzy gatunki[6] (poza tym włączanych jest tu ok. 12 gatunków z rodzaju Nigritella występujących w europejskich górach[7][4]) i oba obecne są w Polsce: gółka długoostrogowa G. conopsea i gółka wonna G. odoratissima[8]. Są to storczyki naziemne[9] zapylane przez zawisakowate i motyle dzienne[10].

Do rodzaju włączane są gatunki z rodzaju Nigritella[4] noszące polską nazwę zwyczajową „ciemnogłów”[11].

Morfologia

Pokrój
Rośliny zielne średnich rozmiarów, smukłe lub tęgie[9] z podziemnymi, mięsistymi bulwami dłoniasto podzielonymi[9][6] i kilkoma cieńszymi, też nieco mięsistymi korzeniami wyrastającymi między łodygą i bulwami[9]. Łodyga prosto wzniesiona, naga, mięsista, okrągła na przekroju[9].
Liście
Skrętoległe, równowąskie do eliptycznych, nasadami obejmujące łodygę[9], zwykle skupione w dolnej części pędu[6].
Kwiaty
Zebrane w wydłużony lub główkowaty kwiatostan, z reguły składający się z licznych, małych i średnich kwiatów[6][9]. Przysadki różnej długości – krótsze lub dłuższe od zwykle skręconej zalążni. Listki zewnętrznego okółka okwiatu wolne i rozpostarte lub odgięte. Listki okółka wewnętrznego nieco krótsze, kapturkowato stulone (też z jednym z listków zewnętrznego okółka). Warżka z nitkowatą ostrogą u nasady, całobrzega lub trójłatkowa. Prętosłup krótki, pręcik prosty, jajowaty lub podługowaty, dwukomorowy z dwoma maczugowatymi pyłkowinami. Z boków pręcika znajdują się dwa kulistawe prątniczki. Łącznik jest wąski. Rostellum drobne lub okazałe, niewyraźnie trójłatkowe. Znamię wyraźnie dwułatkowe, w kształcie litery V, okazałe[9][6].
Owoce
Prosto wzniesione torebki[9].

Systematyka

Pozycja systematyczna

Jeden z rodzajów podplemienia Orchidinae w plemieniu Orchideae w obrębie podrodziny storczykowych (Orchideae) z rodziny storczykowatych (Orchidaceae)[2][12][13].

Wykaz gatunków[4][5]
Wykaz hybryd[4][5]

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. ↑ a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-08-03] (ang.).
  3. ↑ a b Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-04].
  4. ↑ a b c d e f g Gymnadenia R.Br.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-08-20].
  5. ↑ a b c Gymnadenia. [w:] The World Checklist of Vascular Plants [on-line]. Catalogue of Life Checklist. [dostęp 2023-05-01].
  6. ↑ a b c d e Dariusz L. Szlachetko, Michał Skakuj, Storczyki polski, Poznań: Sorus, 1996, s. 157–158, ISBN 83-85599-97-5, OCLC 41266828.
  7. ↑ Llorenç Sáez. The genus Nigritella (Orchidaceae) in the Iberian Peninsula. „nales del Jardín Botánico de Madrid”. 61, 1, s. 81–90, 2004. 
  8. ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 90, ISBN 978-83-62975-45-7.
  9. ↑ a b c d e f g h i Xinqi Chen, Stephan W. Gale, Phillip J. Cribb: Gymnadenia R. Brown. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2022-08-20].
  10. ↑ David J. Mabberley, Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 412, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200.
  11. ↑ Ciemnogłów wąskolistny. [w:] atlas-roslin.pl [on-line]. Marek Snowarski. [dostęp 2022-08-20].
  12. ↑ Florida Museum of Natural History: Orchid Tree: a phylogeny of epiphytes (mostly) on the tree of life. [dostęp 2010-08-03]. (ang.).
  13. ↑ Gymnadenia. National Center for Biotechnology Information. [dostęp 2023-05-01].

Content Disclaimer

Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.

  1. The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
  2. There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
  3. It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
  4. Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
  5. Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.
Kembali kehalaman sebelumnya