HMS Tipperary

Zobacz też: inne jednostki pływające o nazwie „Almirante Riveros”.

HMS Tipperary

Bliźniaczy niszczyciel HMS „Botha”
Klasa	niszczyciel
Typ	Almirante Lynch / Faulknor
Historia
Stocznia	J. Samuel White, Cowes
Położenie stępki	1912
Wodowanie	5 marca 1915
Zamówiony dla  Armada de Chile
Nazwa	„Almirante Riveros”
Royal Navy
Nazwa	HMS „Tipperary”
Wejście do służby	maj 1915
Zatopiony	1 czerwca 1916
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność	normalna: 1610 ton pełna: 2000 t
Długość	100,8 metra całkowita 97,5 m między pionami
Szerokość	9,91 m
Zanurzenie	3,53 m
Napęd
3 zespoły turbin parowych Parsonsa o łącznej mocy 30 000 KM 6 kotłów, 3 śruby
Prędkość	31 węzłów
Zasięg	2750 Mm przy prędkości 15 węzłów
Uzbrojenie
6 dział kal. 102 mm (6 x I) 1 działko plot. kal. 40 mm 2 km kal. 7,7 mm (2 x I)
Wyrzutnie torpedowe	4 × 533 mm (2 x II)
Załoga	197
Multimedia w Wikimedia Commons

HMS Tipperary – brytyjski niszczyciel z okresu I wojny światowej. Pierwotnie okręt został zamówiony w Wielkiej Brytanii przez rząd Chile jako jedna z sześciu jednostek typu Almirante Lynch i zwodowany 5 marca 1915 roku jako „Almirante Riveros” w stoczni J. Samuel White w Cowes. W trakcie wyposażania jednostka została zarekwirowana i zakupiona przez Wielką Brytanię, wchodząc w skład Royal Navy w maju 1915 roku, już jako HMS „Tipperary”. Okręt wziął udział w bitwie jutlandzkiej, podczas której został zatopiony 1 czerwca 1916 roku z większością załogi ogniem artylerii niemieckich pancerników SMS „Westfalen”(inne języki) i „Nassau”(inne języki).

Niszczyciele typu Almirante Lynch zostały zamówione przez rząd Chile w Wielkiej Brytanii na początku 1911 roku^[1] . W momencie budowy okręty te należały do największych i najsilniej uzbrojonych jednostek tej klasy na świecie^[1] [2]. Z zamówionych sześciu niszczycieli tylko dwa zostały ukończone do wybuchu I wojny światowej i odebrane przez Armada de Chile; pozostałe cztery zostały zarekwirowane przez rząd brytyjski i wcielone do Royal Navy jako HMS „Faulknor”, HMS „Broke”, HMS „Botha” i HMS „Tipperary”^[1] [2][a]. Przejęte przez Brytyjczyków niszczyciele zostały lekko zmodyfikowane w stosunku do pierwowzoru: zamontowano na nich wyrzutnie torpedowe o kalibrze 533 mm i pojedyncze działko przeciwlotnicze kal. 40 mm (zamiast dwóch karabinów maszynowych kal. 7,7 mm), a większa masa zainstalowanego uzbrojenia spowodowała wzrost wyporności okrętów^[3] .

Przyszły HMS^[b] „Tipperary” zbudowany został w stoczni J. Samuel White w Cowes^[1] [4]. Stępkę okrętu pod nazwą „Almirante Riveros” położono w 1912 roku, a zwodowany został 5 marca 1915 roku^[3] [5].

Okręt był dużym niszczycielem o długości całkowitej 100,8 metra (97,5 metra między pionami), szerokości 9,91 metra i zanurzeniu 3,53 metra^[3] [6]. Wyporność normalna wynosiła 1610 ton, a pełna 2000 ton^[3] [6]. Siłownię okrętu stanowiły trzy zestawy turbin parowych systemu Parsonsa(inne języki) o łącznej mocy 30 000 KM, do których parę dostarczało sześć kotłów White-Forster^[3] [7]. Prędkość maksymalna napędzanego trzema śrubami okrętu wynosiła 31 węzłów^[3] [6]. Okręt zabierał zapas 433 ton węgla i 83 tony paliwa płynnego, co zapewniało zasięg wynoszący 2750 Mm przy prędkości 15 węzłów^[3] [6].

Na uzbrojenie artyleryjskie okrętu składało się sześć pojedynczych dział kalibru 102 mm (4 cale) Armstrong L/40, pojedyncze działko przeciwlotnicze Vickers kal. 40 mm Mark II L/39 i dwa pojedyncze karabiny maszynowe kal. 7,7 mm L/94^[3] [6]. Broń torpedową stanowiły dwa podwójne aparaty kal. 533 mm (21 cali)^[3] [6].

Załoga okrętu składała się z 197 oficerów, podoficerów i marynarzy^[3] [6][c].

Będący w trakcie prac wyposażeniowych niszczyciel został na początku wojny zakupiony przez rząd brytyjski i wszedł do służby w Royal Navy w maju 1915 roku, jako HMS „Tipperary”^[3] [4]. Jednostka z racji wielkości była klasyfikowana jako przewodnik flotylli^[3] . Podczas służby w brytyjskiej marynarce okręt nosił numer taktyczny H6C^[3] .

W dniach 31 maja – 1 czerwca 1916 roku HMS „Tipperary” wziął udział w bitwie jutlandzkiej, przewodząc 4. Flotylli Niszczycieli (pod dowództwem kmdra C.J. Wintoura)^[8]. Około północy niszczyciele 4. Flotylli stanęły na drodze zmierzającej do Wilhelmshaven Hochseeflotte^[9][10]. Zaskoczone okręty brytyjskie, w tym płynący jako pierwszy w szyku „Tipperary”, dostały się pod ciężki ogień niemieckich pancerników i krążowników, lecz pomimo to wykonały atak torpedowy, zmuszając przeciwników do wykonywania uników („Tipperary” wystrzelił dwie niecelne torpedy)^[9][10]. Ofiarą prowadzonego z odległości zaledwie 1000 metrów ostrzału został „Tipperary”, który trafiony wielokrotnie pociskami drednotów SMS „Westfalen”(inne języki) i „Nassau”(inne języki) oraz krążowników „Rostock”, „Elbing”(inne języki) i „Hamburg” zatonął płonąc 1 czerwca o godzinie 2:00^{[9][11] [d]}. Na jego pokładzie zginęło 185 członków załogi; dziewięciu rozbitków uratował i wziął do niewoli niemiecki niszczyciel SMS S 53, a lekarz okrętowy został wyłowiony przez kuter pochodzący z zatopionego krążownika „Elbing”^{[11] [12][13]}.

• British DESTROYERS - Part 2 of 2. Naval History Homepage. [dostęp 2018-12-10]. (ang.).
• J.J. Colledge, Ben Warlow: Ships of the Royal Navy: The Complete Record of all Fighting Ships of the Royal Navy. London: Chatham Publishing, 2006. ISBN 978-1-86176-281-8. (ang.).
• Robert Gardiner, Randal Gray: Conway’s All the World’s Fighting Ships 1906–1921. London: Conway Maritime Press, 1985. ISBN 0-85177-245-5. (ang.).
• Ivan Gogin: ALMIRANTE LYNCH destroyers (1913-1914). Navypedia. [dostęp 2018-12-10]. (ang.).
• Ivan Gogin: FAULKNOR flotilla leaders (1914-1915). Navypedia. [dostęp 2018-12-10]. (ang.).
• Jan Gozdawa-Gołębiowski, Tadeusz Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: Lampart, 1994. ISBN 83-902554-2-1.
• Tadeusz Klimczyk: Największe starcie pancerników. Bitwa jutlandzka. Warszawa: Wydawnictwo Magnum-X, 2007, seria: Biblioteka Magazynu „Morza, Statki i Okręty” nr 15. ISBN 978-83-88920-43-4. OCLC 750110342.
• John Moore (red.): Jane’s Fighting Ships of World War I. London: Studio Editions, 1990. ISBN 1-85170-378-0. (ang.).