Habura
.jpg) Widok na wieś z południa | |||
| |||
| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Kraj | |||
| Powiat | |||
| Starosta |
Michal Prejsa[1] | ||
| Powierzchnia |
27,81[2] km² | ||
| Wysokość |
387 m n.p.m. | ||
| Populacja (2024) |
| ||
| • liczba ludności |
450[3] | ||
| • gęstość |
16,17 os./km² | ||
| Nr kierunkowy |
057 | ||
| Kod pocztowy |
067 52 | ||
| Tablice rejestracyjne |
ML | ||
Położenie na mapie kraju preszowskiego  | |||
Położenie na mapie Słowacji  | |||
| 49°19′28″N 21°51′42″E/49,324444 21,861667 | |||
| Strona internetowa | |||
.jpg)
Habura (rusiń. Габура, Habura) – wieś (obec) na Słowacji, w kraju preszowskim, w powiecie Medzilaborce.
Położenie
Habura leży w historycznym kraju Zemplin. Położona jest w dolinie górnego toku Laborca, na terenie słowackiej części Beskidu Niskiego (według geografów słowackich ta część Beskidu Niskiego to Laborecká vrchovina), ok. 6,5 km na północny zachód od miasta Medzilaborce, a jej teren katastralny sięga aż po granicę państwową słowacko-polską na głównym grzbiecie wododziałowym Karpat między Weretyszowem (741 m n.p.m.) a Koprywniczną (709 m n.p.m.). Centrum wsi leży na wysokości ok. 385 m n.p.m.
Przez wieś biegnie droga nr 559 z Medzilaborec ku granicy słowacko-polskiej na przełęczy Beskid nad Czeremchą (581 m n.p.m.).
Historia
Założona została zapewne w 2. poł. XV w. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z roku 1543[4], kiedy należała do feudalnego „państwa” Humenné. Następnie była własnością Drugethów. Leżała na starym szlaku handlowym, wiodącym z Węgier doliną Laborca i dalej przez przełęcz Beskid nad Czeremchą do Polski. Mieszkańcy zajmowali się rolnictwem i hodowlą. Wieś znana jest jako miejsce wybuchu w marcu 1935 r. gwałtownych protestów mieszkańców przeciwko komorniczym egzekucjom zadłużonych rolników tu i w pobliskiej wsi Čertižné (słow. Čertižniansko-haburská vzbura). 29 mieszkańców Habury zostało uwięzionych i skazanych[5].
W pierwszych dniach września 1939 r. przez Haburę, Čertižné i przełęcz Beskid nad Czeremchą wkraczały do Polski wojska hitlerowskie wraz z towarzyszącymi im jednostkami słowackimi. W tym czasie jeden z polskich samolotów zaatakował na terenie wsi słowacki pojazd wojskowy.
Przez Haburę prowadził w okresie II wojny światowej kurierski szlak przerzutowy Armii Krajowej na Węgry, przez Sanok – Poraż – Morochów – Mokre – Wysokie – Habura – Medzilaborce, którego organizatorem był Józef Rec[6]. Była ona następnie jedną z pierwszych wsi dzisiejszej Słowacji, wyzwolonych spod okupacji niemieckiej. Niestety, ciężkie walki, toczone tu jesienią 1944 r., skutkowały prawie doszczętnym wypaleniem miejscowości.
Mieszkańcy
W roku 2001 wieś zamieszkiwało 138 Słowaków i 308 Rusinów.
Nazwiska mieszkańców (XIX wiek).
| Petraš (6) | Uram (6) |
| Onufrak (5) | Gajdoš (4) |
| Benko (4) | Hoč (4) |
| Kovaľ (4) | Chamuľak (3) |
| Stavar (3) | Suchi (2) |
| Heteš (2) | Korba (2) |
| Petrovaj (2) | Sopko (2) |
| Miľan (2) | Jedinak (2) |
| Vladika (2) | Ďuk (1) |
| Staško (1) | Macko (1) |
| Dančo (1) | Šeptak (1) |
| Turok (1) | Habura (1) |
Zabytki i pamiątki historyczne
- Zrekonstruowana XVI wieczna drewniana cerkiew św. Mikołaja Cudotwórcy w 2011.
- Cerkiew greckokatolicka z ok. 1800, murowana, klasycystyczna, w późniejszym okresie przebudowana.
- Izba pamiątkowa Haburskiej vzbury.
- Pomnik i tablica pamiątkowa poświęcona kapitanowi Ľudovítovi Kukorelliemu, bohaterowi in memoriam słowackiego powstania narodowego, który zginął niedaleko wsi w listopadzie 1944 podczas przejścia oddziału partyzanckiego „Czapajew” przez front, na stronę Armii Czerwonej (pochowany jest w Koszycach)[5].
- Posąg kniazia Laborec na górze Vršok (444 m n.p.m.).
Ochrona przyrody
- Rezerwat przyrody Haburské rašelinisko na pn. krańcu terenu katastralnego wsi, na samej granicy słowacko-polskiej.
- Stara lipa szerokolistna na grzbiecie na północ od centrum wsi, pod szczytem wzgórza 612,5 m n.p.m. (słow. lipa v Habure-Chvastejove), chroniona od 1994 r. jako pomnik przyrody. Wysoka na 25 m, obwód pnia 4,35 m. Jej wiek ocenia się na ok. 200 lat.
- Wschodnia część katastru wsi aż po grzbiet graniczny leży w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu Wschodnie Karpaty.
Turystyka
Habura jest punktem wyjściowym dwóch znakowanych szlaków turystycznych: zielonego na Koprywniczną (słow. Koprivničná, 709 m n.p.m.) w grzbiecie granicznym (1 godz. 45 min.) i niebieskiego również na grzbiet graniczny, pod Weretyszowem (ok. 660 m n.p.m.; 1 godz. 50 min.).
Przypisy
- ↑ Zoznam zvolených starostov a primátorov podľa obcí, miest a mestských častí. Štatistický úrad Slovenskej republiky, 2014. [dostęp 2017-10-29]. (słow.).
- ↑ Statistical Office of the Slovak Republic (www.statistics.sk): Hustota obyvateľstva - obce. www.statistics.sk. [dostęp 2025-03-31]. Ustawienia: om7014rr_obc: AREAS_SK, om7014rr_ukaz: Rozloha (Štvorcový meter).
- ↑ Statistical Office of the Slovak Republic (www.statistics.sk): Počet obyvateľov podľa pohlavia - obce (ročne). www.statistics.sk. [dostęp 2025-03-31]. Ustawienia: om7101rr_obc: AREAS_SK.
- ↑ Habura – História. [w:] E-OBCE.sk [on-line]. TERRA GRATA. [dostęp 2017-10-29]. (słow.).
- ↑ a b Vladimír Adamec, Nora Jedličková, Slovensko. Turistický lexikon, Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, Bratislava, 1991.
- ↑ Jan Łuczyński, Edward Zając: Z dziejów Sanoka i powiatu sanockiego w okresie okupacji hitlerowskiej (1939–1944). W: Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 50.
Literatura
- Barański Mirosław J.: Niewydeptane szlaki Laboreckiej vrchoviny, w: „Gazeta Górska” R. XXIV, nr 2 (94), wiosna 2016, s. 36–39;
- Laborecká vrchovina. Dukla. Turistická mapa 1 : 50 000, 2. wyd.; VKÚ Harmanec 2004, ISBN 80-8042-181-1.
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.