Hanna Tadeusiewicz

Hanna Tadeusiewicz

Państwo działania	Polska
Data i miejsce urodzenia	19 października 1939 Łódź
Data i miejsce śmierci	3 lutego 2026 Łódź
Prof. nauk humanistycznych
Specjalność: biografistyka bibliologiczna, czasopiśmiennictwo literackie
Alma Mater	Uniwersytet Łódzki
Odznaczenia

Hanna Tadeusiewicz (ur. 19 października 1939 w Łodzi, zm. 3 lutego 2026^[1] tamże) – polska polonistka, bibliolog, bibliotekarz, profesor nauk humanistycznych, specjalista z zakresu biografistyki bibliologicznej i czasopiśmiennictwa literackiego.

Urodziła się w rodzinie inteligenckiej jako córka Romana i Walentyny Kostrzewskiej. Po ukończeniu w 1958 roku szkoły średniej studiowała polonistykę na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Łódzkiego. W 1963 roku obroniła pracę magisterską pt. Problematyka aktualna w twórczości Juliana Ursyna Niemcewicza napisaną pod kierunkiem prof. Anieli Kowalskiej^[2].

Od 1964 roku pracowała w Bibliotece Głównej Uniwersytetu Łódzkiego. Do 1983 roku zatrudniona w Oddziale Prac Naukowych przy pracach redakcyjnych nad Słownikiem pracowników książki polskiej. W latach 1978–1982 pełniła funkcję kierownika Oddziału, a po przeniesieniu redakcji do Katedry Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Uniwersytetu Łódzkiego otrzymała nominację na stanowisko kierownika tej pracowni (1990–2010).

W 1970 roku na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Łódzkiego uzyskała stopień doktora nauk humanistycznych w zakresie literatury polskiej na podstawie pracy „Czasopisma warszawskie z lat 1825–1830 jako obraz życia literackiego stolicy przed powstaniem listopadowym”, napisanej pod kierunkiem prof. Anieli Kowalskiej.

W 1972 roku zdała egzamin państwowy na stanowisko bibliotekarza dyplomowanego.

W latach 1984–2013 wchodziła w skład ministerialnej Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzania postępowania kwalifikacyjnego dla kandydatów na dyplomowanego bibliotekarza oraz dyplomowanego pracownika dokumentacji i informacji naukowej przy Ministrze Edukacji Narodowej, pełniąc funkcję zastępcy przewodniczącego tej Komisji (1996–1999) oraz przewodniczącego (1999–2002, 2005, 2008).

W 1984 roku uzyskała stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie nauki o książce oraz stanowisko docenta w Katedrze Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Uniwersytetu Łódzkiego, którą kierowała w latach 1987–2010.

W latach 1984–1987 pełniła funkcję kierownika Zaocznego Studium Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Uniwersytetu Łódzkiego.

Pełniła obowiązki prodziekana Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Łódzkiego (1990–1996).

W roku 1991 została członkiem Zespołu Kierunkowego Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Centralnego Ośrodka Metodycznego Studiów Nauczycielskich Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Krakowie.

W 1993 roku powołana na członka Rady Naukowej Biblioteki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie.

W 1994 roku otrzymała tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych, rok później stanowisko profesora nadzwyczajnego, a w 1997 roku – profesora zwyczajnego.

Pracowała w Komisjach Senackich Uniwersytetu Łódzkiego: Komisji Odwoławczej do Spraw Oceny Nauczycieli Akademickich (1994), Komisji do Spraw Nauczania i Spraw Studenckich (1996) i Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów (1999).

Od 2000 roku juror Komisji Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich na najlepszą pracę magisterską – „Nagroda Młodych SBP”.

Od 2002 roku członek Komisji Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich do spraw Nagrody Naukowej im. Adama Łysakowskiego.

W latach 2003–2008 przewodniczyła Radzie Bibliotecznej Biblioteki Uniwersyteckiej w Łodzi.

W 2008 roku była członkiem Rady Programowej Sesji Jubileuszowej w 100 rocznicę śmierci Karola Estreichera, zorganizowanej przez Bibliotekę Narodową i Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich.

Uczestniczyła w wielu ogólnopolskich i międzynarodowych sesjach i konferencjach naukowych.

Od 1 X 2013 na emeryturze^[3][4][2].

Specjalizowała się w biografistyce bibliologicznej, czasopiśmiennictwie literackim, prasie zawodowej drukarzy polskich oraz historii książki. Jej dorobek naukowy obejmuje około 190 pozycji^[5][6].

Prowadziła prace techniczne, redakcyjne i autorskie nad wydaniem Słownika pracowników książki polskiej, do którego opracowała ok. 200 haseł^[7][8].

Opracowała liczne biogramy ludzi książki. Współpracowała z redakcjami – Polskiego słownika biograficznego, Encyklopedii wiedzy o książce, Słownika badaczy literatury polskiej, Słownika biograficznego Wielkopolski południowo-wschodniej: ziemi kaliskiej.

Była autorką publikacji Straty osobowe księgarstwa polskiego w latach 1939–1945, prezentującej 264 biogramy księgarzy i wydawców polskich.

Opracowała sylwetki lekarzy związanych z książką oraz lekarzy współtwórców Biblioteki Publicznej w Łodzi opublikowane w „Biuletynie Głównej Biblioteki Lekarskiej”. Napisała liczne wspomnienia pośmiertne publikowane m.in. w „Sprawozdaniach z Czynności i Posiedzeń Naukowych Łódzkiego Towarzystwa Naukowego.

Prowadziła studia nad dziejami polskich czasopism literackich, badała kilka tytułów, tworząc podwaliny wiedzy o czasopiśmiennictwie literackim XIX w. Duże zasługi ma jako badaczka specjalistycznych periodyków o tematyce drukarskiej. Wydała monografie kilkunastu przedwojennych czasopism z tej dziedziny^[9].

Od 1989 roku przewodniczyła zespołowi redakcyjnemu Bibliografii historii Kalisza.

W latach 1991–2004 redagowała czasopismo Katedry Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej oraz Biblioteki Uniwersytetu Łódzkiego – Acta Universitatis Lodziensis. Folia Librorum.

Wchodziła w skład redakcji serii wydawniczej Nauka – Dydaktyka – Praktyka, wydawanej przez Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich.

Opracowała spisy prac magisterskich, doktorskich i habilitacyjnych z zakresu bibliotekoznawstwa, czasopiśmiennictwa i informacji naukowej napisanych w Uniwersytecie Łódzkim.

Była recenzentem rozpraw doktorskich, habilitacyjnych, dorobku naukowego do wniosków o tytuły profesorskie, wniosków o dotacje z Komitetu Badań Naukowych oraz opinii dla wydawnictw^[2][3].

W latach 1970–2014 była wykładowcą, głównie z przedmiotu historia książki w Katedrze Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Uniwersytetu Łódzkiego.

Prowadziła zajęcia w ośrodkach kształcenia nauczycieli w Łowiczu i Piotrkowie Trybunalskim (od 1975).

Od roku 1985 pracowała jako konsultant, wykładowca i przewodnicząca Komisji Kwalifikacyjnej dla Bibliotekarzy Wojewódzkiego Ośrodka Metodycznego w Łodzi.

Była promotorem ponad 200 licencjatów i magistrów oraz 11 doktorów w zakresie bibliologii^[2][3][4].

Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich (SBP) od 1969

Łódzkie Towarzystwo Przyjaciół Książki (od 1970)

Łódzkie Towarzystwo Naukowe (ŁTN) od 1984; zastępca przewodniczącego i sekretarza Wydziału I (1985–2003); członek Komisji Rewizyjnej (2006)

Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk (1988)

Polskie Towarzystwo Bibliologiczne (1996)

Komisja Historii Książki i Bibliotek Komitetu Nauk Historycznych Wydziału I Nauk Społecznych Polskiej Akademii Nauk (2005)^[3][2]

• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2009)
• Złoty Krzyż Zasługi (1987)
• Medal Komisji Edukacji Narodowej (1996)
• Honorowa Odznaka Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich (1999)
• Medal 50-lecia Uniwersytetu Łódzkiego (1995)
• Medal „Uniwersytet Łódzki w Służbie Społeczeństwa i Nauki” (1987)
• Złota Odznaka Uniwersytetu Łódzkiego (1986)
• Nagroda Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego (1971, 1973)
• Nagroda Ministra Edukacji Narodowej (1998, 2002, 2005)
• Nagroda Wydziału Kultury i Sztuki Urzędu Miasta Łodzi (1980, 1988)
• Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1982)
• Nagrody Rektora Uniwersytetu Łódzkiego za działalność naukową i dydaktyczną^[2][3][10]

• H. Tadeusiewicz: Drukarstwo polskie drugiej połowy XIX wieku w świetle fachowych czasopism drukarzy z lat 1872-1900 : problematyka zawodowa i społeczna. Łódź: Uniwersytet Łódzki, 1982
• H. Tadeusiewicz, I. Treichel: Straty osobowe księgarstwa polskiego w latach 1939–1945. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 1993
• Słownik pracowników książki polskiej : suplement 2 . Pod red. Hanny Tadeusiewicz. Warszawa: Wydaw. SBP, 2000
• Słownik pracowników książki polskiej : suplement 3 . Pod red. Hanny Tadeusiewicz. Warszawa: Wydaw. SBP, 2010
• Słownik pracowników książki polskiej : suplement 4. Pod red. M. Rzadkowolskiej ; zespół red. H. Tadeusiewicz, A. Walczak-Niewiadomska. Warszawa: Wydawnictwo SBP, 2016

• Andrysiak Ewa : Profesor Hannie Tadeusiewicz w 45-lecie pracy naukowej. W: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Librorum. Z. 16 (2010), s. 7-11
• Andrysiak Ewa, Walczak-Niewiadomska Agata : Bibliografia prac Profesor Hanny Tadeusiewicz. W: Ludzie i książki: studia i szkice bibliologiczno-bibliograficzne: księga pamiątkowa dedykowana Profesor Hannie Tadeusiewicz. – Łódź, 2011 s. 17-44.

• Hanna Tadeusiewicz – bibliotekarz i filolog : bibliografia publikacji 1966-2004. Oprac. Ewa Andrysiak. Kalisz : Kaliskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, 2004
• Konieczna Jadwiga : Profesor Hanna Tadeusiewicz jako wychowawca kilku pokoleń bibliotekarzy i kierownik Katedry Bibliotekoznawstwa UŁ. W: Acta Universitatis Lodziensis. Folia Librorum. Z. 16 (2010), s. 13-19
• Kristanova Evelina : Dorobek prasoznawczy Profesor Hanny Tadeusiewicz. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Librorum. Z. 16 (2010), s. 27-34
• Rzadkowolska Magdalena, Walczak-Niewiadomska Agata : Profesor Hanna Tadeusiewicz jako redaktor „Słownika pracowników książki polskiej”. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Librorum. Z. 16 (2010), s. 21-26
• Walczak-Niewiadomska Agata : Udział Profesor Hanny Tadeusiewicz w edycji Słownika pracowników książki polskie. W: Ludzie i książki. Studia i szkice bibliologiczno-biograficzne. Księga pamiątkowa dedykowana Profesor Hannie Tadeusiewicz, Łódź, 2011, s. 13-16.
• Współcześni uczeni polscy : słownik biograficzny. T. 4, S – Ż / red. nauk. Janusz Kapuścik. Warszawa, 2002.