Haptery
Haptery – taśmowate wyrostki ściany zarodników u skrzypów, które w wyniku ruchów higroskopowych początkowo rozluźniają masę zarodników w zarodniach (sporangiach), ułatwiając ich wysypywanie się, a następnie łączą zarodniki w pakiety, umożliwiające kiełkowanie kilku zarodników obok siebie[1].
W puszkach zarodni skrzypów, komórki budujące wewnętrzne warstwy ściany sporangium ulegają rozpuszczeniu. Z plazmy tych komórek powstaje peryplazmodium (ośluźnia), które przemieszcza się pomiędzy zarodniki. Zarodniki mają ściany właściwe zbudowane z dwóch warstw (intyny i egzyny). Na ich powierzchni, w wyniku działania peryplazmodium, odkłada się dodatkowo kilkuwarstwowy peryspor. Zewnętrzna warstwa perysporu składa się z dwóch, spiralnie owiniętych wokół zarodnika wąskich pasm, zakończonych łopatkowatymi[2] lub maczugowatymi rozszerzeniami[3]. Na powierzchni są one zwykle brodawkowate[3]. Pasma te to haptery. Są one połączone ze sobą w środku swojej długości i jedynie w tym miejscu zrośnięte z egzosporem[2] (lub wewnętrznymi warstwami perysporu)[potrzebny przypis].
Haptery wykonują ruchy higroskopowe – wilgotne są ściśle zwinięte wokół zarodnika, wysychając rozprostowują się[4][3]. Ruchy te początkowo rozluźniają masę zarodników. Służą także do łączenia się zarodników w pakiety. Ma to znaczenie podczas kiełkowania zarodników – przedrośla skrzypów są rozdzielnopłciowe i do zapłodnienia niezbędne jest bliskie sąsiedztwo kilku przedrośli[2][1].
Niektórzy autorzy w odniesieniu do hapterów skrzypów używają określenia elatery (sprężyce)[5][3]. Także w literaturze anglojęzycznej struktury te określane są elater w szerokim znaczeniu tego terminu, przy czym hapteron (l. mn. haptera) bywa równolegle stosowany jako określenie struktur specyficznych dla skrzypów[6]. Termin ten oznacza też chwytniki roślin pasożytniczych, tworzone na korzeniach przybyszowych roślin zasennikowatych[6] oraz chwytniki makroglonów, zwłaszcza gdy są bardziej masywne niż typowe ryzoidy[7][6].
Przypisy
- ↑ a b Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.), Słownik botaniczny, Warszawa: Wiedza Powszechna, 1993, s. 206 (pol.).
- ↑ a b c Edward Strasburger, Botanika. Podręcznik dla szkół wyższych. 3 wyd. polskie opracowane i redagowane przez zespół kierowany przez prof. Marię Skalińską według 29 wydania niemieckiego, Warszawa: PWRiL, 1972, s. 737 (pol.).
- ↑ a b c d Irena Rejment Grochowska: Skrzypy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1954, s. 24-25.
- ↑ Zbigniew Podbielkowski, Alicja Skirgiełło, Irena Rejment-Grochowska, Rośliny zarodnikowe., Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1986, s. 742 (pol.).
- ↑ Czesław Jura, Halina Krzanowska (red.), Słownik biologiczny, 1992, s. 628 (pol.).
- ↑ a b c Jill Bailey (red.), The Pinguin Dictionary of Plant Sciences, Pinguin Books, 1999, s. 151, 223, ISBN 0-14-051403-1.
- ↑ Glossary [online], AlgaeBase [dostęp 2025-12-02].
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.