Hebeloma
_Figure_2.jpg) Budowa włośnianek | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj |
włośnianka |
| Nazwa systematyczna | |
| Hebeloma (Fr.) P. Kumm. Führ. Pilzk. (Zwickau): 22, 80 (1871) | |
Hebeloma (Fr.) P. Kumm. (włośnianka) – rodzaj grzybów należący do rodziny pierścieniakowatych (Strophariaceae)[1].
Charakterystyka
Grzyby naziemne o owocnikach mięsistych, średnich lub dużych. Kapelusz w czasie wilgotnej pogody mazisty. U różnych gatunków ma różny kolor, ale zazwyczaj jest blady, w odcieniach brązu. U niektórych gatunków występują na jego brzegach resztki osłony. Blaszki o podobnej, jak kapelusz barwie, z czasem ciemnieją i na starszych okazach są ciemnobrązowe. Trzon: cylindryczny, rzadko maczugowaty, w górnej części często drobno łuseczkowaty. U niektórych gatunków występuje na nim włókienkowata strefa pierścieniowa. Miąższ kremowobrązowy, u licznych gatunków ma zapach rzodkwi i dość często jest gorzki. Wysyp zarodników szarobrązowy[2].
Należące do tego rodzaju gatunki są szeroko rozprzestrzenione na kuli ziemskiej, najczęściej jednak występują na obszarach o klimacie umiarkowanym, borealnym lub arktycznym. Ogromna ich większość (a być może wszystkie) to grzyby mykoryzowe, współżyjące z korzeniami drzew i krzewów liściastych i iglastych. Rozróżnienie poszczególnych gatunków jest bardzo trudne, ze względu na ich duże podobieństwo morfologiczne i dużą zmienność wewnątrz gatunku. W 2025 r. na terenie Polski stwierdzono występowanie 55 gatunków z rodzaju Hebeloma[3][4].
Wszystkie poznane pod względem wartości spożywczych włośnianki są albo trujące, albo niejadalne. U wielu gatunków nie zbadano ich własności spożywczych, więc zakłada się, że są niejadalne[2].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Strophariaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
W 1821 r. Elias Fries utworzył takson Agaricus trib. Hebeloma. W 1871 r. Paul Kummer podniósł go do rangi rodzaju[5]. Synonimy naukowe: Agaricus trib. Hebeloma Fr., Hebelomatis Earle, Hylophila Quél., Myxocybe Fayod, Picromyces Battarra ex Earle, Roumeguerites P. Karst. Sarcoloma Locq.[5]
Polską nazwę podał Stanisław Chełchowski w 1898 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym należące do tego rodzaju gatunki opisywane były też jako bedłka, skórzak lub łuszczak[6].
- Hebeloma aanenii Beker, Vesterh. & U. Eberh. 2015[3] – włośnianka ochrowobiała[7]
- Hebeloma anthracophilum Maire – włośnianka węglolubna
- Hebeloma birrus (Fr.) Gillet 1884 – włośnianka drobniutka, włośnianka duńska, włośnianka korzonkowa
- Hebeloma cavipes Huijsman 1961[3] – włośnianka pustotrzonowa[7]
- Hebeloma celatum Grilli, U. Eberh. & Beker 2015[3] – włośnianka skryta[7]
- Hebeloma circinans (Quél.) Sacc. – włośnianka wapieniolubna
- Hebeloma claviceps (Fr.) Quél. 1872[8] – włośnianka białołuskowata
- Hebeloma clavulipes Romagn. – włośnianka białobrzega
- Hebeloma collariatum Bruchet 1970[3] - włośnianka nikłopierścieniowa[7]
- Hebeloma crustuliniforme (Bull.) Quél. – włośnianka rosista
- Hebeloma cylindrosporum Romagn – włośnianka cylindrycznozarodnikowa
- Hebeloma eburneum Malençon 1970[3] – włośnianka kremowa[7]
- Hebeloma dunense L. Corb. & R. Heim 1929 – włośnianka wydmowa[7]
- Hebeloma erebium (Huijsman) Beker & U. Eberh. 2015[3] – włośnianka mlecznobrązowa[7]
- Hebeloma firmum (Pers.) Sacc. – włośnianka krzepka[8]
- Hebeloma fragilipes Romagn. 1965[3] – włośnianka kruchotrzonowa[7]
- Hebeloma fusipes Bres. – włośnianka wrzecionowatotrzonowa[8]
- Hebeloma fusisporum Gröger & Zschiesch. 1981[3] – włośnianka wierzbowa[7]
- Hebeloma geminatum Beker, Vesterh. & U. Eberh. 2015[3] – włośnianka jasnokremowa[7]
- Hebeloma gigaspermum Gröger & Zschiesch. 1981[3] – włośnianka wielkozarodnikowa[4]
- Hebeloma helodes J. Favre – włośnianka bagienna
- Hebeloma hiemale Bres. – włośnianka późnojesienna
- Hebeloma incarnatulum A.H. Sm. 1984[3] – włośnianka cielista[7], włośnianka subalpejska
- Hebeloma ingratum Bruchet 1970[3] – włośnianka kopytnikowa[7]
- Hebeloma ischnostylum (Cooke) Sacc. 1887[3][8] – włośnianka smukłotrzonowa[7]
- Hebeloma laterinum (Batsch) Vesterh. – włośnianka czerniejąca[7], włośnianka wrzecionowatozarodnikowa
- Hebeloma leucosarx P.D. Orton 1960[3] - włośnianka białomiąższowa[7]
- Hebeloma magnimamma (Fr.) P. Karst. 1879[8] – włośnianka mlecznokawowa
- Hebeloma marginatulum (J. Favre) Bruchet 1970[3] – włośnianka jasnobrzegowa[7]
- Hebeloma mesophaeum (Pers.) Quél. – włośnianka brunatna
- Hebeloma nanum Velen. 1940[3] – włośnianka pomarańczowobrązowa[7]
- Hebeloma nauseosum Sacc. 1891[4][8]
- Hebeloma odoratissimum (Britzelm.) Sacc. 1895[3][8] – włośnianka popękana[4]
- Hebeloma pamphiliense Cittadini, Lezzi & Contu 2008[3]
- Hebeloma populinum – włośnianka topolowa
- Hebeloma pseudoamarescens (Kühner & Romagn.) P. Collin – włośnianka wypaleniskowa[7], olszóweczka wypaleniskowa[9]
- Hebeloma pseudofragilipes Beker, Vesterh. & U. Eberh. 2015[3] – włośnianka łamliwa[7]
- Hebeloma punctatum (Fr.) P. Kumm. 1871 – włośnianka kropkowana[4]
- Hebeloma pusillum J.E. Lange – włośnianka malutka
- Hebeloma radicosum (Bull.) Ricken – włośnianka korzeniasta
- Hebeloma sacchariolens Quél. – włośnianka słodkowonna
- Hebeloma salicicola Beker, Vesterh. & U. Eberh. 2015[3] – włośnianka wierzbolubna[7]
- Hebeloma sarcophyllum (Peck) Sacc. 1887 – włośnianka różowoblaszkowa
- Hebeloma sinapizans (Fr.) Sacc. – włośnianka musztardowa
- Hebeloma sinuosum (Fr.) Quél. – włośnianka wężykowata
- Hebeloma sordescens Vesterh. – włośnianka gorzkawa
- Hebeloma sordidum Maire 1914[3] – włośnianka brudnawa[7]
- Hebeloma submelinoides (Kühner) Kühner – tzw. włośnianka cynamonowoblaszkowa[7], olszóweczka cynamonowoblaszkowa[9]
- Hebeloma subtortum P. Karst. 1889[3] – włośnianka skręcona[7]
- Hebeloma syrjense P. Karst. – włośnianka mydlanorzodkiewkowa, włośnianka mydłowonna[7]
- Hebeloma theobrominum Quadr. 1987[3] – włośnianka kakaowa[7]
- Hebeloma vaccinum Romagn. – włośnianka ciemnobrązowa
- Hebeloma velutipes Bruchet 1970[4] – włośnianka aksamitnotrzonowa[7]
- Hebeloma versipelle (Fr.) Gillet – włośnianka jasnoblaszkowa
- Hebeloma xerophilum Rudn.-Jez. – włośnianka piaskowa
Niektóre inne:
- Hebeloma porphyrosporum Maire 1931 – włośnianka purpurowozarodnikowa[7]
- Hebeloma quercetorum Quadr. 1993 – włośnianka dębowa[7]
- Hebeloma vesterholtii Beker & U. Eberh. 2010 – włośnianka brązowoochrowa[7]
Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum[10]. Nazwy polskie według Władysława Wojewody (bez przypisów)[6] i innych[3].
_Figure_12.jpg)
,_to_serve_as_an_atlas_to_the_%22Handbook_of_British_Fungi%22_(Pl._451)_(8723404164).jpg)
_Qu%C3%A9l_176724.jpg)
.jpg)
_Gillet_3335696562.jpg)
_Figure_15.jpg)
_Figure_29.jpg)
.jpg)
.JPG)
.jpg)
_Figure_10.jpg)
Przypisy
- ↑ a b Index Fungorum [online] [dostęp 2023-02-25] (ang.).
- ↑ a b Andreas Gminder, Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej, 2008, s. 236, ISBN 978-83-258-0588-3.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y Grzyby makroskopijne Polski w literaturze mikologicznej [online], grzyby.pl [dostęp 2024-01-04] (pol.).
- ↑ a b c d e f Hebeloma (włośnianka) [online], grzyby.pl [dostęp 2024-01-04] (pol.).
- ↑ a b Species Fungorum [online] [dostęp 2013-04-15] (ang.).
- ↑ a b Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 288–294, ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac Rekomendacja nr 5 (2025) Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online], Polskie Towarzystwo Mykologiczne [dostęp 2025-09-08].
- ↑ a b c d e f g Według Index Fungorum gatunek niezweryfikowany.
- ↑ a b Nazwa podana przez W. Wojewodę w 2003 i niespójna z nazwą naukową (olszóweczka to inny rodzaj).
- ↑ Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2023-02-25] (ang.).
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.