Hedeoma
Hedeoma pulcherrima | |||
| Systematyka[1][2] | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Podkrólestwo | |||
| Nadgromada | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Nadklasa | |||
| Klasa | |||
| Nadrząd | |||
| Rząd | |||
| Rodzina | |||
| Rodzaj |
Hedeoma | ||
| Nazwa systematyczna | |||
| Hedeoma Pers. Syn. Pl. 2: 131 (1806)[3] | |||
| Typ nomenklatoryczny | |||
|
H. pulegioides (Linnaeus) Persoon[4] | |||
| Synonimy | |||
| |||

Hedeoma – rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych. Obejmuje 44 gatunki[3]. Występują one w strefach umiarkowanych Ameryki Północnej i Południowej z dysjunkcją w rejonie Ameryki Środkowej i północnej części Ameryki Południowej[3]. Największe zróżnicowanie gatunkowe jest w Meksyku, gdzie występuje 26 gatunków, w Stanach Zjednoczonych rośnie 16 gatunków[5].
Są to rośliny siedlisk górskich oraz suchych i gorących[6]. Na obszarze okołorównikowym wysoko w Andach w Boliwii i Peru występuje H. mandonianum[6]. Liczne gatunki wykorzystywane są jako lecznicze i do zaparzania napojów[5]. Niektóre gatunki (np. H. pulegioides) są uprawiane[7].
Morfologia
- Pokrój
- Silnie aromatyczne rośliny roczne, byliny i półkrzewy[6].
- Liście
- Ulistnienie naprzeciwległe. Liście całobrzegie lub ząbkowane[6].
- Kwiaty
- Czasem pojedyncze w kątach górnych liści, zwykle w kilku- lub wielokwiatowych kwiatostanach typu tyrs. Kwiaty bywają siedzące lub szypułkowe, stąd kwiatostany mają formę gęstą (kłosopodobną) lub rozpierzchłą. Czasem występują kwiaty klejstogamiczne. Kielich zrosłodziałkowy, 5-ząbkowy, u niektórych gatunków dwuwargowy, u innych niemal promienisty. Rurka kielicha często jest wygięta, 13-nerwowa. Korona dwuwargowa, biała, liliowa, różowa do pomarańczowoczerwonej. Górna warga czasem całobrzega, prosto wzniesiona lub rozpostarta. Dolna warga zwykle z większą i wyciętą łatką środkową. Cztery pręciki w dwóch parach, z których górna jest zredukowana do prątniczków. Dolna para płodnych pręcików jest schowana w rurce korony lub z niej wystaje. Zalążnia złożona z dwóch owocolistków. Szyjka słupka pojedyncza, z dwudzielnym znamieniem o nierównych ramionach[6].
Systematyka
- Pozycja systematyczna
Rodzaj z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae), w obrębie której zaliczany jest do podrodziny Nepetoideae, plemienia Mentheae i podplemienia Menthinae[8].
- Wykaz gatunków[3]
- Hedeoma acinoides Scheele
- Hedeoma apiculata W.S.Stewart
- Hedeoma bella (Epling) R.S.Irving
- Hedeoma chihuahuensis (Henrard) B.L.Turner
- Hedeoma ciliolata (Epling & W.S.Stewart) R.S.Irving
- Hedeoma costata A.Gray
- Hedeoma crenata R.S.Irving
- Hedeoma dentata Torr.
- Hedeoma diffusa Greene
- Hedeoma drummondii Benth.
- Hedeoma floribunda Standl.
- Hedeoma hispida Pursh
- Hedeoma hyssopifolia A.Gray
- Hedeoma irvingii B.L.Turner
- Hedeoma johnstonii R.S.Irving
- Hedeoma jucunda Greene
- Hedeoma mandoniana Wedd.
- Hedeoma martirensis Moran
- Hedeoma matomiana Moran
- Hedeoma medium Epling
- Hedeoma microphylla R.S.Irving
- Hedeoma mollis Torr.
- Hedeoma montana Brandegee
- Hedeoma multiflora Benth.
- Hedeoma nana (Torr.) Briq.
- Hedeoma oblatifolia Villarreal
- Hedeoma oblongifolia (A.Gray) A.Heller
- Hedeoma palmeri Hemsl.
- Hedeoma patens M.E.Jones
- Hedeoma patrina W.S.Stewart
- Hedeoma pilosa R.S.Irving
- Hedeoma piperita Benth.
- Hedeoma plicata Torr.
- Hedeoma polygalifolia Benth.
- Hedeoma pulcherrima Wooton & Standl.
- Hedeoma pulegioides (L.) Pers.
- Hedeoma pusilla (R.S.Irving) R.S.Irving
- Hedeoma quercetorum Epling
- Hedeoma reverchonii (A.Gray) A.Gray
- Hedeoma serpyllifolia Small
- Hedeoma tenuiflora Brandegee
- Hedeoma tenuipes Epling
- Hedeoma teyucuarensis H.A.Keller & Tressens
- Hedeoma todsenii R.S.Irving
Przypisy
- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2025-09-09] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2025-09-09] (ang.).
- ↑ a b c d e Hedeoma Pers., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2025-09-09].
- ↑ Hedeoma Pers.. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2025-09-09].
- ↑ a b Perla Velázquez-Ríos, Jesús Guadalupe González-Gallegos, María del Rosario García-Peña, Taxonomic revision and distribution analysis of Hedeoma (Lamiaceae) in Mexico, „Willdenowia”, 56 (1), 2026, s. 63-127, DOI: 10.3372/wi.56.03 [dostęp 2026-03-31].
- ↑ a b c d e f K. Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. VII. Flowering Plants. Dicotyledons. Berlin, Heidelberg: Springer, 2004, s. 187, 243. ISBN 978-3-642-62200-7.
- ↑ David J. Mabberley, Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 425, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200.
- ↑ Genus: Hedeoma Pers.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2025-09-09].
Content Disclaimer
Informasi ini disarikan dari Wikipedia dan disajikan kembali untuk tujuan edukasi. Konten tersedia di bawah lisensi CC BY-SA 3.0. Kami tidak bertanggung jawab atas ketidakakuratan data yang bersumber dari kontribusi publik tersebut.
- The information displayed on this website is sourced in part or in whole from Wikipedia and has been adapted for the purpose of restating it. We strive to provide accurate and relevant information, however:
- There is no guarantee of absolute accuracy. Wikipedia is an open, collaborative project that can be edited by anyone, so information is subject to change.
- It is not intended to constitute professional advice. The content displayed is for informational and educational purposes only. For important decisions (e.g., medical, legal, or financial), please consult a professional.
- Content copyright. Wikipedia is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike License (CC BY-SA). This means that content may be reused with appropriate attribution and shared under a similar license.
- Responsible use. Any risk arising from the use of information from this website is entirely the responsibility of the user.