Henryk Misz

Henryk Misz (ur. 5 maja 1924 we Wronkach, zm. 5 maja 1968 w Toruniu) – polski językoznawca, polonista. Związany z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu^[1][2].

Urodził się 5 maja 1924 roku w miejscowości Wronki, pow. szamotulski, w środowisku drobnomieszczańskim (ojciec był pracownikiem zakładu fryzjerskiego). Maturę zdał w 1947 roku w liceum dla dorosłych w Inowrocławiu. Studiował filologię polską na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu (UMK), uzyskując tytuł magistra w 1952 roku. W latach 1950–1968 pracował w Katedrze Filologii Polskiej i w Katedrze Języka Polskiego UMK (od jej utworzenia w 1967) na stanowiskach zastępcy asystenta, asystenta, starszego asystenta, później adiunkta i docenta. W latach 1950–1955 był również członkiem zespołu Pracowni Słownika Języka Adama Mickiewicza w Toruniu. W 1961 roku uzyskał stopień doktora na podstawie rozprawy „Studia nad szykiem wyrazów w zdaniu polskim” (promotor: Halina Turska). Habilitował się w 1966 roku na podstawie rozprawy „Opis grup syntaktycznych dzisiejszej polszczyzny pisanej”. W 1967 został mianowany docentem i powołany na stanowisko kierownika Katedry Języka Polskiego UMK^[1].

Zmarł 5 maja 1968 roku w Toruniu w wieku 44 lat, po długiej i ciężkiej chorobie^[1]. Został pochowany na Cmentarzu Komunalnym nr 1 w Toruniu^[3].

Dorobek naukowy Henryka Misza dotyczy składni języka polskiego. Był strukturalistą, prekursorem dystrybucjonalizmu w językoznawstwie polskim. Wyróżniał w zdaniu klasy syntaktyczne, stosując metody substytucji, konotacji i dystrybucji (badanie otoczeń danego elementu językowego). Miał wpływ metodologiczny i terminologiczny na pierwsze prace składniowe Teresy Ampel, Marii Szupryczyńskiej, Krystyny Kallas, Marii Frankowskiej i. in^[1].

• 1953. O zdaniach nawiązanych, w: „Zeszyty Naukowe UMK. Filologia Polska” 1, s. 5–18.
• 1956. Szeregi ze spójnikiem «a» we współczesnej polszczyźnie, w: „Język Polski” 36 (5), s. 354–364.
• 1960. O użyciu spójników «ale», «lecz» w dzisiejszej polszczyźnie, w: „Zeszyty Naukowe UMK. Filologia Polska” 2, s. 53–66.
• 1962. O współrzędnych konstrukcjach syntaktycznych z elementami korespondującymi, w: „Zeszyty Naukowe UMK. Filologia Polska” 3, s. 11–27.
• 1963. (współautor) Maria Szupryczyńska. Nad zagadnieniem deskryptorów dla niewspółrzędnych grup syntaktycznych dzisiejszej polszczyzny pisanej, w: „Zeszyty Naukowe UMK. Filologia Polska” 4, s. 3–21.
• 1965. Rozczłonkowanie polskiego tekstu pisanego na wyrazy ze stanowiska analizy składniowej, w: „Zeszyty Naukowe UMK. Filologia Polska” 5, s. 47–58.
• 1966. Jedna z zasad szyku wyrazów we współczesnym zdaniu polskim, w: „Zeszyty Naukowe UMK. Filologia Polska” 6, s. 3–68.
• 1966. Szyk «się» w dzisiejszej polszczyźnie pisanej, w: „Język Polski” 46, s. 102–110.
• 1967. Opis grup syntaktycznych dzisiejszej polszczyzny pisanej. Bydgoszcz: BTN.
• 1967. Syntaktycznie doniosłe cechy słownikowe, w: „Zeszyty Naukowe UMK. Filologia Polska” 7, s. 17–33.
• 1968. Dodatkowe wyznaczniki intelektualne ze stanowiska formalnosyntaktycznego, w: „Slavia Occidentalis” 27, s. 147–151.
• 1968. Podstawy klasyfikacji polskich zdań pojedynczych, w: „Otázky Slovanské Syntaxe” 2, s. 221–227.
• Pośmiertny wybór prac: Henryka Misza Studia nad składnią współczesnej polszczyzny pisanej, red. Jerzy Maciejewski (1981) zawiera przedruki 12 artykułów i pełną bibliografię.

• Maciej Grochowski. 2011. Między składnią semantyczną a asemantyczną, czyli o wpływie Henryka Misza i Zygmunta Saloniego na poglądy składniowe Krystyny Kallas, w: „Linguistica Copernicana” 1 (5), s. 301–311.
• Maciej Grochowski. 2014. Dorobek Henryka Misza na tle paradygmatów składni polskiej połowy XX wieku, w: Znaki pamięci. Spuścizna językoznawców polskich drugiej połowy XX wieku, red. M. Grochowski i Z. Zaron. Warszawa: Wydział Polonistyki UW, s. 77–84.
• Krystyna Kallas. 1996. Henryk Misz (5.V.1924 – 5.V.1968), w: „Głos Uczelni. Pismo UMK” wydanie specjalne 5 (21), s. 10.
• Zenon Klemensiewicz. 1968. Henryk Misz (5.V.1924 – 5.V.1968”, w: „Język Polski” 48 (5), s. 333–334.
• Jerzy Maciejewski. 1968. Henryk Misz (5.V.1924 – 5.V.1968), w: „Poradnik Językowy” 10, s. 465–468.